Letterlijke tekst van de persconferentie van minister-president Jetten na afloop van de ministerraad op 6 november 2026. Bekijk de persconferentie via YouTube.
JETTEN
Goedemiddag. Deze week heeft het kabinet aanpassingen aan het belastingplan gepresenteerd en op een aantal belangrijke punten is tegemoet gekomen aan voorstellen uit oppositiepartijen. Een groot aantal oppositiepartijen heeft daar de afgelopen periode ook veel tijd en energie ingestoken, en dat wordt zeer gewaardeerd, want zoals u weet, dat belastingplan is belangrijk voor Nederland. Het plenaire debat daarover wordt volgende week weer hervat, maar ook achter de schermen wordt er nu door fracties in de Kamer flink doorgepraat. De belangrijk daarbij zijn groot, want dit belastingplan zorgt voor meer geld in de portemonnee van alle Nederlanders, lagere brandstofprijzen en gericht investeringen in de economie en in de veiligheid. Zo maken we Nederland veiliger in een onrustige wereld en stimuleren we bovendien ook de woningbouw met een extra miljardenimpuls voor onze woningcorporaties. Dat die precieze invulling tot stevig politiek debat leidt, dat hebben we allemaal de afgelopen weken gezien en dat is ook logisch. Iedere fractie heeft zo zijn eigen accenten, maar uiteindelijk zullen we met elkaar moeten komen tot een belastingplan waar zoveel mogelijk partijen zich voldoende in herkennen. Het wordt nog een spannende week, maar ik heb er alle vertrouwen in dat we ook dit tot een goede afronding kunnen brengen.
En ondertussen werken we hard aan wat voor Nederland belangrijk is. Zo hebben we deze week een grote stap gezet in het openbreken van het stikstofslot, in goed overleg met boerenorganisaties, LTO en NAJK. We gaan ook door met de hervorming van ons sociale stelsel. We zien allemaal dat daar echt verbeteringen nodig zijn. Er staan te veel mensen aan de kant en de economische groei moet ook de komende jaren minimaal anderhalf procent blijven. Ook vakbonden en werkgevers voelen die urgentie om dit samen op te pakken. Sommige stappen daarbij kunnen snel, een aantal andere veranderingen hebben wat meer tijd nodig. Maar we gaan daar gezamenlijk de schouders onder zetten en ik ben blij dat we aankomende week ook weer met werkgevers en werknemers daarover om tafel kunnen.
En één ontwikkeling die bepalend gaat zijn voor die toekomstige economie en arbeidsmarkt van Nederland is het toepassen van AI. In de ministerraad hebben we vandaag een ambitieuze visie op AI vastgesteld, om de kansen van deze technologie volop te benutten. AI verrijkt en verandert nu al ons dagelijkse leven, onze economie, de manier waarop we zorg en onderwijs organiseren. Maar hoe onze toekomst met AI er precies uitziet, dat ligt nog niet vast en daar kunnen en moeten we nu zelf keuzes in maken. Daarbij is het belangrijk dat we daarbij aan het stuur zitten en niet op de achterbank. Als kabinet kiezen we daarom bewust voor de voorhoede. We versnellen waar we kunnen met innovaties en sluiten samenwerkingsverbanden met bedrijven en de wetenschap. We bouwen aan sterke Nederlandse AI-bedrijven en vergroten onze eigen rekenkracht en capaciteiten, zoals met de realisatie van een Nederlandse AI-fabriek in Groningen. We zorgen voor directe toegang tot de meest geavanceerde AI-technologieën, terwijl we duidelijke en heldere kaders scheppen, zodat we AI ook veilig, betrouw en maatschappelijk verantwoord kunnen opschalen. Ons doel daarbij is helder. We zetten AI in, gericht om mensen te ondersteunen. Zodat de verpleegkundige minder tijd kwijt is aan administratie, ondernemers kunnen groeien en technologie ons allemaal productiever maakt, want uiteindelijk gaat het om die vraag: hoe zorgen we ervoor dat we heel Nederland met AI beter maken? Dank u wel.
WESTER
Jetten, de tijd gaat dringen. De spanning loopt wat op binnen de coalitie, met de oppositie. En u zegt, ik heb nog steeds vertrouwen in dat het allemaal goed komt. Waar is dat vertrouwen precies op gebaseerd?
JETTEN
Het is inderdaad spannend. En het komt er nu ook echt op aan. Ik heb alleen ook deze week weer in het debat in de Tweede Kamer en alle gesprekken daaromheen ook gemerkt, dat zowel de coalitiefracties als een groot aantal oppositiefracties toch echt vindt, laten we ervoor zorgen dat dit belastingplan kan worden aangenomen, zodat we voor volgend jaar een aantal grote investeringen in Nederland kunnen doen. Maar ook zeker weten dat we die inkomsten van de overheid gewoon goed op peil houden.
WESTER
Maar dan moet er wel heel wat veranderen als het gaat om de oppositiepartijen.
JETTEN
Er zijn een aantal oppositiepartijen met financiële amendementen. We verwachten dat er nog een paar amendementen bijkomen. Dus voorstellen voor aanpassingen. Die zullen we goed op de inhoud beoordelen. En er lopen natuurlijk ook allerlei andere gesprekken over thema’s die ook voor partijen belangrijk zijn. Maar de komende week gaat het echt om die vraag: is er steun voor dat belastingplan?
WESTER
Nu zijn de fractievoorzitters zelfs op dit moment geloof ik aan het overleggen met oppositiepartijen. Heeft u het gevoel dat u zelf wel de regie in handen heeft?
JETTEN
Ja, we hebben ook vorige week al duidelijk gezegd. Het kabinet kan nog één keer een aanpassing op dat belastingplan naar de Kamer sturen. Dat hebben we vorige, nee, dat was begin deze week gedaan. Met ook weer extra inzet op koopkracht, plus een aantal investeringen in bijvoorbeeld veiligheid en AI en dat is ons voorstel aan de Kamer. En het is ook nu aan de Kamer om dat te beoordelen in zijn geheel. En ik denk ook heel gezond om te kijken zijn er nog voorstellen van de oppositie die aan de meerderheid kunnen worden geholpen?
WESTER
Nu zie je dat er hier en daar allerlei bondjes worden gesloten. Iedereen probeert met een ander tot overeenstemming te komen. Waar liggen de pijngrenzen dan voor de partners?
JETTEN
Kijk, dit gaat uiteindelijk ook om de vraag hoe bouw je ook in deze Kamer met elkaar het vertrouwen om een aantal van die hele grote hervormingen de komende jaren er doorheen te loodsen. Dus dat persoonlijke contact tussen fractievoorzitters is denk ik heel zinvol. Drie coalitiefracties realiseren zich, wij hebben ook steun van andere partijen nodig om onze plannen er doorheen te krijgen. Maar je moet elkaar daarbij niet verrassen, dus coalitiepartijen zijn nauw op elkaar aangesloten, ook op het kabinet. En zo zorgen we ervoor dat we de komende week ook van elkaar weten, hoe iedereen in de verschillende voorstellen zit.
WESTER
Maar voor de VVD is er duidelijk een no-go als het gaat om het extra belasten van vermogen, miljonairs. Is die manoeuvreerruimte er dan nog wel?
JETTEN
Die heeft zijn beperkingen. Omdat, fracties hebben natuurlijk hun eigen inzet. Die is al langere tijd bekend. Je hebt ook als coalitiepartijen onderling met elkaar een aantal afspraken gemaakt waarop je elkaar niet kan en moet willen verrassen. Tegelijkertijd heb ik ook woensdag in het debat van alle drie de coalitiefracties gehoord, het is belangrijk om in allebei de Kamers van het parlement een meerderheid voor elkaar te krijgen. En dat betekent dat je ook deze week zaken met die oppositie zal moeten doen.
WESTER
Nu is die meerderheid er voorlopig nog niet. Heeft u nog wel een plan B voor als het niet lukt?
JETTEN
Ik heb deze week ook duidelijk gemaakt aan de Kamer, als het belastingplan wordt verworpen, dan betekent dat de komende jaren 9 miljard minder inkomsten voor de overheid. Dus ook 9 miljard minder te besteden aan allerlei goede zaken zoals defensie, onderwijs, onze zorg. En we hebben de afgelopen maanden laten zien dat we goed naar die oppositie hebben geluisterd. Accijnsverlagingen worden voortgezet. Oplossingen voor de logistieke sector. Miljarden extra voor woningbouwcoöperaties. Dus de oproep is nogmaals, beoordeel dit belastingplan ook op de inhoud en in zijn geheel.
WESTER
En als het wordt verworpen, is dat dan ook einde kabinet?
JETTEN
We gaan er de komende dagen gewoon alles aan doen dat dit belastingplan een meerderheid haalt.
WESTER
Maar bent u evenveel bereid te dreigen met aftreden?
JETTEN
Nou, kijk, wij zitten erin om dit gewoon goed te laten slagen. Ander over het belastingplan?
DE WINTHER (DE TELEGRAAF)
Meneer Jetten, wat kan Henri Bontenbal wat u niet kan?
JETTEN
Wij zitten er samen in om hier een succes van te maken. En wij hebben als kabinet de afgelopen maanden veel tijd besteed aan gesprekken met de oppositie. Dat heeft al geleid tot, denk ik, veel goede afspraken met verschillende partijen. De steun voor vele begrotingen. De steun voor het belastingplan is dichtbij, maar nog niet helemaal afgerond. En dan is het ook goed dat ook de Kamer hier zijn verantwoordelijkheid neemt en als Tweede Kamer ook dat belastingplan beoordeelt.
DE WINTHER
U had het net over dat de coalitiepartijen elkaar niet moeten verrassen. Betekent dat dat u wist dat de heer Bontenbal vindt dat u aan casino-politiek doet?
JETTEN
Ik ben het niet eens met die terminologie, omdat we juist als kabinet hebben laten zien dat we die plannen en ideeën van oppositiepartijen heel serieus nemen. Ook op een aantal punten het coalitieakkoord behoorlijk hebben aangepast om daarmee ook steun in die Tweede Kamer te organiseren. Maar we zitten nu in die laatste fase richting dat belastingplan en daar zullen ook coalitiefracties in de Tweede Kamer met elkaar moeten beoordelen: wat is die laatste stap die we kunnen zetten om steun van de oppositie over de streep te trekken?
DE WINTHER
Het leek er toch wel een beetje op dat u een brevet van onvermogen uitdeelde met uw club. Want hij zegt dat u eigenlijk met iets onverantwoords naar de Kamer bent gekomen, namelijk niet van tevoren regelen dat er steun is. Ik kan me voorstellen dat u daar wakker van ligt als een coalitiepartner dat zegt.
JETTEN
Kijk, we hebben elkaar de afgelopen weken ook vaak gesproken. Ik denk dat het voor iedereen klip en klaar is dat we aan de kant van het kabinet vele uren, avonden, weekenden, nachten in hebben zitten, om het belastingplan, om daar zoveel mogelijk steun voor te vragen in de Kamer. Maar we zijn er nog niet, dus dat betekent ook doorwerken. Er zijn alleen op een gegeven moment ook wel ultieme data waarop je als kabinet met de nota's van wijziging dat het belastingplan kan bijstellen. Dat heb ik ook meteen vorige week namens het hele kabinet gezegd: dit is ons voorstel aan het parlement en het parlement is nu aan zet.
DE WINTHER
Maar u bent het dus niet eens met die term. Maar ik ben ook wel benieuwd naar uw appreciatie van die kwalificatie aan uw adres. Want hij is wel een van de grondleggers van dit kabinet geweest samen met u en mevrouw Yeşilgöz. Dus wat zegt het als iemand met wie u dit bouwwerk in elkaar heeft gezet eigenlijk zegt: dat u uw werk niet goed heeft gedaan?
JETTEN
Wat je nu ziet, is dat iemand die inderdaad mede verantwoordelijk ook is voor deze minderheidscombinatie met de belofte: we gaan echt een aantal grote inhoudelijke doorbraken voor elkaar boksen, maar zijn ook bereid om altijd de samenwerking met andere partijen op te zoeken, dat het eigenlijk daarbij ook bij past dat die coalitiefracties nu ook aan zet zijn, en daar zelf ook veel tijd in steken om goede afspraken met oppositiepartijen te maken.
DE WINTHER
Het past eigenlijk wel dat een van de leiders van de coalitie zegt dat u het niet goed hebt gedaan?
JETTEN
Dat heb ik hem niet horen zeggen. En het was natuurlijk veel fijner geweest als we in de zomer of rondom de APB of AFB, die twee andere debatten, al hadden geweten hoe die meerderheden in de Eerste en Tweede Kamer eruit zouden zien. Dus ik was liever ook al een paar weken eerder hiermee klaar geweest. Maar dat is ook de nieuwe realiteit. Dit zal vast niet het laatste minderheidskabinet zijn dat Nederland heeft gezien, dat ook de Tweede Kamer hier een grote rol te spelen heeft.
DE WINTHER
En dan die analyse van hem die hij uitsprak bij in het televisieprogramma van Eva Jinek dat het aan de VVD lag. Deelt u die analyse?
JETTEN
Uiteindelijk gaat het om de vraag hoe je als kabinet en als drie coalitiefracties gezamenlijk die ruimte voor oppositiepartijen kan creëren. Daarvan kan denk ik niemand verrast zijn over belangrijke thema's voor een van die drie partijen, waar ook pijngrenzen van coalitiepartijen zitten. En daar moet je elkaar niet in verrassen, daar moet je altijd kijken: hoe kun je toch vooral elkaar vinden op hetgeen waar je het over eens bent en daar zaken met andere partijen te doen?
DE WINTHER
Maar dan probeer ik nog steeds even terug te draaien in mijn hoofd of u zei of u die analyse deelt van hem dat het aan de VVD ligt.
JETTEN
Ik ga niet uitspraken van Kamerleden appreciëren. Ik zie de afgelopen drie maanden een kabinet en ook drie coalitiefracties die bereid zijn geweest op belangrijke momenten over hun eigen schaduw heen te stappen. We hebben de grootste hervormingen op bijvoorbeeld sociale zekerheid in de ijskast gezet, zodat er ruimte ontstaat om met de sociale polder te onderhandelen. We hebben een miljard extra vrijgemaakt voor internationale samenwerking. Er komen op allerlei begrotingen miljoenen bij, omdat dat vanwege de inzet van oppositiepartijen belangrijk is. Dus je kunt volgens mij geen enkele coalitiefractie verwijten dat ze te halsstarrig zijn. De bereidheid om samen te werken, die is er wel degelijk.
DE WINTHER
Dus dan heeft meneer Bontenbal eigenlijk onzin verkocht?
JETTEN
Hij geeft zijn appreciatie, maar dat wil niet zeggen dat ik die appreciatie volledig deel.
DE WINTHER
Oké. En als het dan gaat om elkaar niet verrassen, wist u dan dat hij ging zeggen dat het aan de VVD lag?
JETTEN
Gelukkig zit ik niet in een situatie waarin we de hele dag elkaar van tevoren al op de hoogte houden van wat we misschien ergens gaan zeggen.
DE WINTHER
Dus daar werd u ook verrast door? U zegt nu wel: we gaan elkaar niet verrassen, maar u bent elkaar de hele dag aan het verrassen, geloof ik.
JETTEN
Dat valt eigenlijk wel mee. En ik heb ook kennis genomen van een aantal uitspraken afgelopen week, maar zo doen we dat elke dag. Het gaat nu vooral om de vraag: hoe kom je hier samen weer uit? En daar zie ik drie coalitiefracties die ook nu hard hun best doen om tot goede zaken te komen.
DE WINTHER
U zat lang in het debat, ik geloof acht uur of zo duurde het bij elkaar opgeteld. Ik zag u vaak voor u uit kijken. U was niet altijd even vrolijk. Waar dacht u aan?
JETTEN
Ik was misschien met mijn pokerface aan het oefenen, dus ik zat heel geconcentreerd te luisteren.
DE WINTHER
Van het casino natuurlijk.
JETTEN
Kijk, dan zijn we weer rond.
DE WINTHER
Dan zijn we weer rond. Nog één vraag. Denkt u op zo'n moment eigenlijk ook wel eens dat het binnenkort voorbij kan zijn met uw kabinet?
JETTEN
We zijn echt gewoon elke dag hard aan het werk. Dat zien we ook deze week met alle besluiten die we nemen op stikstof, op AI. Volgende week een paar grote besluiten weer op woningbouw en economische ontwikkeling. Dus wij zijn gewoon aan het werk. Het is inderdaad even spannend en hard doorwerken op dat belastingplan. Maar zodra dat is aangenomen, dan blijven wij gewoon doorwerken aan die grote doorbraken.
DE WINTHER
Hoe komt het dat zoveel Nederlanders in Nederland nu aan het denken zijn dat het niet lang meer gaat duren?
JETTEN
Omdat het al te lang gaat over een belastingplan waar eigenlijk heel veel voor heel veel partijen in zit, maar waar wij hier in politiek Den Haag nog niet uit zijn. En ik kan mij ook het voorstellen dat veel Nederlanders denken: ga gewoon met elkaar aan het werken.
EK (SBS)
U heeft toch gewoon al een meerderheid in die Tweede Kamer?
JETTEN
Zoals ik ook in het debat deze week heb gezegd: wij werken aan een meerderheid in allebei de Kamers. Bij de Tweede Kamer lijkt die inderdaad heel goed in zicht, maar de Eerste Kamer echt nog onvoldoende. En vandaar dat die gesprekken met een zestal oppositiepartijen doorlopen.
EK
Volgens de heer Heinen is dat dan een volgende stap. Maar die meerderheid in de Tweede Kamer, die is er in ieder geval al. Dus waarom zou je daar nu dan nog een beetje druk over maken?
JETTEN
Omdat als er volgende week bij de stemmingen in de Tweede Kamer er geen duidelijke route is richting die Eerste Kamer, dat zou heel onverstandig zijn. Omdat de Eerste Kamer uiteindelijk alleen ja of nee kan zeggen tegen het belastingplan, en niet de mogelijkheid heeft om daar wijzigingsvoorstellen op door te voeren.
EK
Maar de heer Heinen zei: stap voor stap. De Tweede Kamer is de eerste stap. Daar heeft u dan een meerderheid. Dan is de volgende stap, ziet u dan wel weer, toch?
JETTEN
Wij hebben de afgelopen maanden ook geleerd dat het ook goed is om vooruit te schaken, en dus ook te kijken: wat vinden ook oppositiefracties in die Eerste Kamer belangrijk?
EK
Want daar lijkt u het in de coalitie toch niet echt over eens. Zowel binnen het kabinet niet, als wel binnen de coalitiepartijen. De VVD lijkt toch wel comfortabel te zijn met in ieder geval deze meerderheid alvast, en dan maar eens even kijken of de Eerste Kamer wel tegen durft te stemmen.
JETTEN
Dat ben ik niet met u eens, want ik heb ook de VVD-woordvoerder in het debat over het belastingplan horen zeggen dat het belangrijk is om ook die Eerste Kamer goed in het vizier te hebben, en daar te kijken: wat hebben partijen nodig om uiteindelijk dat belastingplan te kunnen stemmen?
EK
Dan gaat het er natuurlijk om: als het puntje bij het paaltje komt, waar draait het dan om? Gaat u koste wat het kost voor zowel die meerderheid als in de Tweede Kamer als in de Eerste Kamer? Of als jullie straks wel in elkaars irritatiezone gaan zitten, is er dan ook nog denkbaar dat je met ChristenUnie, 50PLUS en Markuszower het in ieder geval in de Tweede Kamer doet?
JETTEN
De inzet ook in deze dagen van de drie coalitiefracties is om volgende week zicht te hebben op die meerderheid in de Eerste Kamer.
EK
Wat als die er niet is?
JETTEN
Dat helpt niet in het werk dat nu wordt verzet. Dus daar wordt alles aan gedaan om dat wel in beeld te krijgen.
EK
Het is toch een heel realistisch scenario? Het is nog minder dan een week tot de stemmingen. Het is toch een heel realistisch scenario dat die partijen het akkoord toch niet weten te vinden?
JETTEN
Tegelijkertijd hebben we de afgelopen weken tot drie keer toe de oppositiepartijen laten zien dat wij bereid zijn om plannen bij te stellen en bij te sturen. Daarmee is het een heel redelijk belastingplan dat tegemoet komt ook aan wensen van achterbannen van JA21, SGP, BBB, Pro, ChristenUnie, 50PLUS.
EK
Dat heeft geen meerderheid in de Eerste Kamer.
JETTEN
Het is dus ook echt aan die fracties om nu met elkaar te wegen, waar zeg je nee tegen als je dit belastingplan wegstemt en is dat nou verantwoord, met alle miljarden die we in koopkracht en investeringen in de economie en de veiligheid steken.
EK
Dankzij wie ligt er eigenlijk in ieder geval nu dit belastingplan waar u dan zo trots op bent. Heeft u daar bijvoorbeeld goed samengewerkt met ChristenUnie en 50PLUS?
JETTEN
Zeker.
EK
Mede dankzij hen?
JETTEN
Nou zij, en dat is denk ik in ieder geval vanuit mijn positie vind ik dat zeer te waarderen dat mevrouw Bikker en de heer Struijs ook aangeven dat het belastingplan uiteindelijk ook gaat om de simpele vraag waar halen we het geld vandaan als overheid en waar geven we het het komende jaar aan uit en dat zij dit ook een stap in de goede richting vinden. Er is natuurlijk heel veel nog te bediscussiëren ook voor de komende jaren, maar ChristenUnie en 50PLUS hebben onder andere een heel concreet voorstel gedaan voor de zorgkosten en daarmee kunnen zij het belastingplan waarschijnlijk steunen volgende week.
EK
En de heer Markuszower?
JETTEN
Nou die heb ik ook van de week horen zeggen dat ook hij vindt, het belastingplan moet je op zijn meritus beoordelen en afhankelijk van welke amendementen er worden aangenomen hij daar constructief in zit.
EK
Ja, heeft hij ook bijgedragen aan het belastingplan waar u zo trots op bent?
JETTEN
Nou er zijn veel fracties die bij het kabinet suggesties en ideeën hebben aangedragen. En van hem is er één als het gaat om de begroting van J&V.
EK
Ja, daar bent u dan ook blij?
JETTEN
Wij trekken de komende jaren echt heel veel extra geld uit voor veiligheid. Niet alleen voor defensie, maar zeker ook voor de politie, het OM, de rechtspraak, het voorkomen van criminaliteit en daar zijn in de Kamer heel veel goede ideeën over hoe dat nog verder versterkt kan worden en de afgelopen maanden zijn bijvoorbeeld ook 50PLUS en JA21 daar ook vaak wel eens langs geweest om daar hele concrete voorstellen te doen.
EK
Maar specifiek wordt hij ook in de brief genoemd. U lijkt er alleen heel erg moeite mee te hebben om toe te geven, dat hij op deze manier bijdraagt aan het belastingplan en in ieder geval die zekerheid van de meerderheid in de Tweede Kamer. Waarom is dat?
JETTEN
Nee hoor, maar ik herhaal wat hij zelf woensdag zei, dat zijn fractie volgende week de amendementen en het belastingplan zal beoordelen.
EK
Alleen over de ChristenUnie en 50PLUS kunt u wel heel positief en complimenteus praten wat betreft het belastingplan. Alleen als het over de heer Markuszower gaat, dan gaat u in één keer in algemeenheden praten.
JETTEN
Nee, dat is omdat de ChristenUnie en 50PLUS op een andere manier zaken met het kabinet hebben gedaan. Namelijk door met ons te praten over kan er steun worden verleend aan het totaalpakket van de miljoenennota. Dus belastingplan en alle individuele begrotingen. En dat zij concreter zijn ook in het beantwoorden van de vraag kunnen we dat nu steunen, namelijk ja.
EK
Komt dat misschien omdat hij niet op Algemene Zaken langs is geweest?
JETTEN
Nee, wij hebben de afgelopen maanden gesprek gevoerd met partijen die aan de voorkant hebben aangegeven bereid te zijn over de hele miljoenennota te spreken en die ook in Tweede en in Eerste Kamer zetels kunnen leveren voor die meerderheid.
EK
Ja, het komt ook een beetje doordat u in de Tweede Kamer ook over, de heer van Denk die zei, ja geef nou toe dat jullie met Markuszower samenwerken. U heeft met Markuszower gezeten. Toen was u er toch wel even als de kippen bij om met uw duim opzij te wijzen en te zeggen, nee nee, dat was de heer Heinen. Vond u dat gepast?
JETTEN
Nee, wij corrigeerden een uitspraak die daar werd gedaan. Namelijk wie heeft er de afgelopen weken die gesprekken gevoerd. Dat waren de minister van Financiën en ook een keer de minister van J&V. Dat is gewoon een feitelijke constatering.
EK
Waarom, misschien toen er toen geluiden kwamen, ik wil best dit belastingplan steunen als het gaat om veiligheid. Waarom is hij toen niet ook op het ministerie van Algemene Zaken uitgenodigd om dat nog eens een keer zo op die manier te beklinken?
JETTEN
Nogmaals, omdat we aan de start van de zomer met zeven fracties hebben afgesproken om een intensief traject in te gaan, omdat die fracties bereid zijn om naar de totale miljoenennota te kijken.
EK
Ja, maar ja, u heeft natuurlijk alles nu nodig. Het maakt niet uit meer of ze de totale miljoenennota bekijken of alleen een belastingplan. U kan alle partijen gebruiken.
JETTEN
Maar je moet wel dubbel tellen. Het moet wel leiden tot een meerderheid in Tweede en Eerste Kamer.
VAN VLIEGEN (WNL)
U heeft in dit proces eerder met twee tafels onderhandeld. Eelco Heinen had een tafel en u had een tafel. Nu gaan we eigenlijk drie tafels zien. Twee tafels bleken al geen succes. Waarom zou het nu wel lukken?
JETTEN
Ik zie nu geen meerdere tafels. Er is één Kamer van dit parlement en daar ligt nu het voorstel van het kabinet en het is aan het parlement om dat te beoordelen.
VAN VLIEGEN
Toch gaan alle fractievoorzitters apart onderhandelen. Daar is heel bewust voor gekozen. Snapt u die tactiek?
JETTEN
Ja, zoals ik net al zei. Dit gaat uiteindelijk ook om de vraag. Hoe kun je met elkaar in een zo’n versplinterd politiek landschap met zeventien partijen in de Tweede Kamer en twintig partijen in de Eerste Kamer, ook nog fatsoenlijke wetgeving door het parlement heen loodsen. En dat vraagt dat leden van de Tweede Kamer niet alleen in het debat met elkaar de degens kruisen, maar elkaar ook gewoon even in alle rust spreken over de vraag, wat is nou voor jou belangrijk om hier mede verantwoordelijkheid te pakken?
VAN VLIEGEN
Maar dat is natuurlijk ook wat u toch de afgelopen periode heeft gedaan?
JETTEN
Ja, en dat heb ik samen gedaan met de minister van Financiën, de staatssecretaris en de twee vicepremiers. En daar hebben we ook als kabinet heel bewust echt afgeweken van een aantal afspraken uit het coalitieakkoord, omdat we niet doof of blind zijn voor kritiek of voorstellen die vanuit de oppositie komen.
VAN VLIEGEN
En als u wel begrijpt dat deze fractievoorzitters dus allemaal apart gaan onderhandelen, is het dan een fout geweest dat u dat met z'n drieën heeft gedaan? Met de vicepremiers erbij?
JETTEN
Nee, zeker niet. Zeker niet, omdat in de gesprekken met het kabinet oppositiepartijen soms hele technische of financiële vragen of verzoeken hebben en soms die heel weinig met begrotingen te maken hebben, maar veel meer met de koers van het land en de koers van het kabinet en dan is het ook goed als de politieke leiding van het kabinet, dus de twee vicepremiers en ik zelf, dan ons gezicht laten zien bij die gesprekken.
VAN VLIEGEN
Toch proberen ze nu juist om apart te onderhandelen, om waarschijnlijk partijpolitiek, nou ja dat hoor je, om partijpolitiek wat los te laten. Dat had dan toch ook in het kabinet moeten kunnen werken?
JETTEN
Ja, maar dat hebben we ook wel echt gedaan, want we hebben op allerlei dossiers van SZW tot veiligheid de bereidheid laten zien. Het gaat uiteindelijk niet alleen maar om de afspraken in een coalitieakkoord of de partijstandpunten van een van die drie, maar vooral om de vraag hoe krijg je dit hele land weer vooruit.
VAN VLIEGEN
En in hoeverre wordt u nog tussentijds betrokken?
JETTEN
Nou, we hebben net als ook in de afgelopen maanden het geval was, gewoon regelmatig intensief contact.
VAN VLIEGEN
Dus u wordt wel bijgepraat?
JETTEN
Zeker.
VRAAG (ONBEKEND)
Ik bleef net hangen op dat u zei dat u ook de afgelopen weken en maanden vooruit heeft geschaakt. Kunt u een voorbeeld noemen waar u vooruit heeft geschaakt?
JETTEN
Nou, bijvoorbeeld door in de zomer al grote stappen te zetten op de begroting van ontwikkelingssamenwerking of bij de AFB op de begroting van Sociale Zaken. Dus dan laten we het niet aankomen op de debatten in het parlement, maar laten we ook aan de voorkant al zien, we hebben op basis van die gesprekken echt een paar aanpassingen.
VRAAG
Ja, tegelijkertijd als je naar Henk Vermeer luisterde deze week, die was toch nogal verbaasd. En als we het nou hebben over strategie en routes, die zei, ja, met wie heb ik nou zitten praten en onderhandelen? Op wat voor manier moet het nu verder als ik nu met fractievoorzitters weer moet gaan praten, terwijl ik daarvoor met het kabinet heb gesproken? Dat beeld van vooruit schaken heeft nog niet echt geleid dat mensen het idee hebben dat er een soort logische route gevolgd wordt.
JETTEN
Nee, maar we hebben afgelopen weekend ook wel tegen al die partijen waarmee we nog spraken duidelijk aangegeven, het kabinet kan nog één keer een nota van wijziging naar de Kamer sturen en daarna is het ook aan de Kamer.
VRAAG
Ja, wat zegt u tegen mensen die hiernaar luisteren en denken, oké, u zegt aan de ene kant hangt heel veel van het belastingplan af, aan de andere kant zegt u de Tweede Kamer is nu aan zet, dus voor mij is het in die zin ook even handen eraf. Die denken dan toch, het klinkt een beetje als god-zegen-de-greep komende week.
JETTEN
Het is vooral ook een beroep op de verantwoordelijkheid van iedereen hier in Den Haag om, natuurlijk mag je altijd kijken hoe kan ik het maximale uitslepen voor mijn kiezers en mijn achterban, maar niemand kan hier 100% zijn zin krijgen, dus waar kun je elkaar ook halverwege vinden? En dan is het ook wel zo, it takes two to tango.
BEEKMAN (BNR)
Meneer Jetten, heeft u de rekening voor box 3 in de toekomst neergelegd?
JETTEN
Wij maken bij box 3 de afweging dat we een meerderheid zien in de Eerste Kamer die zo snel mogelijk naar vermogenswinsten wil. Dat leidt tot, als je dat goed wil invoeren, een invoeringsdatum in 2029, en dat levert inderdaad meer kosten op.
BEEKMAN
Ja, vanaf ‘31 gaat het echt serieus geld kosten. Tot ‘40 loopt dat op tot bijna 18 miljard, maar dit kabinet zou de toekomst, of de rekening toch niet meer in de toekomst neerleggen?
JETTEN
Nee, maar ook hier geldt dat we voor de komende jaren wel degelijk ook een dekkingsvoorstel hebben gedaan aan het parlement, en je ook in de nabije toekomst natuurlijk die doorkijk na 2030 nog beter kan maken en er dan ook voor kan kiezen hoe je daar eventueel aanvullende dekking aan toevoegt, net zoals we dat doen bij de sociale polder. Ook daar hebben we natuurlijk een groot aantal miljarden uit de begroting geschrapt, om daarmee ruimte te bieden aan betere oplossingen.
BEEKMAN
Maar daar zit nog een escape. Ik bedoel, daar wordt nog gezegd: als het niet lukt, dan hebben we de kaasschaaf nog. Dat is hier niet het geval. Hier wordt gezegd: na onze kabinetsperiode, het volgende kabinet zoekt het maar uit. Er ligt een open rekening van 19 miljard.
JETTEN
Maar dat biedt ook de ruimte om dan op basis van de actuele cijfers en kennis daar een goed politiek oordeel over te vellen.
BEEKMAN
En als we dan naar de dekking kijken tot ‘31, heeft het kabinet daar gekozen om de begrotingsregels maar los te laten?
JETTEN
Wij hebben eerder andere dekkingsvoorstellen aan het parlement gedaan, die op een of meerdere punten werden afgewezen door meerderheden van het parlement. We komen nu tot dit voorstel en daar zullen we aankomende maandag het debat met de Kamer over voeren.
BEEKMAN
Is dit een ja eigenlijk? Want ik vraag: zijn de begrotingsregels nu losgelaten?
JETTEN
Je kunt op een paar momenten per jaar natuurlijk met elkaar die kaders herijken. En dat is op dit voorstel nodig, omdat het vorige voorstel van het kabinet met een andere dekking ook werd afgeschoten door partijen die zeiden: dat is een stuk dekking die ik niet wil dragen.
BEEKMAN
Dat begrijp ik, maar laten we dan eens kijken naar een stukje van de dekking. Daar wordt bijvoorbeeld de hersteloperatie box 3 wordt daarvoor gebruikt. Daar werd op 14 juni in het debat fiscaliteit werd erover gesproken met staatssecretaris Eerenberg. En toen zei hij daarover dat hij eerst moest kijken wat het uiteindelijk zou kosten, de hersteloperatie. En ik citeer hem nu even waarna hij doorgaat: dat is het enige wat ik u kan aanbieden, wetende dat we ook nog de begrotingsregels hebben met elkaar. Dat hoef ik u niet te vertellen, vrees ik. Maar dat geld dan zomaar voor iets anders inzetten, dat is niet hoe we het met elkaar doen. Maar dat is dus wel hoe we het met elkaar doen.
JETTEN
Dat is op basis van een advies van de Raad van State die tegen het kabinet zegt: kijk nog een keer kritisch of u al dat geld voor die hersteloperatie echt nodig heeft.
BEEKMAN
Maar meevallers worden toch niet ingezet om tegenvalt te dekken? Dat is toch trendmatig begrotingsbeleid? (Onverstaanbaar, red.)
JETTEN
Dat is gebruikelijk, maar we zijn hier ook geconfronteerd met een uitspraak van de Hoge Raad, die een belangrijk onderdeel van ons belastingsysteem onderuit heeft geschoffeld. Waardoor we nu al een tijd in een toch onwenselijke situatie zitten. Het kabinet en een grote meerderheid van de Kamer zeggen: we willen zo snel mogelijk naar verhogingswinstbelasting. En dat kan helaas niet anders dan op deze manier, door met elkaar te kijken: hoe kunnen we het wetsvoorstel dat in de Eerste Kamer ligt met deze novellen aanpassen? En aangezien de Kamer eerder blokkades heeft gelegd op een paar andere dekkingen, dit het voorstel van het kabinet is.
BEEKMAN
Dat is een politieke keuze, maar dus wel om de begrotingsregels hier los te laten, die voor de minister van Financiën altijd heilig waren.
JETTEN
Maar ook de minister van Financiën heeft een paar vaste momenten in het jaar waarin je dat weloverwogen kan doen: bij de Voorjaarsnota, in de zomer rondom Prinsjesdag en de debatten die daarna volgen. En dat hebben we nu dus ook weloverwogen gedaan. Omdat wij van de situatie af willen waarbij binnen- en buitenland zich afvragen: hoe zit het in Nederland met de belasting in box 3?
BEEKMAN
Dan nog even de dekking-box 2. Daar wordt het tarief verlaagd, niet alleen in het hoge tarief maar ook in het lage tarief. En bij de financiële beschouwingen zei Eelco Heinen eigenlijk dat hij wilde voorkomen dat het EMU-saldo een golfslagbad zou worden. Het is te technisch om daarop in te gaan, maar hij zag dat eigenlijk om het nog verder te verlagen als een onwenselijke situatie, omdat dat grote gevolgen voor het EMU-saldo heeft. Toch gebeurt het. Waarom gebeurt dat dan, als de minister van Financiën nog geen drie weken geleden zegt: dat moeten we eigenlijk met elkaar niet willen?
JETTEN
Het aangepaste voorstel dat we nu doen, is minder verstrekkend dan ook suggesties die eerder werden gedaan voor de verlagingen van dat tarief. Het klopt inderdaad, het gaat uiteindelijk om allerlei gedragseffecten. Er zijn andere mensen die die techniek nog veel beter kunnen uitleggen dan dat ik dat in ieder geval aan u kan doen. Maar ook hier hebben we op basis van kritiek van een aantal senatoren in de Eerste Kamer, en ook gesprekken die we nog met andere partijen in de polder hebben gevoerd, gekeken: wat zou je redelijkerwijs nog kunnen doen met dit tarief om box 3 te dekken, zonder die extreme badkuipeffecten waar de minister terecht voor waarschuwt?
BEEKMAN
Dus als het kabinet het verstandig vindt, dan kan dat. Wat nou zo meteen binnen de fiscaliteit Kamerleden met voorstellen komen en ze zeggen: de dekking is een verlaging van de tarieven in box 2, wat zegt het kabinet dan? Want dan moet u eigenlijk zeggen: dat kan, want dat doen we zelf ook.
JETTEN
Tot een bepaalde mate.
BEEKMAN
Die bepaalt u dan?
JETTEN
Nee, dat doen we met elkaar. Dat doen we met elkaar.
BEEKMAN
Binnen het kabinet. Maar als het u uitkomt dan kan het. Maar ik hoor u, ik proef al een beetje dat u dat niet gaat zien als een serieuze dekking als Kamerleden daarmee gaan komen.
JETTEN
Ik weet niet met welke dekkingsvoorstellen ze komen. Tot nu toe zijn er vooral blokkades opgeworpen op dekkingen voor box 3, en daarom zijn we nu bij een ander voorstel dan het kabinet in eerste instantie in het parlement heeft neergelegd. Wij vonden dat een heel redelijk dekkingsvoorstel, maar we zullen ons ook moeten verhouden tot meerderheden.
BEEKMAN
Nog een vraagje over het advies van de Raad van State. Vooral D66 heeft die adviezen van de Raad van State altijd heel serieus genomen. We hebben nu een advies gezien waarin staat: doe het niet, trek de wet in, ook de novelle, en kom met een nieuw wetsvoorstel, een gedegen nieuw wetsvoorstel. Waarom is dat niet gebeurd?
JETTEN
We hebben dat advies van de Raad van State wel degelijk heel zwaar laten meewegen, en dat is ook de reden waarom we bijvoorbeeld voor de invoeringsdatum zijn opgeschoven naar de toekomst, zodat we met het Raad van State-advies en de uitvoeringstoets van de Belastingdienst in de hand ervoor kunnen zorgen dat we op tijd daar klaar voor zijn.
BEEKMAN
Daar wringt het nou juist, ook die uitvoeringstoets en de banken. We hebben bij de asielwetten gezien, dus de asielnoodmaatregelenwet, dat D66, zowel in de Tweede Kamer als in de Eerste Kamer, ik herinner me de heer Dittrich nog in een levendig debat daar over: laten we nou die uitvoeringsinstanties een keer serieus nemen. Als zij zeggen: het kan niet, het lukt niet, dan moeten we het gewoon niet doen. Toen ging het over asiel, een onderwerp dat misschien voor D66, laat ik die kwalificatie hier achterwege laten. Maar nu gaat het over iets wat het kabinet belangrijk vindt. En nu wordt er niet geluisterd naar die uitvoeringsinstanties, want zij kunnen het niet uitvoeren. Vijf rode vlaggen.
JETTEN
Het maakt mij niet uit over welk onderwerp het gaat, je moet altijd het advies van de uitvoeringsorganisaties heel serieus meewegen.
BEEKMAN
Maar dat gebeurt nu toch niet? Vijf rode vlaggen zijn er.
JETTEN
Dat hebben we wel degelijk gedaan, want we houden niet vast aan de oorspronkelijke invoeringsdatum. Daar nemen we meer de tijd voor. En banken, met alle respect, die hebben eerst kritiek gehad op het feit dat we naar een aanwasbelasting wilden, hebben gepleit voor een vermogenswinstbelasting. Daar kiezen we nu voor. En dan gaan we er ook alles aan doen om met die banken er samen voor te zorgen dat het ook dan op een goede manier kan ingaan.
BEEKMAN
Ik ben toch een beetje verbaasd door uw antwoord. U zegt: de banken klagen te veel…
JETTEN
Nee, mij geen woorden in de mond leggen, dat heb ik niet gezegd.
BEEKMAN
Nee, maar u zei wel: als de bank zegt: het kan nu niet. Maar de vorige keer wilden ze het ook niet. Dus u bent een beetje aan het wegwimpelen, hoe noem je dat?
JETTEN
Ik ga er gewoon niet in mee als je mij woorden in de mond legt.
PAK (EW MAGAZINE)
Over dat Raad van State-advies. U zegt dat dit kabinet de tegenbewijsregeling, of het geld dat daarvoor is gereserveerd, gebruikt voor de dekking op basis van dat Raad van State-advies. Maar dat Raad van State-advies in noot 39 verwijst juist naar de uitspraken van staatssecretaris Eerenberg dat dat tegen de begrotingsregels ingaat. Bent u nu een hond die in zijn eigen staart bijt?
JETTEN
Nee, het vraagt dus daarom een politieke weging of dat je het verstandig vindt om daar op dat punt een andere afweging te maken.
PAK
En het kabinet vindt het dus verstandig om dit Raad van State-advies terzijde te leggen? Dat is de politieke afweging dus?
JETTEN
We benutten het Raad van State-advies om de novelle op een aantal punten aan te passen. En de Raad van State heeft overigens ook niet gezegd dat die tegenbewijsregeling, dat daar al het geld dat daarvoor gereserveerd is, kan worden gebruikt voor de dekking van box 3, maar wel een deel ervan, omdat die dekking mogelijkerwijs niet helemaal nodig is, of die reservering die daarvoor staat.
PAK
Het kabinet heeft alleen nog niets laten zien aan bewijs dat dat geld daadwerkelijk niet nodig is voor de tegenbewijsregeling. Het CPB moet dat nog certificeren. Dus heeft u cijfers die dan niet publiekelijk bekend zijn op basis waarvan u dit goedpraat?
JETTEN
We hebben met elkaar die weging gemaakt: welk deel van die reservering is redelijkerwijs in te zetten hiervoor, en dat is het voorstel dat nu voorligt.
PAK
En op basis van welke cijfers heeft u dat dan gedaan?
JETTEN
Op basis van een weging die de mensen die er nog veel meer verstand van hebben op het ministerie van Financiën dat aan ons hebben voorgedragen.
PAK
En gaat u die weging ook nog naar de Tweede Kamer sturen?
JETTEN
Ik neem aan dat dat onderdeel zal zijn van het debat dat aankomende maandag plaatsvindt.
PAK
Dank u wel.
VRAAG (EENVANDAAG)
Gaat u naar het Rode Lijn protest?
JETTEN
Nee.
VRAAG
Waarom niet?
JETTEN
Omdat het denk ik niet aan mij is om daarbij aanwezig te zijn. Daar gaan aankomende zondag heel veel mensen de straat op om aandacht te vragen voor de situatie in het Midden-Oosten en zich uit te spreken over wat ze vinden van het kabinetsbeleid. Dus dat gaan we gewoon eens even heel rustig aanhoren.
VRAAG
Maar vorig jaar was u er wel bij. Is er verder iets veranderd?
JETTEN
Toen zat ik in een andere rol. Dus ik zou dat nu ook niet passend vinden. Wat we de afgelopen acht maanden hebben gedaan als kabinet is kijken hoe we de humanitaire hulp aan Palestijnen weer flink kunnen opschroeven. Dat zit in financiële steun voor Ngo’s die daar op de grond aan het werk zijn, maar vooral ook veel meer medische hulp, bijvoorbeeld met evacuees naar Jordanië van zieke kinderen. We hebben een nieuwe sanctie ingevoerd op producten uit illegale nederzettingen op de Westbank en samen met een hele hoop Europese partners voeren we de diplomatieke druk op om daar tot een goede oplossing te komen.
VRAAG
Veel protestanten die vorig jaar, mensen die protesteerden vorig jaar, die daar ook bij waren, die zeggen nu eigenlijk teleurgesteld om te zijn. Begrijpt u dat?
JETTEN
Wij doen elke dag en elke week wat we kunnen om de verschrikkelijke situatie daar te verlichten met meer gerichte hulp, maar ook met meer politieke en diplomatieke druk op de regering van Israël om zich te houden aan de afspraken als het gaat om Gaza en tegelijkertijd ook meer druk op Hamas en andere organisaties die ook doorgaan met allerlei operaties die de veiligheid van gewoon Israëli’s in gevaar brengen.
VRAAG
En noemt het nog steeds een genocide?
JETTEN
We hebben als kabinet en als Nederland de plicht om alles te doen wat we kunnen om in dit soort situaties verdere escalatie te voorkomen.
VRAAG
Maar dat is geen antwoord op de vraag. Noemt het nog steeds een genocide? Vorig jaar noemde u het namelijk wel een genocide.
JETTEN
Ik zeg u dat het standpunt van het kabinet is dat wij ook onder alle internationale verdragen alles moeten doen wat we kunnen om in dit soort humanitaire rampen te zorgen dat er verlichting komt.
VRAAG
Snapt u dat het voor mensen thuis heel verwarrend is? Dat u dat vorig jaar op Instagram nog wel een genocide noemt en nu een jaar later, wel in een andere rol, het anders benoemt?
JETTEN
We hebben ook aan het einde van de coalitieonderhandelingen heel duidelijk gemaakt dat D66, CDA en VVD verschillend kijken naar de situatie in het Midden-Oosten. Het conflict tussen Israël en de Palestijnen, maar dat we elkaar wel degelijk hebben gevonden op de noodzaak om te komen tot een twee-staten-oplossing, tot het verlichten van een verschrikkelijke humanitaire situatie in Gaza en inmiddels ook op de Westbank en dat Nederland alles doet wat we kunnen om daarbij ons steentje bij te dragen samen met onze internationale partners.
VRAAG
Ja, en dat is eigenlijk nog steeds niet echt een antwoord op mijn vraag, want begrijpt u dat mensen dat thuis verwarrend vinden?
JETTEN
Ik denk dat mensen ook heel goed begrijpen dat je in een coalitie daar moet kijken waar je common ground kan vinden en dat dit Nederlands kabinet zich daar behoorlijk voor inspant, zonder dat we het daar per se altijd politiek over eens zijn.
VRAAG
En dit is dan de common ground die jullie gevonden hebben?
JETTEN
Ja, maximaal ervoor zorgen dat Europese landen, maar ook andere internationale partners meedoen in die aanvullende sancties richting terroristische organisaties en onderdelen van de Israëlische regering of gewelddadige kolonisten en kijken waar je met financiële en humanitaire hulp ook direct kan bijdragen aan simpelweg gewoon het overleven van mensen die in grote nood verkeren.
BREEDVELD (NOS)
Een boycot van producten uit de illegale nederzettingen? Buiten dit, heeft dit kabinet nog iets gedaan om de druk op te voeren richting Israël om de situatie ten aanzien van de Palestijnen te verbeteren?
JETTEN
Zeker. We zien nu dat meerdere internationale landen de lijn van Nederland volgen als het gaat om het sanctioneren van producten uit illegale nederzettingen. We zijn ook druk bezig om een aantal ministers die op de Nederlandse sanctielijst staan op de Europese sanctielijst te krijgen. En de minister van Buitenlandse Zaken doet het hard zijn best om ook in Europa een meerderheid te vinden om ook het associatieverdrag met Israël heel kritisch te herbeoordelen.
BREEDVELD
Ook het vorige kabinet zette zich in om internationaal de druk op te voeren. U vond dat destijds persoonlijk onvoldoende, of als D66-leider, en liep mee in de Rode Lijndemonstratie. Dus wat is nou het onderscheid tussen het vorige kabinet en uw kabinet?
JETTEN
Dit kabinet heeft al vrij vroeg aan de start de hulp aan allerlei organisaties weer opgeschroefd, zodat er ook weer meer voedsel en medicijnen bijvoorbeeld naar de Gazastrook kan. We werken met Jordanië en een paar andere landen aan evacuaties van zieke en gewonde kinderen, zodat die in Jordanië de operaties en de zorg kunnen krijgen die ze nodig hebben en we voeren ook in de bilaterale contacten met Israël op allerlei niveaus de druk op om duidelijk te maken dat de situatie in Gaza, op de Westbank, maar ook in Libanon en Syrië niet acceptabel is.
BREEDVELD
Het kabinet zegt in het regeerakkoord streven naar veiligheid, een einde aan het geweld in Gaza en toegang voor alle humanitaire hulp die nodig is. Aan beide voorwaarden wordt nu niet voldaan. Dus wat gaat u nog meer doen?
JETTEN
Er wordt inderdaad niet voldoende aan voldaan. Er zijn nog altijd veel hulpgoederen die de Gazastrook niet of nauwelijks inkomen en daarom zijn we samen met alle landen binnen de Europese Unie, maar ook daarbuiten, regelmatig in gesprek met de Israëlische regering om hen daarop te wijzen. Er zijn onlangs Israëlische verkiezingen geweest. De afgelopen twee maanden was het in aanloop naar de verkiezingen ook echt heel ingewikkeld om daar goede afspraken met de Israëli's over te maken. Dus dit is ook het moment waarop we als internationale gemeenschap duidelijk moeten maken dat die route van de twee-staten-oplossing de enige route is naar duurzame vrede en veiligheid voor zowel Israëli’s als Palestijnen.
BREEDVELD
Maar wat is nu de afweging om te zeggen, oké, we gaan als kabinet toch proberen te schipperen. Internationaal die druk opvoeren, maar niet onze nek uitsteken en harde embargo’s en noem maar op, geen wapens meer kopen uit Israël bijvoorbeeld, waar toch duidelijk eisen voor zijn vanuit de demonstranten zondag. Wat is nou die afweging om toch die voorzichtige koers te blijven varen?
JETTEN
Nederland steekt wel degelijk de nek uit, omdat wij een van de eerste landen waren die die sancties tegen producten uit de nederzettingen ook echt heeft laten ingaan. Zie je ook dat andere landen daarin volgen. Maar als je echt effectieve druk op de Israëlische regering wil zetten, dan werkt dat beter als je dat met een breed front kan doen vanuit de EU en met gelijkgestemde partners uit de rest van de wereld. Net zoals dat dat geldt voor meer sancties tegen bijvoorbeeld Hamas of de Iraanse Revolutionaire Garde, die ook onderdeel zijn van dit enorme conflict. Ook daar trekt Nederland de kar om die druktuigen flink op te voeren.
BREEDVELD
Ja, en als D66-leider nam u hier vorig jaar geen genoegen mee met deze uitleg, exact dezelfde uitleg, en ging demonstreren. Waarom nu niet?
JETTEN
Nou, het is nu niet aan mij. Er gaan, zondag gaan we zien wie zich daar allemaal aansluit bij de demonstratie en welke oproep zij dan weer aan dit kabinet doen.
BREEDVELD
Nou, we gaan het zien. Dank u wel.
EK
Sorry, heel kort nog hierop aansluitend. Is het gewoon niet zo dat op het moment dat je gaat regeren, dat je doorkrijgt dat dat eigenlijk veel lastiger is dan in de oppositie zitten?
JETTEN
Nee hoor, we hebben als coalitiefracties over de situatie in het Midden-Oosten lang onderhandeld in de formatie en we zijn vanaf dag één heel helder geweest. Daar liggen de standpunten ver uit elkaar, maar op de punten waar we het over eens zijn, daar zet dit kabinet forse stappen.
EK
Heel wat anders. Waar bent u volgende week dinsdag wanneer het debat over het Belastingplan verder gaat?
JETTEN
Nou, dat hangt af van de agenda hier in de Kamer en waar dat debat over gaat, ik zal zijn waar ik nodig ben. Maar in principe staat in de agenda de jaarlijkse Beneluxtop tussen Nederland, België en Luxemburg.
EK
Ja, want daardoor moest uw beantwoording in ieder geval gelijk achter de Kamer, eerste termijn van de Kamer aan. Vindt u zo 'n Beneluxtop op dit moment belangrijker dan, nou, toch wel de chaos op dit moment waarin het gaat?
JETTEN
Nee, ik ben gewoon waar ik nodig ben. Dus dat gaan we zien volgende week dinsdag.
EK
Denkt u dat Bart de Wever er is volgende week?
JETTEN
Ik denk dat daar hetzelfde antwoord geldt. Dat ook Bart de Wever zal zijn waar hij nodig is.
EK
Stel dat, Bart de Wever heeft namelijk al wel eerder een keer een VN-top afgezegd, omdat hij problemen had in zijn eigen land. Daar ging u toen wel heen. Stel dat Bart de Wever nu weer zegt, ik kan echt niet weg uit België, want we zitten echt in een crisis. Denkt u dan ook, nou, als Bart de Wever ook afzegt, dan kan ik in ieder geval gewoon bij dat debat weer aansluiten?
JETTEN
Nou, kijk, de Beneluxtop is een ontmoeting tussen de drie premiers van de drie landen. Dus daar zijn we alle drie voor nodig.
EK
Ja, maar als daar twee van die premiers eigenlijk gewoon een best wel grote crisis in hun eigen land hebben wat betreft hun begroting, dan is het toch niet meer dan logisch dat je die Beneluxtop misschien even verschuift?
JETTEN
Nou, daarom. We gaan dat zien dinsdag.
EK
Denkt u, dit vind ik al toch een beetje een andere toon dan in ieder geval afgelopen debat was, waardoor die beantwoording eerder moest.
JETTEN
Nou, maar laat ik daar ook even heel helder over zijn. Er was geen meerderheid in de Tweede Kamer die mijn aanwezigheid bij dat debat had gevraagd. Ik vond het zelf netjes om daar mijn gezicht te laten zien, zodat ik ook zelf antwoord kon geven op de politieke vragen die er waren en het was natuurlijk hartstikke prettig dat de Tweede Kamer mij de gelegenheid bood om daar woensdagavond ook meteen antwoord op te geven. En ik denk dat dat ook nuttig is geweest, omdat daarmee de fracties in de Kamer een aantal vragen al beantwoord hebben gekregen voordat ze deze dagen met elkaar doorpraten.
EK
Ja, maar het einde van het debat en dus ook alle voorstellen, etc., die eruit voort gaan komen, dat is natuurlijk pas volgende week. Schat u de kans groot in dat u misschien toch wel bij dat debat aanwezig bent, gezien de hele situatie?
JETTEN
Dat gaan we gewoon op die dag zelf afwegen.
EK
Op de dag zelf nog?
JETTEN
Ja, zeker. Tuurlijk.
EK
En belt u ook nog even met een collega in België?
JETTEN
Het gebeurt regelmatig dat je als premier alles uit je handen laat vallen omdat je ergens anders nodig bent.