Letterlijke tekst van de persconferentie van viceminister-president Yeşilgöz na afloop van de ministerraad op 16 oktober 2026. Bekijk de persconferentie via YouTube.
YESILGÖZ
Goedemiddag. Zoals u weet is de minister-president nog in Brussel voor de Europese Raad, waar hij zich namens Nederland inzet voor een moderne en toekomstgerichte Europese meerjarenbegroting. Daarom heb ik vandaag de ministerraad voorgezeten en sta ik u hier graag te woord.
In de ministerraad hebben we met elkaar gesproken over de recente ontwikkelingen rond de oorlog in Oekraïne. We zien dat de bruutheid van Poetin geen grenzen kent. Rusland blijft aanvallen uitvoeren op Oekraïense burgerdoelen, waaronder de energie-infrastructuur. Ook heeft Rusland de afgelopen weken zijn sabotageacties tegen Europa uitgebreid, zoals het drone-incident in Leipzig, het beschieten van een Deense helikopter met lichtkogels of brandstichting bij een dronefabrikant in Estland. De bijkomende onvoorspelbaarheid vanuit de VS en de onwenselijke dieseldeal van een week geleden, zijn daarnaast zorgwekkend. Voor Nederland onderstrepen deze ontwikkelingen nogmaals dat we onze militaire en niet-militaire steun aan Oekraïne onverminderd door moeten zetten. Nederland doet dan ook wat we kunnen om Oekraïne te helpen, bijvoorbeeld op het gebied van munitie. En we dringen er bij andere landen op aan om dit ook te doen. Via internationale coalities bouwen we samen met onze bondgenoten aan de weerbaarheid van Oekraïne voor de lange termijn, als basis voor duurzame vrede. Tegelijkertijd moeten we de druk op Rusland blijven opvoeren. En daarom is het zo belangrijk dat de EU deze week nieuwe sancties heeft ingesteld tegen een groot aantal personen en bedrijven die betrokken zijn bij de productie van de raketten waarmee Oekraïne wordt bestookt. Tot slot blijven we als Nederland en Europa aan de Amerikanen duidelijk maken dat de veiligheid van Oekraïne ook de veiligheid van Europa én uiteindelijk de veiligheid van de VS is.
Tegen de achtergrond van deze veranderende veiligheidssituatie hebben we ook als Nederland een sterke krijgsmacht nodig. En die kunnen we alleen opbouwen als we investeren en groeien. En dat doen we niet alleen door de ontwikkeling en aanschaf van militair materieel, maar ook door te zorgen voor locaties waar militairen kunnen trainen en waar we materieel kunnen bewaren, testen en onderhouden. Vorig jaar zijn in het Nationaal Programma Ruimte voor Defensie de locaties en gebieden vastgesteld die nodig zijn voor uitbreiding en versterking van de krijgsmacht. Voor negen locaties was extra onderzoek nodig om de effecten voor de omgeving goed in beeld te krijgen. Dat onderzoek is nu afgerond en de ministerraad heeft vandaag een besluit genomen over deze toekomstige overige locaties. De gemaakte keuzes waren niet eenvoudig en zijn het resultaat van een zorgvuldige afweging. Want meer ruimte voor Defensie heeft gevolgen voor mensen die dichtbij deze locaties wonen, voor bedrijven die in de buurt gevestigd zijn, voor de omliggende natuur en voor betrokken medeoverheden. Als kabinet zullen we ook in het vervolgproces oog blijven houden voor deze effecten. En de getroffen partijen, waaronder omwonenden en ondernemers, zo goed mogelijk blijven informeren en begeleiden. Want duidelijk is dat we dit echt met de samenleving moeten doen.
Daarnaast hebben we vandaag in de ministerraad een knoop doorgehakt over het toekomstig onderhoud en de vernieuwing van onze wegen, bruggen, sluizen en viaducten. Al langere tijd is duidelijk dat er op het gebied van infrastructuur echt iets moet gebeuren. Zo bleek de afgelopen tijd dat meerdere bruggen in ons land toe zijn aan onderhoud. Vandaag komt het kabinet met de plannen om de komende jaren onze infrastructurele basis weer op orde te krijgen. Minister Karremans en staatssecretaris Bertram van Infrastructuur en Waterstaat geven vanmiddag een verdere toelichting hierop.
Tot slot wil ik nog melden dat het volgende week herfstreces is, dan hebben we geen ministerraad en ook geen persconferentie. Maar de week daarop zijn we er graag natuurlijk weer voor u.
BORGMAN (NOS)
Mevrouw Yesilgöz, is het kabinet bereid om het dwang-element uit de spreidingswet te halen?
YESILGÖZ
Ik denk dat u doet op het goede gesprek dat partij JA21 met de minister van Asiel en Migratie heeft gehad. En ik vond het zelf prettig om ook te zien en terug te horen dat eigenlijk het kabinet en JA21 behoorlijk op één lijn zitten. Dit kabinet wil ook graag dat de instroom beperkt wordt en niemand wil dwang overigens. En de minister is op dit moment ook goed in gesprek met JA21 om te kijken wat betekent dat precies. Dus dat is alles wat ik daarover kan zeggen, want die gesprekken zijn gaande en die moeten ook vooral daar gaan.
BORGMAN
Nou ja, de andere vicepremier van den Brink die zei gisteren na afloop van het gesprek: ‘ja dat dwang-element, je wil het natuurlijk niet’, dat zegt u ook, dat hoor ik u ook zeggen. Maar je kan het niet als stok achter de deur uit die wet halen. Bent u dat met hem eens?
YESILGÖZ
Nou, we hebben het coalitieakkoord natuurlijk wel afgesproken dat het op een gegeven moment wel verdwijnt. En om dat te kunnen laten verdwijnen is heel belangrijk dat we instroombeperkende wetgeving en regels invoeren, waar minister van den Brink bijzonder goed mee bezig is. We hebben de afgelopen maanden denk ik meer op dat vlak van elkaar gekregen dan de decennia ervoor. En we hopen allemaal dat we heel snel tot een situatie kunnen komen waar dat helemaal niet meer nodig is, de dwang. En hoe dat eruit ziet en wat dat betekent, ja daar is natuurlijk de minister van A&M in de lead en ook in gesprek met JA21.
BORGMAN
Maar u bent vicepremier, u staat hier ook namens het kabinet, dus ook namens hem. En dan is toch de vraag, is het kabinet bereid om dat zwart op wit te zetten?
YESILGÖZ
Nee, u stelt mij niet de vraag over wat het kabinet hier richting u kan zeggen, maar u stelt mij de vraag over gesprekken die gaande zijn met een oppositiepartij. En die moeten echt met de oppositiepartij gevoerd worden, maar ik heb geconstateerd, en ik denk dat dat heel erg breed gedragen is in het kabinet en ook wel in de Kamer, dat het kabinet een jaar en twintig jaar exact hetzelfde in willen. We willen minder instroom, we willen wat hier is goed regelen en niemand zit te wachten op dwang. En ondertussen moeten we ook gedragen en handelen naar wat op dit moment in Nederland gaande is. Nou, en dat zijn de gesprekken die nu gaande zijn.
BORGMAN
Maar ik vraag u als vicepremier naar de bereidheid in het kabinet om van dat dwangelement af te zien en dat zwart op wit te zetten, dat is wat hij zegt.
YESILGÖZ
Nou, dat is wat JA21 heeft gevraagd, dus ik snap dat u daar als woordvoerder van JA21 optreedt. Maar dat is het echte gesprek dat tussen asiel en migratie in JA21 plaatsvindt. Dat is niet een kabinetsbesluit. En nogmaals, als je kijkt naar wat vanuit de Kamer wordt neergelegd en wat het kabinet wil, zie ik heel weinig licht ertussen.
BORGMAN
Ik ben niet de woordvoerder van JA21, ik heb gisteren naar hem geluisterd. En ik vraag uw reactie daarop. Dat is de ene rechtse partij waarmee u graag wilt samenwerken, maar bij de andere rechtse partij waarmee u ook samen wilt werken, de SGP, gebeurde ook iets. Die diende gisteravond een motie van afkeuring in tegen een minister van de VVD. Hoe zwaar tilt het kabinet daaraan?
YESILGÖZ
Ja, dat... Laat ik beginnen met zeggen dat ik vond dat minister Hermans dat debat zeer zorgvuldig heeft vormgegeven. Dit ging over het recht op abortus en het aantal weken. En dat heeft zij heel erg zorgvuldig gedaan. Een heel groot deel van die Kamer, hoe je er ook in staat, heeft het ook heel zorgvuldig behandeld. Ja, ik heb kennisgenomen van dat er een motie is ingediend en zo kijkt het kabinet er ook naar. We hebben daar kennis van genomen. Ik vind het belangrijk dat we dat onderwerp gewoon zorgvuldig behandelen en dat ik hier daar nu niet verder op dat onderwerp inga.
BORGMAN
Dus het kabinet neemt het voor kennisgeving aan?
YESILGÖZ
Nou, laat ik zo zeggen, het is niet de eerste keer dat er een motie van afkeuring ligt of een wantrouwenmotie in ieder geval vanuit de oppositie met partijen met wie we ook ondertussen aan een andere tafel in gesprek zijn. Dat is de keuze aan die partijen. Ik neem daar kennis van. Ik heb heel veel waardering voor minister Hermans, hoe zij dat debat gisteren heeft gedaan.
BORGMAN
Nou ja, ik vraag het u ook natuurlijk, omdat in de zoektocht naar steun, de meerderheden in de Kamers voor het Belastingplan bijvoorbeeld de leider van de VVD vorige week zei: ‘prima samenwerken met PRO, maar dan moet er een rechtse partij bij’. En ik vraag me toch af, is die kans op een rechtse partij niet kleiner geworden met een motie van afkeuring en een harde eis van JA21?
YESILGÖZ
Nee. Integendeel, we zijn juist in goed gesprek met JA21 vanuit het kabinet, met andere partijen. En het kabinet is wat dat betreft absoluut niet van standpunt veranderd. We willen graag een breedgedragen akkoord, een breedgedragen belastingplan, breedgedragen plannen, zodat je weet dat het ook op langere termijn gewoon stand houdt.
BORGMAN
Maar kan het kabinet dan voldoen aan de eisen die daar liggen?
YESILGÖZ
Dan zijn we weer terug bij het begin van ons gesprek. Als je kijkt naar de verzoeken die er liggen vanuit de oppositie en waar het kabinet voor staat: ik zie heel weinig licht ertussen.
BORGMAN
U heeft er wel haast, neem ik aan, want u heeft nog drieënhalve week tot de stemmingen over het belastingplan.
YESILGÖZ
Nou ja, maar dat geldt voor de hele Kamer. Want uiteindelijk, in een belastingplan, dat zijn natuurlijk ideeën ook vanuit het kabinet, maar het gaat erom wat we daarmee bereiken voor de mensen thuis. Dus je wilt lastenverlichting, je wilt dat bepaalde belastingen omlaag gaan, je wilt bepaalde dingen oplossen. Dus ik neem aan, en zo ervaar ik alle gesprekken op dit moment ook, dat de oppositie en de coalitie ook die druk wel voelen. We zitten uiteindelijk niet hier voor onszelf om de hele dag maar met elkaar te onderhandelen. We zitten hier om het verschil te maken voor de mensen thuis. En daar heeft u helemaal gelijk in: daar hebben we nog een paar weken de tijd voor als het gaat over het belastingplan. En ik heb er alle vertrouwen in dat we er ook goed uitkomen, want anders moeten we allemaal richting onze achterbannen gaan vertellen waarom we daar niet op hebben geleverd. En dat zal niet alleen een vervelend gesprek voor de coalitie zijn, maar ook voor de oppositie. Want we kunnen nu met elkaar dingen fiksen.
WESTER (RTL)
Mevrouw Yesilgöz, u zegt iedere keer: ‘we zijn in goed gesprek’, maar dat wordt aan de rechterkant totaal anders ervaren. En de linkerkant zegt: ‘er is helemaal geen gesprek’. Hoe zit dat nu precies? Kijken we nou met twee verschillende brillen naar alles?
YESILGÖZ
Nee, ik denk dat wat men naar buiten toe zegt, op welk moment het zegt, wat voor gesprekken er gaande zijn: ja, dat loopt af en toe door elkaar. Ik heb ook gezien, bijvoorbeeld recent vanuit JA21, dat mensen zeiden: ‘nou, we hebben ook heel veel gehoor bij wat we willen’. Of het nou gaat over het herkeuren van Syriërs en over terugkeerhubs. Allemaal zaken waar het kabinet behoorlijk mee bezig is. Waar de minister van Asiel en Migratie echt bovenop zit. Dus ja, dat zijn gewoon goede gesprekken. En dan kan het ook best zijn dat er af en toe gesprekken zijn waarvan je denkt: nou, dat loopt niet helemaal synchroon. Maar dat was bijvoorbeeld op asiel en migratie, integendeel, daar zit echt heel weinig licht tussen.
WESTER
Goed, daar zie je wel hele andere wensen nog bij JA21 onder andere, waar niet aan voldaan wordt. De BBB heeft zelfs een probleem met het stikstofbeleid. SGP zijn eigen thema's op het medisch-ethisch vlak. En bij PRO zeggen ze: ‘we krijgen maar geen uitnodiging. We horen weer helemaal niks’. Wat is dan zo goed aan die gesprekken?
YESILGÖZ
Dat kan ik niet zo goed beoordelen, omdat ik zie dat bijvoorbeeld de staatssecretaris van Financiën over het belastingplan in nauw gesprek is met verschillende partijen. Dus laat ik zeggen dat ik daar nu kennis van neem, maar ook zie je dat er het een en ander wel gaande is. We hebben natuurlijk ook veel met elkaar gesproken. Tijdens de Algemene Financiële Beschouwing ook duidelijk vanuit de Kamer een aantal signalen gehad, waarvan terecht ook de minister van Financiën met de staatssecretaris heeft gezegd: ‘wij gaan dit herpakken’. Nou, dan moeten ze daar ook de gelegenheid voor krijgen. Dus al die dingen gebeuren tegelijk.
WESTER
Ja, toen werden die signalen opgepikt en toen kwam er een nieuw voorstel. En dat ging dezelfde ochtend weer de prullenbak in…
YESILGÖZ
Nee, het nieuwe voorstel moet nog komen over de dekking van box 3.
WESTER
Weer een nieuw voorstel. Heeft u niet het gevoel dat u in een totale impasse zit op dit moment?
YESILGÖZ
Ik moet u zeggen, als het over financiën gaat, wat altijd een groot onderwerp is in Den Haag: ik heb het tot op heden niet anders meegemaakt in voorgaande kabinetten in verschillende rollen die ik had. Het zijn gewoon ingewikkelde gesprekken. Het gaat over veel geld, belastinggeld. Je wilt het goed inzetten. Je hebt daar meerderheden voor nodig. Dit is nu met een kabinet dat zelf geen meerderheid vormt, maar voorgaande keren met meerderheden nog steeds hele ingewikkelde gesprekken. Dus nee, het is geen impasse, het is ook niet makkelijk. Dat is waar, maar dat niemand heeft beweerd dat het makkelijk was.
WESTER
Dat is zo, maar u ben het toch met me eens dat we het zo op deze manier nog nooit eerder hebben meegemaakt…
YESILGÖZ
Nee dat ben ik echt niet met u eens…
WESTER
Zo rommelig, zo gefragmenteerd.
YESILGÖZ
Nee, ik heb met het vorige kabinet records verbroken van onderhandelingen; 36 uur non-stop. Ik had pas door dat het de ochtend was toen ik de croissantjes rook in de andere kamer. Nou, dat vond ik zelf ook niet per se dat je denkt van: nou (onverstaanbaar, red.). Zo heeft elk kabinet elk moment een eigen uitdaging, een eigen dynamiek. Ik ben het absoluut met u eens: het is niet makkelijk. Maar dat is dit werk meestal niet.
WESTER
Ligt u er wakker van dat u straks helemaal over links moet?
YESILGÖZ
Ik laat deze even bij u. Ik kan hier echt helemaal niks mee.
WESTER
We zien met z'n allen dat het kabinet eigenlijk bijna niet anders kan dan helemaal over links gaan.
YESILGÖZ
Want?
WESTER
Nou, omdat over rechts bijna alles geblokkeerd wordt op dit moment. Daar gebeurt niks, die twee zijn niet te combineren. Dus u strandt zo meteen toch helemaal bij links.
YESILGÖZ
Ja, ik vind het opmerkelijk dat we al maanden dit vanuit delen van de samenleving en media horen. Terwijl we wel degelijk hele duidelijke afspraken ook met de rechtse partijen maken. En uiteindelijk, u hoort mij niet anders zeggen en al mijn collega's, dat we graag gaan voor die honderd zetels. En het is ook aan de oppositiepartijen. Heeft u helemaal gelijk in; in hoeverre zijn zij bereid om ook die verantwoordelijkheid op te pakken? En ik zie bij, ook de rechtse partijen, zie ik continu weer terugkomen aan onze tafel met een duidelijk verhaal: ‘als je me hier op de gemoed kan komen, dan kan ik daarop helpen’. En ik constateer ook dat er als het bijvoorbeeld gaat over asiel heel weinig licht is tussen wat men vraagt en wat het kabinet aan het doen is of zou willen. Dus ik ben het gewoon niet eens met die analyse dat de enige route over links zal zijn, wat al maanden ons wordt voorgehouden door sommigen. En dat is gewoon niet aan de orde.
WESTER
Nou, laten we het dan iets breder houden. Vind je het niet heel vervelend om zo te moeten dansen naar de pijpen van de oppositie? Zij regeren in feite.
YESILGÖZ
Ben ik ook niet mee eens. Het is wel dat ze een hele belangrijke rol hebben. Maar eerlijk gezegd: ook dat ben ik niet anders gewend. Als minister van Justitie en Veiligheid in een kabinet met meer dan 75 zetels was ik altijd bezig met grotere meerderheden zoeken voor de wetten die ik indiende, omdat ik graag wilde dat er grote draagvlak was. Ik heb nog nooit, en mijn collega's ook niet overigens, ingezet op alleen het aantal zetels van een coalitie. Dat is namelijk niet wat verantwoordelijkheid nemen betekent. Verantwoordelijkheid nemen betekent zo breed mogelijk draagvlak zoeken en dat doen we. En nu zijn we er ook echt van afhankelijk, dus dat is een nieuwe dynamiek die daaraan toegevoegd wordt. Maar in die zin is het echt niet heel anders. Dit werk is altijd ingewikkeld.
WESTER
Maar tijdens de formatie wilde u niet dat grote draagvlak. Toen heeft u, toen GL-PvdA, constant uitgesloten. En nu moet u voldoen aan de wensen van die partijen, dat lijkt me toch heel ongemakkelijk?
YESILGÖZ
Nee, kijk, wij wilden graag JA21 aan tafel, dat wilden de andere partijen niet. Die wilden graag GL-PvdA aan tafel, dat wilden wij niet. Dus we wisten, als we deze stap naar voren nemen en hier de verantwoordelijkheid pakken, dan hebben we het ook uitvoerig met elkaar over gehad: dan ga je momenten hebben dat je met elkaar gaat onderhandelen. Nou, dat is nu gaande. En ik denk dat het heel erg belangrijk is om ervoor te zorgen dat we de partijen aan tafel hebben die straks ook het verschil kunnen gaan maken, heb je dus ook rechtse partijen voor nodig. En ik zie dat ze ook zelf voor de deur staan en zeggen: ‘met mij kan je zaken doen’. Dus ja, ik zit er iets minder pessimistisch in, denk ik.
WESTER
Nou, dan gaan we het afwachten.
EK (SBS 6)
Ja, u zit er iets minder pessimistisch in. Maar toch: JA21 heeft bijvoorbeeld ook zijn lot verbonden aan de SGP. Als de SGP niet krijgt op abortus wat ze willen, dan gaat JA21 ook van tafel. Dat hebben ze gewoon voor camera gezegd. Dat is toch gewoon klaar dan?
YESILGÖZ
Helemaal niet. We zullen zien. We zullen zien welke partijen wat ook inbrengen. Ik zie heel duidelijk ook de partijen die u nu noemt, zowel SGP als JA21, ook richting hun achterban, die willen ook graag laten zien: wij nemen verantwoordelijkheid, wij regelen zaken.
EK
Maar ze hebben gisteren ook heel duidelijk laten zien, met een motie van afkeuring notabene, dat dat onderwerp abortus, dat dat echt een no-go voor hun is. En dat zij, als daar niet op wordt bewogen, wat minister Hermans niet wil, dat ze dan gewoon weglopen van tafel. En JA21 zegt: ‘samen uit, samen thuis’.
YESILGÖZ
Weet u, we gaan dat stap voor stap zien. Ik heb het debat gisteren niet helemaal kunnen volgen, ik zat in een vliegtuig, maar ik heb grote delen meegekregen. Ik heb gezien dat minister Hermans daar een zorgvuldig debat heeft gevoerd. Met groot draagvlak overigens vanuit de Kamer. En we zullen het nu stap voor stap moeten zien. Ik ga die onderhandelingen niet hier doen.
EK
Er was totaal geen draagvlak vanuit de Kamer. Het is ook nog maar uiterst onzeker of de hele begroting het haalt.
YESILGÖZ
Over het onderwerp abortus is groot draagvlak voor de standpunten van minister Hermans.
EK
Behalve bij de partij waar u toch echt van afhankelijk bent als u rechts erbij wil houden?
YESILGÖZ
We gaan het echt stap voor stap zien.
EK
Maar dit zijn toch enorme oogkleppen die u nu op heeft?
YESILGÖZ
Nee, dit is ik die niet met u gaat onderhandelen over wat wij met de oppositie uiteindelijk wel of niet gaan doen. Dat doen we met de oppositie.
EK
Het klinkt alsof u de realiteit niet onder ogen wil komen.
YESILGÖZ
Nee, ik ga de onderhandelingen gewoon niet hier doen. En dat heeft u van mij al een paar jaar, als het over onderhandelingen gaat. Dat hebben wij vaker gehad.
EK
U erkent de situatie, lijkt het gewoon niet op deze manier. Want als zo voor de, en public, een SGP zegt: ‘wij dienen een motie van afkeuring in’, dan zegt u dus nu nog steeds: ‘ik zie ze misschien toch wel bewegen op dat punt van abortus’?
YESILGÖZ
Ik zeg niet dat zij op dat punt gaan bewegen of niet gaan bewegen, dat aan hen. Ik ga hier niet dat debat van gisteren over doen. Daarvoor is het een te kwetsbaar onderwerp, dus dat doe ik niet. En voor de rest, als het gaat over… Kijk, partijen mogen zelf weten of ze zo’n onderwerp gaan koppelen aan een Belastingplan.
EK
Maar dat hebben ze al gedaan.
YESILGÖZ
Dat is aan hen. Vervolgens gaan we over het Belastingplan en over begrotingen, gaan we het gewoon hebben. En dan zullen we stap voor stap zien wat er uiteindelijk gebeurt. Ongetwijfeld is het scenario wat u schetst, een reëel scenario. Ik denk niet alleen dat dat het enige scenario is en ik wil graag de gelegenheid hebben om in die onderhandelingen het beste resultaat voor Nederland te kunnen bereiken. En de enige kans daarop is, om die gesprekken niet hier met een camera op mijn gezicht te doen maar met die mensen zelf te doen.
EK
Nee, tegelijkertijd gaat het ook wel heel veel om het beeldvorming. Wij werden gisteren zelfs door de VVD zelf getipt dat JA21 een gesprek had met een CDA-minister. Want dan kunnen jullie nu weer zeggen: ‘kijk JA21 en de minister asiel, die zitten wel dicht bij elkaar, rechts is nog open’. Waarom speelt dat dan zo’n grote rol, die beeldvorming?
YESILGÖZ
Nou, ik weet niet door wie u getipt bent en ik geloof u meteen, nogmaals, ik zat in een vliegtuig, maar beeldvorming is wel degelijk ongeveer het enige waar het in Den Haag de hele tijd nu over gaat. Terwijl ik heel graag zou willen, en daarvoor heb ik die gesprekken achter gesloten deuren nodig, gewoon op inhoud: wat gaan wij nou kunnen leveren voor Nederland?
EK
Maar uw eigen partij doet daar dus gewoon aan mee.
YESILGÖZ
Ik denk dat iedereen eraan meedoet en ik denk dat het beter zou zijn als we met z’n allen zouden focussen op wat gaan we nou bereiken. Als zo’n Belastingplan het straks niet haalt. Ik denk dat van links tot rechts iedereen zijn eigen achterban moet gaan teleurstellen met een politiek verhaal, met een spelletje als verhaal. Dat kan niet. Dan gaat dus die verlaging van de vliegbelasting, accijnzen, box 3, dat gaat dan allemaal niet meer door. Ik denk dat je dat niet kunt maken. Maar tegelijkertijd: ik kan ook niet partijen dwingen om het te steunen. Dus ik zal het gesprek met ze aan moeten gaan: wat heb jij nodig? Hoe kunnen we dit regelen? Ik denk dat de meeste kiezers niet zullen stemmen op een partij die alleen maar lekker heeft geschreeuwd maar op partijen die iets hebben geleverd. En dat probeer ik.
EK
Is dit dan een achterliggende tactiek? Dat jullie het aan laten komen op dat Belastingplan en dan zeggen: ‘durf hier nog maar eens tegen te stemmen’. Eigenlijk wat Sophie Hermans gisteren ook in een debat zei over haar eigen begroting: ‘want dan stem je ook dit weg, dan stem je ook dat weg’.
YESILGÖZ
Nee, dat is geen tactiek. Dat zijn de feiten. Dat zijn de feiten. En dan nog kan het best zijn dat een oppositiepartij zegt: ‘ik ga die pijn niet dragen’. Dat kan. En er zitten ook altijd moeilijke dingen in een begroting of een Belastingplan. Dat is ook feitelijk zo. Maar het is ook feitelijk waar dat er heel veel goeds in zit, waar denk ik heel breed draagvlak in Nederland voor zou zijn. En dat vervalt dan als je je meerderheden niet hebt. Dat is absoluut geen tactiek. Dat is wel wat het is. En ik denk dat als we uw lijn, waar u helemaal gelijk in heeft, volgen, en even de beeldvorming wel laten en kijken naar: wat is er inhoudelijk. Dan is dit het verhaal. Je kunt tegenstemmen, moet je ook heel inzichtelijk maken wat daardoor daar niet door kan gaan. Ik denk dat de meeste Nederlanders daar narrig van zullen worden. En dat zou ik graag willen voorkomen.
DE WINTHER (TELEGRAAF)
Mevrouw Yeşilgöz, ik zit er misschien toch iets anders in, kijkend naar wat er gisteren is gebeurd en de collega’s want ik hoorde meneer Eerdmans zeggen dat hij een goed gesprek had gehad, dat er vooruitgang was geboekt. En dat JA21 en het kabinet dichter bij elkaar waren gekomen. Is de kans op rechtse steun gisteren vergroot?
YEŞILGÖZ
Ik denk het wel. Ik weet niet of die daarvoor klein was, maar ik denk wel dat die concreter is geworden. Laat ik het zo beantwoorden. Zoals ik al net al zei, ik denk dat er weinig licht is tussen wat JA21 wil en dit kabinet wil als het over asiel gaat, want u heeft in het coalitieakkoord gelezen wat we willen, minder mensen hier naartoe. U heeft gezien wat we de afgelopen maanden hebben gedaan, daadwerkelijk onze wet en regels veranderd om dat te bereiken. Ik snap dat de gemiddelde Nederlander denkt, pas als ik het zie geloof ik het, maar daarvoor moesten we wel eerst de wetten veranderen. Dus ik zie inderdaad weinig licht tussen de wensen en wat we zouden willen voor Nederland. Maar nu moet je wel met elkaar het gesprek aan, hoe kom ik daar dan en welke stappen kan ik nemen, wil jij en hoe komt dat bij elkaar? En dat is het gesprek wat de minister van Asiel en Migratie natuurlijk serieus aan het voeren is.
DE WINTHER
En in hoeverre heeft het kabinet eigenlijk de indruk dat de onderhandelingen met JA21, als je ze zo kan noemen, of zijn het gesprekken, echt serieus is? Want we hebben natuurlijk ook eerder gesprekken gezien, toen was er vervolgens veel teleurstelling waarneembaar. En men kijkt natuurlijk ook met een schuin oog naar de peilingen en ziet dat JA21 het heel erg goed doet. Bent u niet af en toe ook een beetje een speelballetje van JA21 geworden?
YEŞILGÖZ
Nee, nee. Ik heb heel goed geleerd wanneer wel en niet naar de peilingen te kijken. Peilingen zijn pas relevant op verkiezingsdag, want dat is de enige peiling die je daartoe doet. Los daarvan, als je kijkt naar wat dit kabinet wil, bijvoorbeeld op asiel en migratie en wat JA2 wil, ligt dat heel dicht bij elkaar. Dus dat zal elkaar alleen maar kunnen versterken. Ik denk prima. Er zullen ook onderwerpen zijn met verschillende partijen waar we wat meer uit elkaar liggen. Nou, dan moet je kijken hoe kom je daar dan wel of niet uit. Dus nee, zo ervaar ik het niet. Ik ervaar het als extra steun voor dingen die het kabinet toch al wil. Alleen, natuurlijk zal JA21 daar een eigen kleur, eigen context, eigen wens aan toevoegen, want daarvoor is het ook een oppositiepartij. Dat hoort ook zo.
DE WINTHER
Maar dan vraag ik me dan toch af. We zien dan, volgens u, ook vooruitgang gisteren geboekt. Vervolgens is er ook weer niet iets van een akkoord of zo. Waar staan we nu? Is er dan vandaag weer overleg? Is dat over twee weken? Is dat over drie weken?
YEŞILGÖZ
Dat zou ik u niet kunnen zeggen. Want dat deel, dat gesprek, wordt geleid natuurlijk door de minister van Asiel en Migratie. Maar ik weet dat hij er heel serieus mee bezig is en ik heb het idee dat JA21 er ook heel serieus mee bezig is. En uiteindelijk, kijk, de vraag die u eigenlijk stelt, of in ieder geval waar ik over puzzel is, willen we allemaal echt verschil maken voor Nederland of wil je straks in de krant staan ‘iemand heeft gescoord’? Maar ik wil het verschil maken en ik heb het idee dat JA21 dat ook wil. Nou, als we dat allebei willen, vanuit het kabinet en JA21 in dit geval, dan moet je met elkaar kijken, hoe kom ik daar? Dan wil je echt leveren voor je kiezer. Daar ga ik wel van uit, dat oppositiepartijen dat ook echt willen.
DE WINTHER
Ja, maar met alle respect, dat is natuurlijk de spreeklijn die we de afgelopen maanden eigenlijk wekelijks voorbij horen komen. Namelijk dat het kabinet ervan uitgaat dat alle partijen hun verantwoordelijkheid nemen. Maar Nederland ziet wel elke week weer gesprekken die er gaande zijn, waarin mensen bereid zijn om met het kabinet in gesprek te gaan en mensen zouden dan niet van het kabinet afscheid willen nemen, behalve de PVV. Niemand is erop uit om het kabinet te laten vallen. Maar we zien vervolgens geen enkel resultaat. Er is toch, ik geloof met uitzondering van misschien de defensiebegroting, gloort er nog nergens een meerderheid voor? Of zit ik niet goed op te letten?
YEŞILGÖZ
Nou, ik zie wel degelijk meerderheden sowieso in die Tweede Kamer ontstaan. Er zijn natuurlijk ook partijen, en dat zijn misschien qua aantal zetels wat compactere partijen, zoals de ChristenUnie en 50PLUS, maar je ziet ze wel ontzettend serieus, niet alleen met ons meedenken, maar ook daarop aangeven, dit heb ik nodig en dan heb je ook gewoon mijn steun. Dus ik heb daar wel meer hoop op eerlijk gezegd. Ik ben wel optimistisch. Maar ik begrijp wel wat u zegt. Dit is wat u hoort, maar u ziet het nog niet. En die momenten om dat te zien komen er wel aan. En dat is simpelweg met de stemmingen, met de behandeling van die stukken. Dus dat we tot dan er hard aan werken en hopen dat onze inschatting klopt, dat is wat u nu hoort.
DE WINTHER
Maar kan het kabinet zich dan eigenlijk nu wel weer een vakantie veroorloven van een week? Want er is dus nog heel weinig concreets is afgesproken, maar Den Haag trekt wel de rolluiken weer naar beneden en het land mag afwachten.
YEŞILGÖZ
Nou, goed, naar mijn agenda al kijkend, heel veel gesprekken gaan gewoon door.
DE WINTHER
U gaat niet op vakantie?
YEŞILGÖZ
Ik ben niet degene die die onderhandelingen bijvoorbeeld op asiel of op stikstof of op het belastingplan doet, maar mijn agenda wordt nu weer gevuld met verschillende gesprekken. En ik weet dat mijn collega’s ook door zullen gaan. Dus er is niet een gevoel van het loopt allemaal wel los. Het is ook niet zo pessimistisch. We zijn hard aan het werk.
DE WINTHER
Tot slot dan, welke deadline heeft u eigenlijk voor zichzelf gesteld? Wanneer is het moment dat Nederland weet hoe dit gaat aflopen?
YEŞILGÖZ
Dat is gewoon bij de volgende verkiezingen.
DE WINTHER
Dan pas?
YEŞILGÖZ
Nee, maar dit gaan we gewoon, wat mij betreft, blijven we zitten tot de reguliere volgende verkiezingen. En gaan we stap voor stap leveren we voor Nederland. U snapt dat dat mijn idee is.
DE WINTHER
Ja, maar als we het even op de begroting richten voor nu, is dat dan de stemming over het belastingplan?
YEŞILGÖZ
Nee, je hebt verschillende momenten. Je hebt natuurlijk de verschillende begrotingen die er aan gaan komen. Sommige zijn al behandeld en andere moeten nog. En dan zullen we gaandeweg zien waar de uitdagingen liggen. En je hebt een belastingplan. Dus ik denk dat dit najaar in die zin veel belangrijke momenten in zich heeft.
KEULTJES (AD)
Mevrouw Yeşilgöz Wat vindt u er eigenlijk van dat de SGP en JA21 hun steun voor het belastingplan verknopen met andere maatregelen op andere terreinen?
YEŞILGÖZ
Dat is aan hen.
KEULTJES
Zij komen ook wel met nieuwe eisen. JA21 kwam gisteren met een nieuw lijstje. Denkt u niet, nou, het is al moeilijk genoeg, kom niet met nieuwe eisen?
YESILGÖZ
Nou ja, wat ik denk en wat de werkelijkheid is en wat ik zou willen dat het was, lopen vaker uit elkaar. Maar dat is dan wat het is. En daar zullen we dan ook over gesprekken aan moeten gaan. In dit geval vond ik de wensen niet heel ver liggen van waar het kabinet mee bezig is, dus daar ben ik heel hoopvol over. Maar ergens is het natuurlijk, komt het moment waar ook collega's van u naar vragen. Daar komt er een stemming aan, daar komt er een moment aan en dan zullen we allemaal ook moeten laten zien waar zijn we met elkaar wel of niet op uitgekomen. En ik blijf ervan overtuigd dat de meeste kiezers in dit land, de meeste mensen in Den Haag vooral willen dat we voor hen aan het werk zijn en niet elkaar bezighouden de hele dag.
KEULTJES
Nu wil JA21 heel graag van het dwang-element van de spreidingswet af. Nou heeft volgens mij niemand per se heel veel zin om gemeenten te gaan dwingen om dingen te doen die zij niet willen doen. Alleen het probleem bij asiel is volgens mij al sinds staatssecretaris van der Burg dat die vrijwilligheid kennelijk niet werkt en dat er dus wel een dwang-element nodig is. Nu wordt er in één keer weer gezegd: ‘ja we willen niemand gaan dwingen’. Wordt er dan een beetje meer afstand genomen van die spreidingswet?
YESILGÖZ
Ja, eigenlijk hoe het begon is exact wat het is: niemand wil het dwang-element inzetten. Als nummer één de minister van Asiel en Migratie niet.
KEULTJES
Nou die heeft in eerste instantie wel gezegd…
YESILGÖZ
Hij is heel hard bezig om dat moment te vermijden, te voorkomen dat het niet nodig zal zijn. Uiteindelijk wil je ook gewoon met draagvlakken op een goede manier dit organiseren, maar je moet het wel organiseren zolang die instroom niet fundamenteel naar beneden gaat. Daar doen we echt alles voor om het fundamenteel naar beneden te gaan. Dat is heel belangrijk. En ondertussen moet je het ook goed organiseren voor de mensen hier. En hoe dat nou precies in die gesprekken concreet zal uitpakken, daarvoor moet ik echt verwijzen naar de minister van Asiel en Migratie. En die is gewoon met die gesprekken nu bezig. Dus daar kan ik niet op vooruit lopen of daarover gaan fantaseren hier. Zo werkt die niet. Maar ook daarin, ja er is niemand die in het kabinet echt blij wordt van het idee van dwang. Daar zitten we ook helemaal niet op. Dus daarom dat ik ook zeg dat ik denk dat het dichter bij elkaar ligt dan je ogenschijnlijk zou denken.
KEULTJES
Tegelijkertijd komt de minister nog heel veel opvangplekken tekort.
YESILGÖZ
Zeker, zeker. En je ziet ook dat er ook gemeenten zijn nog steeds. En plekken die daarop meedenken, die daarnaar kijken. En ik zie een minister die dag en nacht werkt om het goed te regelen, maar het liefst met draagvlak en op een rustige manier in Nederland. Nou, daar doet hij alles voor.
KEULTJES
Amerikaanse media melden dat de opdracht om Starlink in te perken boven Oekraïne kwam uit het Witte Huis. Wat vindt u daarvan?
YESILGÖZ
Ik zag het. Ik heb die berichten zelf niet bevestigd gekregen. Het is sowieso denk ik, als je naar de afgelopen dagen kijkt, of weken misschien, maar de afgelopen dagen waren het wat dat betreft best intens. Zorgelijke ontwikkelingen. Dus ik hoop dat het niet waar is. Ik heb zelf de berichten in heb de krant gelezen, maar geen inlichtingen daarop. Maar het is natuurlijk allemaal wel zorgelijk, want we weten dat Oekraïne dat heel erg hard nodig heeft voor hun strijd aan het front.
KEULTJES
Er zijn natuurlijk heel veel landen in Europa en ook de VS zelf, die veel doen of hebben gedaan om Oekraïne te helpen in deze oorlog. Als dan tegelijkertijd één van die bondgenoten, ook een bondgenoot van Nederland, kennelijk dat gaat tegenwerken. Dat lijkt me niet een hele prettige...
YESILGÖZ
Nee, dat zou heel zorgelijk zijn. En dat betekent dat we dus een aantal dingen sowieso moeten doen. We hebben een aantal onwenselijke reacties recentelijk vanuit Amerika gezien. Het is heel belangrijk dat we ondertussen, niet alleen als Nederland, maar heel Europa bezig zijn met ervoor zorgen dat we zelf natuurlijk Oekraïne kunnen helpen. Dat we die burden shift waar iedereen het over heeft, dat dat ook daadwerkelijk het geval is dat niet Nederland altijd met een paar landen vooraan staat, maar dat anderen ook gewoon gaan leveren. Dat was toen ik begin van deze week in Polen was ook een belangrijke boodschap weer van mij richting mijn collega's. Iedereen zal echt veel meer z'n best moeten doen. We kunnen het niet met een paar landen zelf gaan dragen. Dat is één. Tegelijkertijd, als je kijkt naar het operationeel niveau… Ik was zelf de afgelopen dagen in de VS. Ik ben trainingsplekken geweest waar vanuit de NAVO vliegers worden opgeleid. Daar zie je Amerikaanse collega's met 13 andere landen, met 14 landen, zo nauw samenwerken. Dat loopt echt ontzettend goed en dat zie je eigenlijk op heel veel plekken, dus het is heel erg belangrijk dat we dat er extra op inzetten, anderen in stand houden. Maar ook Amerikaanse collega's, ook duidelijk proberen te maken, zoals ik in mijn inleidende tekst zei: de veiligheid van Oekraïne is niet alleen ongelooflijk relevant ook voor Europa, naast natuurlijk voor Oekraïne, maar ook voor de Verenigde Staten. En ik heb het idee dat dat gelukkig op veel relevante plekken wel echt zo wordt gevoeld, ook in Amerika. Maar we zullen wel die boodschap versterkt blijven uitdragen.
VRAAG (ONBEKEND)
Ja, toch weer even terug naar steun, want voor die route over rechts is naast JA21 en SGP natuurlijk ook de BBB op dit moment nog belangrijk. Maar begrijpt u dat een Eerste Kamerfractie dat belastingplan aan stikstof koppelt?
YESILGÖZ
Dat is aan hen. Het is helemaal niet zo belangrijk of ik dat begrijp. Dat is hun keuze. We hebben ook goede gesprekken trouwens, ook met BBB, ook over stikstof. En ik zie dat partijen dus vooral aan het denken zijn, hoe kan ik iets van mijn eigen achterban ook realiseren en hoe kan ik steun geven aan zaken waar ook moeilijke keuzes in zitten? Dus het is aan hen hoe ze dat aan elkaar wel of niet koppelen. Het maakt het allemaal niet heel veel makkelijker, maar zoals we de hele tijd al bespreken, het is al ingewikkeld, dus daar kwam wat ingewikkeldheid bij.
VRAAG
Ja, maar de Eerste Kamer is natuurlijk geen puur politiek orgaan. Je zou ook kunnen betwisten of dit nou precies is hoe ze dat moeten aanpakken.
YESILGÖZ
Dat zou ik nooit durven.
VRAAG
PRO heeft natuurlijk gezegd: ‘aan dat stikstofpakket mag niks veranderen’. Maar is die ruimte er nu dan toch wel?
YESILGÖZ
We zullen het moeten zien. Je ziet inderdaad oppositiepartijen van links tot rechts hele harde eisen stellen, van: ‘er mag niks’ tot ‘alles moet’ en volgens mij zal de waarheid altijd een beetje in het midden zijn. Want als we met elkaar compromissen proberen te sluiten, die daadwerkelijk verschil maken voor Nederland, dan zal niet alleen de coalitie bewegingen moeten maken maar moet je ook met oppositie kunnen spreken over: maar hoe kunnen we nou toch echt dichter bij elkaar komen? En dat zijn gesprekken die in dit geval de minister van LVVN ook zal voeren.
VRAAG
Hoe realistisch is de eis om het hele pakket van tafel te vegen?
YESILGÖZ
Ja goed, aan de linkerkant werd dat gevraagd over de hervormingen. We hebben ze geparkeerd, dat hebben we ook niet gedaan. Hele pakket van tafel, niemand wil dat er uiteindelijk weer stilstand komt, ook niet voor de boeren. Dus je zult met elkaar moeten kijken: waar hebben we het echt over? Waar loop je echt op vast? Wat zou je anders willen zien? En dat is een gesprek niet voor een persconferentie maar met die betrokken partijen en hun zorgen die we, vind ik, van links tot rechts wel serieus moeten nemen.
VRAAG
Want bijvoorbeeld de zonering of de rekenkundige ondergrens, daar zou misschien wel aan kunnen worden gesleuteld?
YESILGÖZ
Die is echt aan de minister van LVVN in zijn gesprekken die hij heeft, sowieso met de sector in het veld, maar ook in dit geval specifiek met BBB.
VRAAG
Oké, dan heb ik nog een hele andere vraag: hoe gaat het met de zoektocht naar dekking voor box 3?
YESILGÖZ
Ongetwijfeld heel goed. U heeft gelijk, daar heeft het kabinet meteen in het debat van gezegd: op onderdelen van die dekking, gelukkig niet de hele dekking, op onderdelen is er geen draagvlak, dat gaan we herpakken. Dat gaat over bijvoorbeeld de spaarders. En daar zijn ze op het ministerie van Financiën nu druk mee bezig. En ik denk dat dat in de week na het reces al duidelijk zal moeten worden omdat dan natuurlijk op een gegeven moment die stukken ook moeten richting de behandeling echt van box 3 en wat daarna gaat komen. Dus dat het herpakt wordt en dat die dingen van tafel zijn, dat is helder. Hoe het echt opgelost zal worden, daar is men druk mee bezig.
VRAAG
Kunnen we volgende week dan nog gesprekken verwachten met de oppositie hierover?
YESILGÖZ
Nou, dat is aan de agenda’s van alle ministers waar we het nu net over hebben en staatssecretarissen. Maar wat ik heb opgevangen is dat er veel contact is en zal zijn. Het zal ongetwijfeld ook over de dekking gaan maar het zal ook gaan over specifiek wel of niet stikstof en asielmigratie. Maar dat is aan die eigen agenda’s. Ik kan u wel zeggen dat het toevallig een herfstvakantie is, dat dat niet betekent dat we daarna wel weer eens gaan kijken. Alles gaat gewoon door zoals het zou moeten gaan. En wanneer er iets klaar is om weer te kunnen bespreken met bijvoorbeeld het oppositie of binnen de coalitie zal dat gewoon gedaan worden.
VRAAG
Ja, want in die week na het reces komt natuurlijk ook het advies van de Raad van State weer terug.
YESILGÖZ
Ja, exact.
VRAAG
Vervolgens is er toch nog maar korte tijd voordat er straks moet worden gestemd over het Belastingplan. Is dat niet te kort?
YESILGÖZ
Ik denk het niet, want heel veel van wat daarin staat is natuurlijk allang ook besproken, langs geweest en weet je ook wel hoe partijen erin zitten. Er zitten ook heel veel dingen in waar heel veel partijen heel blij mee zijn. En het gaat over een aantal hele ingewikkelde zaken, waar we het ook vandaag over hebben, maar het is wel overzichtelijk waar het over gaat. Dus ik hoop dat vooral de komende twee weken daar veel stappen op worden gezet, zodat we daarna richting een stemming kunnen die goed afloopt.
VRAAG
Ja, toch de laatste vraag hierover want de Eerste Kamer heeft natuurlijk ook gewaarschuwd dat snelheid niet ten koste moet gaan van zorgvuldigheid. Bent u daar bang voor, voor die zorgvuldigheid, dat dat in het geding komt?
YESILGÖZ
Het is natuurlijk een heel relevant signaal van de Eerste Kamer, ook precies waar hun expertise ook ligt. Tegelijkertijd horen we al een hele tijd in Nederland enorm breed vanuit de samenleving zorgen als het over box 3 gaat, dat je het zo snel mogelijk oplost. Vijftien jaar lang kijken kabinetten daarnaar en zien het alleen maar ingewikkelder worden en zien het probleem alleen maar groter worden en de oplossing verder. Nu heb je een kabinet dat niet alleen een oplossing ervoor heeft, maar ook zegt: ‘en waarschijnlijk kan ik het in 2028 al gefixt hebben’. Dus ik heb liever dat we dan met z’n allen kijken: hoe kunnen we dan zorgen dat we dat halen in plaats van allemaal weer verzanden en dat is niet wat de Eerste Kamer zegt, maar dat is natuurlijk ook een angst in allerlei procedures waardoor het uiteindelijk toch eindeloos gaat duren. Want hoe langer het duurt, hoe langer mensen belasting moeten gaan betalen over winsten die ze helemaal niet hebben, die ze alleen op papier hebben, dat ze leningen moeten gaan afsluiten om dat te kunnen gaan betalen. Dat is een situatie waar we al heel lang in Nederland van zeggen: ‘dat moet je niet willen’. Nou, dan laten we het dan gewoon.
VRAAG
Sorry, een laatste vraag: de Belastingdienst en de banken waarschuwen natuurlijk ook dat hun IT-systemen dat nog niet aan kunnen. Verwacht u dat het stelsel zo op deze manier in 2028 in kan gaan?
YESILGÖZ
Nou, dan moeten we wel alles op alles zetten, want uiteindelijk vind ik dat we er zijn om belastingen rechtvaardig vorm te geven, om dat op een goede manier te doen. En het zou mooi zijn als alles wat wij doen daarop gericht is. En het is nu al heel ingewikkeld overigens, ook voor de Belastingdienst, dat weten we. Dus het is niet zo alsof nu alles heel soepel gaat en we dan iets heel ingewikkelds gaan doen. Het is al ingewikkeld, plus onwenselijk, plus niemand zit hierop te wachten, plus bedrijven verlaten het land hierom. Dus laten we het met elkaar fiksen en alles op alles zetten. En volgens mij willen de uitvoerders dat ook.
AKKERMAN (WNL)
Voor wie vindt u het eigenlijk belangrijker dat er snel duidelijkheid komt? Beleggers in box 3 of chronisch zieken?
YESILGÖZ
Ik vind niet dat je ze tegenover elkaar kunt zetten. Het is voor iedereen belangrijk dat we de juiste dingen in dit land doen.
AKKERMAN
U vindt dat twee gelijkwaardige groepen?
YESILGÖZ
Ik vind het gewoon heel raar om die groepen tegenover elkaar te zetten.
AKKERMAN
Nou ja, ik vraag het omdat het kabinet zoekt nog naar een oplossing om chronisch zieken te compenseren. Hoe staat het daarmee?
YESILGÖZ
Dat is ook gaande nog. Als er iets nieuws over was, als we dingen hadden wat ik nu kon presenteren, had ik dat natuurlijk ook bij mijn inleidende tekst gedaan. Maar daar zijn we nog niet.
AKKERMAN
Ik vraag het omdat de minister heeft gezegd dat voor de behandeling van het Belastingplan dat daar een nieuw plan voor komt. Is dat niet veel te kort dag, iets waar ook al de afgelopen zeven maanden over nagedacht heeft kunnen worden?
YESILGÖZ
Nou, u heeft denk ik ook af en toe echt wat te recht kritiek op de manier waarop we erover nadenken, maar niemand kan zeggen dat we niet nadenken. Dus er wordt hard gewerkt. U heeft gelijk, de termijnen komen eraan, maar het betekent nog steeds dat oplossingen ook moeten komen, dus dat zijn gewoon twee waarheden.
AKKERMAN
Kunt u chronisch zieken geruststellen dat ze zich niet zorgen hoeven maken dat ze in 2028 in een financieel gat vallen?
YESILGÖZ
Niemand zit daarop te wachten…
AKKERMAN
Nee, maar kunt u ze garanderen dat dat niet gaat gebeuren?
YESILGÖZ
Ik denk dat het fair is als ik hier nu niet random dingen roep, maar juist, inderdaad, bij zo'n kwetsbare groep, dat we dit gewoon op een juiste manier doen en zodra er wat ligt, dat we daar goed over communiceren. Dus korte bochten zijn meestal niet de meest wijze aanpak hierbij.
AKKERMAN
De reden dat ik box 3-beleggers hier tegenover zet, is dat dit twee dingen zijn die geregeld moeten worden via de Belastingdienst. Een dienst waarvan we weten dat de capaciteit beperkt is, dat de ICT-systemen niet heel veel aankunnen. Stel nou dat zo'n oplossing voor chronisch zieken zou betekenen dat die vermogenswinstbelasting bijvoorbeeld een jaar wordt uitgesteld. Zou dat dan voor u acceptabel zijn?
YESILGÖZ
Dat zullen we moeten zien. Dat is een goede vraag, want uiteindelijk kan elke uitvoerder, op het moment dat de politiek wensen heeft, vind ik dat zij moeten neerleggen van: nou, als dit je prioriteit heeft, dan zal dit om deze volgorde kunnen gaan, want ik heb niet onbeperkt mensen. Maar laten we eerst eens kijken of dat dan de uitdaging is, of dat het aan hele andere dingen ligt en wat voor politieke oplossing we inhoudelijk hebben. Dus daar kan ik ook nu niet op vooruit lopen. Maar het is altijd goed als vanuit uitvoering wordt aangegeven: begrijp wat de politiek wil, maar dan zijn dit de afwegingen die je daarbij moet maken. Zodra dat voor ligt, zullen we die ook maken.
AKKERMAN
Ja, en als dit kabinet dus een prioriteit moet geven aan de Belastingdienst, zijn dat dan de chronisch zieken of de box 3-beleggers?
YESILGÖZ
Maar nu doet u weer de tegenstelling waar ik niet in meega.
VAN BEURDEN (SBS 6)
U zei zojuist tegen de concullega van de Telegraaf dat die steun gisteren wat dichterbij is gekomen. Ik vroeg me toch nog even af: kunt u dat concreet maken? Waardoor is die steun dan dichterbij gekomen?
YESILGÖZ
Nou, ik corrigeerde mezelf door te zeggen: ik zou het eerder zeggen concreter geworden, omdat het heel concreet is geworden wat JA21 wil. En daarbij ik ook denk dat het kabinet, ook bij monde van de minister van Asiel en Migratie, ook in de media heeft kunnen laten zien: dit ligt eigenlijk helemaal niet ver van wat wij zouden willen of wat we willen, of wat we aan het doen zijn. Dus laten we dan met JA21 kijken: wat is precies de wens en hoe kunnen we zo dicht mogelijk daarbij komen. Dus ik corrigeerde mezelf door te zeggen: ik denk dat het concreter is geworden.
VAN BEURDEN
Dus u vindt zelf ook nog niet dat het dichterbij is gekomen?
YESILGÖZ
Nou, ik vind, concreet maakt het dichtbij.
VAN BEURDEN
Liggen die wensen wel echt zo dicht bij elkaar?
YESILGÖZ
Ja.
VAN BEURDEN
Wat ligt er dan dicht bij elkaar? Kunt u dat ook concreet maken?
YESILGÖZ
Het kabinet wil de instroom beperken. Het kabinet wil aanzienlijk minder asielzoekers naar Nederland. Dat is ook wat JA21 wil. Het kabinet wil echt niet met dwang gaan lopen rondsmijten. Dat wil JA21 ook niet.
VAN BEURDEN
Dat was niet een van de punten van gisteren overigens.
YESILGÖZ
Nou, dat ging ook over herkeuren van Syriërs. Dat ging over de hubs waar de minister van Asiel en Migratie mee bezig is. Dus als dat betekent dat daar nog betere plannen voor liggen vanuit JA21, kunnen we daar naar kijken. Als dat betekent dat we daar extra steun hebben om tempo te maken, is heel mooi. En dat is dus wat de minister van Asiel en Migratie ook met JA21 moet vorm gaan geven. Maar ik heb daar niks op gehoord, en nog belangrijker: ik denk de minister van Asiel en Migratie ook niet, waarvan we dachten: nou dit is wel echt zo ver van de ambities van dit kabinet. Dit sluit ontzettend op elkaar aan. En als we dit met elkaar willen bereiken voor Nederland, dan moet daar een manier op te vinden zijn dat we dat ook kunnen.
VAN BEURDEN
Misschien nog wel het belangrijkste punt voor JA21 is het punt van die dwang uit de spreidingswet. Daar ligt het kabinet toch helemaal niet dichtbij wat JA21 wil?
YESILGÖZ
Wij willen ook die dwang helemaal niet. We hebben ook in het coalitieakkoord opgenomen dat het er op een gegeven moment van af moet…
VAN BEURDEN
Op een gegeven moment?
YESILGÖZ
Ja, maar dat is wel een ambitie. Dat is echt anders dan heel veel andere partijen hadden willen opnemen, denk ik. Maar dit kabinet wil dat met elkaar absoluut. Er zit een minister van Asiel en Migratie die er alles aan doet om het ook niet hoeven in te zetten. Dus nee, ik vind niet dat er heel veel licht tussen is. En ik ken JA21 overigens ook als een partij die zich graag bestuurlijk wil opstellen, want anders zouden ze ook niet met ons zo aan tafel zitten. Dus zij zullen ook begrijpen dat je nauwkeurig moet kijken: maar wat betekent dit dan? Dit gaat niet over dingen roepen, dit gaat dingen echt leveren. En daarom waardeer ik ook zo dat ze aan tafel zitten.
VAN BEURDEN
Nou heeft de minister van Asiel drie weken terug nog klip en klaar bij de ministerraad gezegd: ‘ik denk dat we dit najaar al tot die dwang kunnen komen’. Nu zegt hij van: ‘nou die dwang lijkt me niet meer nodig’. Is daar wel draagvlak voor vanuit de hele coalitie?
YESILGÖZ
De coalitie staat achter de minister van Asiel en Migratie. En als je ook kijkt wat hij de afgelopen dagen doet en zegt en hoe hard die man aan het werk is om ervoor te zorgen dat er minder mensen ons land binnenkomen. En degenen die in ons land zijn zo snel mogelijk duidelijkheid krijgen of ze hier kunnen blijven of niet en daar weer naar handelen. Ik denk als je kijkt wat er deze week allemaal bereikt is, zoals het afschaffen van die dwangsommen, het strafbaar stellen van niet meewerken aan je eigen vertrek, daar wordt behoorlijk hard aan gewerkt en met steun van de hele coalitie.
VAN BEURDEN
Ik heb toch een andere indruk van die steun vanuit de coalitie, want ik begreep al vanuit D66 dat zij verbaasd waren over deze nieuwe lijn van de minister.
YESILGÖZ
Oké, die boodschap heb ik niet gekregen. En ik kan u zeggen: in het kabinet ervaren wij het niet als de nieuwe lijn van deze minister, maar juist als het doorzetten van wat hij de hele tijd probeert te regelen voor Nederland.
ORNSTEIN
Mijn vraag gaat over de kernwapens. Gisteren is er topoverleg tussen hele hoge militairen van Nederland en Frankrijk geweest. Is dat in de ministerraad besproken vandaag?
YESILGÖZ
Niet zodanig dat ik daar een terugkoppeling over heb. Dus al het andere wat besproken wordt is natuurlijk voor binnen de ministerraad, maar dit is volledig in lijn met wat we een half jaar geleden hebben ingezet. En ik denk ook dat deze samenwerking met de Fransen echt laat zien wat voor groot vertrouwen er is tussen deze twee landen. Het zijn meer landen overigens met wie we deze gesprekken voeren. En ik denk dat het echt een historisch moment is waar we nu middenin zitten voor Europese samenwerking. Dus dit is volkomen conform de planning die we hadden.
ORNSTEIN
De afgelopen week was u ook in de Verenigde Staten. Heeft u met de Amerikanen ook kort gesloten dat er behalve Amerikaanse kernwapens nu ook Franse kernwapens in Nederland komen?
YEŞILGÖZ
Nou, dat is helemaal niet aan de orde. Maar los daarvan, dit gaat gewoon over de samenwerking en zorgen dat we in Europa nauwer samen kunnen oefenen, trainen en dat soort zaken. En de Fransen hebben, voordat ze deze handreiking deden richting ons, al destijds contact gehad met de Amerikanen. Die weten er helemaal van. Dus dit is allemaal echt conform alle wetgeving die we hebben, alle internationale gedragen die we hebben als het gaat over kernwapens en conform de NAVO-samenwerking.
ORNSTEIN
Nou is het wel zo dat u hebt vorige week gezegd dat Rusland onze vijand is. De Amerikanen hebben, dat hebben we deze week weer gezien, daar hele andere ideeën over. Dus stel dat dat Franse kernwapen richting Rusland wordt ingezet, dan is uw NAVO-bondgenoot daar niet bepaald blij mee, in tegendeel.
YEŞILGÖZ
Er wordt geen kernwapen tegen een ander land ingezet. Het gaat over de samenwerking. En ik kan u zeggen dat toen ik in Polen rondliep tijdens de Security Forum in Warschau maandag, en daar waren Amerikanen, vanuit de hele wereld waren er mensen bij. Niemand echt de discussie hier van vorige week heeft begrepen, is het een agressor of is het een vijand? Ik geloof dat de Russen zelf heel duidelijk zijn in wat hun agenda is. Dus laten we vooral met elkaar samenwerken in hoe we ervoor kunnen zorgen dat Oekraïne wint. En dat de Russen niet door kunnen gaan met hun activiteiten, vijandelijke activiteiten. Daar gaan die gesprekken over. Ik was in Amerika. Daar is echt, zeker, dat zei ik net al, als het over operationeel vlak gaat, iedereen zit op één lijn.
ORNSTEIN
Heeft Nederland nog enige zeggenschap over die kernwapens? Of wordt dat een besluit dat de Franse president mag nemen of die wapens ingezet worden?
YEŞILGÖZ
We doen dit in NAVO-verband. Dat is altijd in NAVO-verband. En daar hebben we gewoon bepaalde structuur voor. En het is, denk ik, heel sterk, sterker nog, ik denk historisch, om te laten zien hoe je ook in Europa daar nauwer op samen kunt werken. Dus het is niet aan de orde dat we opeens meer kernwapens krijgen. Dat zal ook tegen het verdrag zijn. Het is ook niet aan de orde dat er opeens dingen naar Nederland komen. Dit gaat over nauwere samenwerking, kennisuitwisseling, trainen, oefenen. Daar gaat dit over. En ik denk dat dat heel krachtig is. Ook binnen Europa. Want u weet het, een sterk Europa maakt een sterke NAVO.
ORNSTEIN
En daar gaat mijn volgende vraag over, Europa. In Frankrijk zijn twee presidentskandidaten zeer anti-Europa. Mélenchon van de linkervleugel en mevrouw Le Pen van de rechtervleugel. Laten we het zo stellen. Die zijn anti-Europees. Hoe kan Nederland dan met een dergelijk Frankrijk gaan samenwerken als de Franse president daarover gaat straks?
YEŞILGÖZ
Laten we zien hoe die verkiezingen lopen. Dat is nog niet aan de orde. En op dit moment werken we heel nauw samen. Het is ook een hele prettige samenwerking. Maar goed. Uiteindelijk gaat het land zelf over wie ze daar kiezen, wat dan die politieke stroming zal zijn en waar zij op zullen inzetten. En dan zullen wij als nodig weer onze eigen afweging maken. Maar dat is gewoon regulier. Daar zijn we nog lang niet. Maar dat is nu echt absoluut niet aan de orde. Mijn bescheiden ervaring tot nu toe, in de verschillende rollen die ik in Den Haag heb gehad, is dat als je operationeel goed met elkaar samenwerkt, in dit geval op militair niveau, dat dat echt een hele stevige basis vormt. En dat dat niet zomaar over de hoop wordt gegooid op het moment dat er een nieuwe politieke leiding komt. Dat hebben we vaker gezien. En ik denk dat dat zomaar ook zo zou kunnen zijn in Europa. Dus ook hier hoofd koel, stap voor stap.
ORNSTEIN
Dus we kunnen elk moment eruit stappen als we dat willen?
YEŞILGÖZ
Dat is absoluut nu niet aan de orde. Het is, sterker nog, dat zal ik nog een keer zeggen, want je pakt hem niet helemaal, het is wat mij betreft een historisch moment voor Europese samenwerking en ik zou hem liever nog sterker maken, dan nu gaan anticiperen of ermee stoppen. Dat is echt niet aan de orde.
ORNSTEIN
De democratische controle vanuit de Tweede Kamer die blijft volop beschikbaar als het gaat om atoomwapens. De Tweede Kamer wordt steeds vollediger geïnformeerd over elke stap die Nederland gaat nemen.
YEŞILGÖZ
Nee, nee maar dat is nu ook al niet zo.
ORNSTEIN
Waarom niet?
YEŞILGÖZ
Omdat sommige dingen je niet kunt delen met de Kamer. Dat heb ik ook in de Kamer vorige week uitgelegd. Als het zo staatsgeheim is, omdat het gaat over atoomwapens, dan kan je dat niet delen. Daar hebben we natuurlijk ons eigen gremia ook met de Kamer voor. We hebben aparte commissies waar je bepaalde dingen wel kunt delen. Maar uiteindelijk gaat het over hoe hou je je land veilig. En in dit geval, hoe hou je je bondgenootschap veilig. En daar waar we maar kunnen, zullen we dat altijd doen. Ik als oud-Kamerlid, ik vind het ontzettend belangrijk dat we zo transparant mogelijk zijn. Op het vlak waar ik mee bezig ben, kan dat helaas niet heel vaak.
ORNSTEIN
Laatste vraag. Waarom is dit nu een zaak van het ministerie van Defensie en van u geworden en niet van de minister van Buitenlandse Zaken?
YEŞILGÖZ
Die waren er ook bij.
ORNSTEIN
Die waren er ook bij. Maar die horen we helemaal niet over dit punt.
YEŞILGÖZ
Ik sta toevallig hier nu. Maar ik heb volgens mij de minister van Buitenlandse Zaken ook hier en zes maanden geleden, en ook deze week, over zien communiceren. Online op Twitter bijvoorbeeld. Dus nee, we doen dit gezamenlijk. Maar het woordje ‘wapens’zou kunnen suggereren dat Defensie er best iets mee te maken heeft.
ORNSTEIN
Volledig bij betrokken Buitenlandse Zaken kortom?
YEŞILGÖZ
Ja. U heeft er zorg over?
ORNSTEIN
Nou wel enige.
YEŞILGÖZ
Zou ik niet hebben.
ORNSTEIN
Omdat u bent degene die daar steeds het woord over voert. Maar dank u wel.