Letterlijke tekst van de persconferentie van minister-president Jetten na afloop van de ministerraad op 13 november 2026. Bekijk de persconferentie via YouTube.
JETTEN
Goedenavond. We zijn met drie partijen in dit kabinet gestapt omdat we weer beweging willen krijgen op grote onderwerpen waar al te lang stilstand heerst. En op veel terreinen hebben we de afgelopen maanden stappen weten te zetten. Denk aan het oplossen van het stikstofslot, meer grip op migratie, het versnellen van de woningbouw, het versterken van onze defensie en het aanjagen van onze economie. Alle leden van het kabinet zijn daar de afgelopen maanden keihard mee aan de slag gegaan, maar ons werk is nog lang niet klaar. Gisteren heeft de Tweede Kamer het Belastingplan en het voorstel Box 3 aangenomen. Die wetsvoorstellen liggen nu in de Eerste Kamer voor verdere parlementaire behandeling en dat is nu aan de senatoren. Het kabinet zal de voorstellen daar verdedigen. Er zijn de afgelopen periode goede dingen gebeurd, maar er zijn ook dingen die niet goed gaan. En dat heeft effect gehad op de onderlinge verhoudingen. Dat kan beter en moet beter - inhoudelijk, politiek en persoonlijk. Dit vraagt om fundamentele gesprekken waar we vandaag mee zijn gestart en dit gesprek is nog niet af. Daarom ga ik de komende paar dagen met de 3 coalitiepartijen verder praten. Dat doen we in alle ernst, want Nederland verdient het om vooruit te blijven gaan.
BREMER (RTL)
U zegt dus eigenlijk: het kabinet zit er nog, maar of het blijft weten we nog niet.
JETTEN
Deze drie partijen, en ik heb daar vandaag met de vice-premiers over gesproken, we hebben ook contact gehad met de fractievoorzitters van de coalitiepartijen. We zitten er echt in om met elkaar de goede dingen voor het land te doen. We hebben de afgelopen weken en maanden natuurlijk gezien dat het soms moeizaam gaat om die meerderheden in de Tweede Kamer te vinden. En dat kan anders. Dat moet echt beter. En daar gaan die fundamentele gesprekken over.
BREMER
Maar hoe kan dit als de VVD tegen een belastingplan heeft gestemd dat hun eigen minister van Financiën moet gaan uitvoeren?
JETTEN
Het is een unieke situatie, dat klopt. Maar we hebben gisteren gezien dat na een lang en stevig politiek debat het wetsvoorstel box 3 over vermogenswinsten, dat is aangenomen met steun van rechtse partijen. Het belastingplan is aangenomen met steun van linkse partijen. Die beide voorstellen liggen nu in de Eerste Kamer. Het kabinet zal dat daar verdedigen, maar het is aan de senatoren om daar een weging in te maken.
BREMER
Maar u bent het er mee eens dat dat niet een hele wenselijke situatie is?
JETTEN
Dat klopt. Idealiter doe je alles samen uit en samen thuis. Net zoals dat we dat doen op migratie, op de economie, op defensie, op het aanjagen van die woningbouw. En daarom is het ook zo nodig en belangrijk om daar met elkaar stevig over door te praten. Zodat we ook kunnen laten zien dat het moet lukken om ook op die grote financiële keuzes die meerderheden in het parlement te vinden zonder dat daar weken en maanden overleg aan vooraf hoeft te gaan.
BREMER
Maar is het vertrouwen niet gewoon weg tussen deze drie partijen?
JETTEN
Het waren hele spannende weken. Dat hoef ik u niet te vertellen. U bent daar allemaal bijna live getuige van geweest. En daarom zijn we vandaag ook dat hele fundamentele gesprek gestart. Over wat leren we hier nu van op de inhoud, op de politiek en in het persoonlijke contact. En hoe kunnen we ervoor zorgen dat Nederland gewoon krijgt wat het verdien, namelijk een politiek in Den Haag die grote keuzes maakt en de boel weer in beweging brengt.
BREMER
Laatste vraag. Heeft u zelf de regie niet teveel uit handen gegeven? Heeft u daar spijt van?
JETTEN
We hebben echt met de beste intenties de afgelopen maanden continu gekeken: hoe kunnen we zoveel mogelijk partijen ook in de oppositie bedienen en ook inhoudelijk tegemoet komen? Maar daardoor heeft het debat over het belastingplan ook wel erg lang geduurd. Onder grote politieke spanning gestaan en daar trekken we zelf ook lessen uit.
BREMER
Maar de vraag was, heeft u de regie teveel uit handen gegeven?
JETTEN
We hebben er zeker regie op gevoerd. Maar we komen ook tot de conclusie: dit willen we voor het komende jaar echt anders en beter als het om die grote financiële keuzes gaat.
JONKER (NOS)
U zou het anders doen. Anders dan dat vorige rommelige kabinet. Dat is toch vooralsnog totaal niet gelukt.
JETTEN
Dat ben ik niet met u eens, want wij hebben de afgelopen maanden ook laten zien dat dit kabinet in staat is om hele grote wetgeving door het parlement te loodsen. Bijvoorbeeld voor meer grip op migratie of het aanjagen van de woningbouw of het oplossen van het stikstofslot. En als het gaat om financiële keuzes zijn we voor vele miljarden oppositiepartijen tegemoet gekomen. Alleen het heeft te lang geduurd en het heeft ook tot te veel spanning in de coalitie geleid. En dat willen we echt op een andere manier gaan doen.
JONKER
Jullie zijn oppositiepartijen tegemoet gekomen. Maar jullie hebben elkaar verloren in de tussentijd.
JETTEN
Het was inderdaad de afgelopen dagen erg spannend om die meerderheid in de Tweede Kamer te krijgen voor het box 3 wetsvoorstel en voor dat belastingplan. Dat vinden we een gemiste kans, want we zijn aan dit kabinet begonnen met de overtuiging dat we echt vastzittende dossiers met elkaar kunnen lostrekken. En dat lukt op veel onderwerpen. Maar we willen dat krijgen op alle onderwerpen. En daarom deze fundamentele gesprekken.
JONKER
U zegt: ‘we hebben wel veel gedaan, maar ik denk dat veel mensen hier naar kijken en die denken: het is alweer een zooitje in Den Haag. Waarom kunnen ze het daar niet?
JETTEN
Dat heb ik gisteren ook gezegd. Ik denk dat de afgelopen dagen veel Nederlanders naar Den Haag keken en dachten: wat zijn ze daar eigenlijk aan het doen? En ik geef die mensen ook groot gelijk, want deze overheid int elk jaar 400 miljard aan belastingen. En we hebben ons gisteren enorm zitten doodvechten op die laatste paar miljoen. En dat is niet uit te leggen terwijl mensen willen dat we dit land veilig houden, dat we de economie aanwakkeren, dat er meer betaalbare huizen komen. Daar moet het over gaan. En daar gaan we dus ook voor zorgen dat we daar weer veel meer de focus op kunnen leggen.
JONKER
Vicepremier van het CDA zei vanochtend richting de VVD: ‘als je boos bent betekent dat niet dat je gelijk hebt’. Is de VVD onterecht boos?
JETTEN
Nee, we hebben allemaal gevoelens en emoties bij hoe dit de afgelopen periode is gegaan. Vandaar dat we vandaag ook hele intensieve en lange gesprekken daarover hebben gehad. En dat we ook zeggen: ‘we gaan niet na één dag de handdoek in de ring gooien’. We nemen dit heel serieus en daarom praten we dit weekend verder.
JONKER
U heeft het op een gegeven moment aan de Kamer gelaten. Zij moesten maar die meerderheid gaan zoeken. Was dat een fout? Gaat u meer die regie pakken?
JETTEN
Nou kijk, toen dit kabinet begon zei ook iedereen: het zou goed zijn als de Kamer weer veel meer te zeggen krijgt. En er niet altijd dichtgetimmerde coalitieakkoorden zijn die ook verstikkend kunnen werken. Dus dat is een nieuwe manier van politiek bedrijven met veel meer openheid, veel meer invloed ook voor oppositiepartijen. Tegelijkertijd constateren we ook: het was wel erg moeizaam om die besluitvorming over het belastingplan te doen. Dat is niet goed voor Nederland. Daar moeten we als kabinet en als coalitie dus ook zelf van leren. Kijken hoe we dat beter gaan doen en daar gaan die gesprekken over.
WARNAR (SBS)
Meneer Jetten, heeft u hier binnen vandaag de VVD moeten overhalen om te blijven?
JETTEN
Nou we hebben vandaag echt hele stevige gesprekken gehad. We zijn om half twaalf begonnen en het is nu half acht. Dat laat wel zien dat dat niet gemakkelijk is. Maar het feit dat we hier niet met slaande deuren naar buiten lopen laat ook zien dat deze drie partijen willen gewoon het goede doen voor Nederland. En wij denken ook dat een kabinetsval of een nog grotere politieke crisis, het niet goed is als er zoveel uitdagingen zijn die we met elkaar moeten oplossen.
WARNAR
En wat heeft u moeten inzetten om ze erbij te houden?
JETTEN
De eerlijke erkenning dat we alle drie gewoon balen van de situatie waar we in zitten. Als je op de inhoud een aantal hele grote hervormingen er doorheen loodst om Nederland weer in beweging te krijgen is het gewoon ontzettend zonde als je zoveel tijd met het parlement kwijt bent om eigenlijk een heel saai en technisch belastingplan met elkaar vast te stellen. Dus door dat te erkennen dat we daar alle drie het anders en beter willen doen en dan zie je ook dat dat weer een basis geeft om dit weekend door te praten.
WARNAR
Heeft u spijt van hoe dat is gelopen?
JETTEN
We leren ervan. Ik heb er geen spijt van dat we de afgelopen maanden het parlement tegemoet zijn gekomen door bijvoorbeeld bezuinigingen op de sociale zekerheid uit te stellen, zodat we tot een akkoord kunnen komen met vakbonden en met werkgevers. Ik heb er geen spijt van dat we met boeren goede afspraken hebben gemaakt over de stikstofaanpak. En dat we miljarden investeren in defensie.
WARNAR
En dat de fracties van D66 en CDA met kleinere linkse partijen gisteren toch nog aan de haal zijn gegaan?
JETTEN
Je hebt het liefst dat een belastingplan door alle coalitiepartijen kan worden gesteund. En dat je altijd blijft zoeken naar die brede meerderheden, zodat je grote keuzes ook met breed politiek draagvlak voor elkaar kan boksen. Deze week zijn box 3 en het belastingplan met verschillende meerderheden door het parlement geloodst. En dat is ook de reden waarom deze fundamentele gesprekken en reset nu nodig zijn.
WARNAR
Schept dit soort stemmingen, zoals gisteren, schept dit precedent voor de stemmingen in de toekomst met deze coalitie?
JETTEN
Het is ergens natuurlijk heel gezond als je niet in een verstikkende dynamiek zit waarbij je altijd alles hetzelfde doet. Maar je wil natuurlijk wel graag dat op dit soort hele grote keuzes je daar met elkaar uit kan komen. En je ook in staat bent om breed politiek draagvlak te vinden zonder dat daar weken of maanden overheen hoeft te komen.
WARNAR
En wat is daar nu de nieuwe afspraak voor?
JETTEN
Dat we dit weekend echt heel goed moeten doorpraten over wat we hier aan lessen uittrekken. Op de inhoud, op de manier waarop je politieke meerderheden bouwt en hoe je die onderlinge verhoudingen met elkaar goed houdt.
WARNAR
Een laatste vraag, want jullie moeten dus nog doorpraten. Wat verwacht u nog te kunnen lijmen of uitonderhandelen? Of wat is daar nog nodig wat vandaag na acht uur niet is gelukt?
JETTEN
Dit is een unieke politieke situatie. En als je dat vandaag per se helemaal had willen afronden, dan had dat ook mis kunnen gaan en dat zouden we gewoon echt niet willen, omdat we hier met goede intenties zitten. Die gesprekken nemen we serieus. En dat vraagt soms ook even iets meer tijd. zodat ook alle gevoelens en emoties daar een plek kunnen krijgen. En je zeker weet dat je elkaars nieren goed genoeg hebt geproefd, zodat je daarna ook met vol overtuiging kan zeggen: daarom gaan we met elkaar door.
WARNAR
Het was bijna misgegaan?
JETTEN
Het is gewoon heel spannend deze week. Dat heeft u denk ik allemaal gezien. Maar daarom dat we vandaag elkaar ook even heel goed in de ogen hebben gekeken.
VERWEIJ (AD)
Meneer Jetten, iets meer dan een jaar geleden was u nog oppositiefractieleider. Toen heeft u best wel stevige bewoordingen geuit aan het kabinet-Schoof. Hoe zou u zelf vanuit die rol naar deze situatie kijken?
JETTEN
Nou, ik sta hier nu als de minister-president van dit kabinet en daar hebben we de afgelopen maanden al een aantal hele grote stappen kunnen zetten. En we concluderen vandaag ook dat we het met elkaar nog beter willen doen.
VERWEIJ
Ja, maar ik denk ook dat u als oppositieleider had gezegd: jongens, jullie maken er een zootje van.
JETTEN
Ja, het verdient geen schoonheidsprijs als je de afgelopen weken en maanden zoveel overleg nodig hebt en zoveel debat nodig hebt om tot besluitvorming over het belastingplan te komen. De simpele vraag, hoe innen we belastinggeld en hoe verdelen we dat? Met grote investeringen voor koopkracht, veiligheid en de economie. Dat debat mag echt weer een stuk saaier, dus dat moet volgend jaar beter.
VERWEIJ
Had u zelf niet als een soort van Jan Kees de Jager met zo’n koffertje door de kamer moeten lopen en zelf die deals moeten sluiten in alle openheid?
JETTEN
Nou nee, want ik heb ook echt het grootste vertrouwen in alle vakministers…
VERWEIJ
Hier ging het om de coalitievoorzitters die op de bonnefooi nog op het laatste moment naar DENK gingen naar de Partij voor de Dieren zonder een coalitiepartner erbij. Had u niet als minister-president de regie moeten pakken hierover?
JETTEN
De afgelopen weken heb ik die regie gehad, samen ook met de minister en de staatssecretaris van Financiën. Wij hebben een voorstel in het parlement neergelegd waarvan wij nog steeds vinden: dat is een heel goed belastingplan. Goed voor de koopkracht, goed voor de economie, goed voor de veiligheid. Er was in het parlement alleen een heel stevig debat over. Dat heeft nog geleid tot een aantal aanpassingen. Daarmee is dat belastingplan nu aangenomen en het is nu aan de senaat om daar een eindoordeel over te hebben.
VERWEIJ
Dus u had niks beter kunnen doen in dit hele proces?
JETTEN
Nou, we hadden allemaal dingen anders en beter kunnen doen en daarom gaan we ook dit weekend dat fundamentele gesprek voeren.
VERWEIJ
Ik wil u natuurlijk niet vergelijken met premier Rutte, oud-premier Rutte, maar hij zou altijd gezegd hebben: als er echt iets helemaal fout is gegaan, dan is het mijn schuld en er kan de rest dan niks aan doen. Maar dat doet u niet.
JETTEN
Nou, ik kijk ook heel kritisch naar mijn eigen rol daarin. En daar hebben we ook met elkaar dat gesprek over. Maar we zijn ook aan dit avontuur begonnen vanuit de overtuiging dat we met deze drie partijen ook een andere politieke cultuur willen bouwen. Waarbij je ook altijd goed luistert: wat vinden oppositiepartijen in het parlement? En hoe kan je daar een meerderheid bouwen?
VERWEIJ
U heeft dus niet geluisterd naar uw eigen coalitiepartij, de VVD, die duidelijk hebben gezegd: ‘dit is onze pijngrens en daar zijn twee partijen overheen gegaan’.
JETTEN
Nou, dat bespreken we met elkaar binnenskamers. Omdat daar voor alle drie de partijen natuurlijk lessen te trekken zijn uit de afgelopen periode. En daar zullen we ook de komende paar dagen over doorpraten.
VERWEIJ
Laatste vraag. Want u heeft wel gezegd, ook aan tafel blijkbaar, dat u erkenning heeft gegeven aan hen, aan die twee andere partijen, of de drie partijen. Wat betekent dat dan in de praktijk? Zit er ook een prijskaartje aan?
JETTEN
Nou kijk, alle drie de coalitiepartijen willen graag dat dit op een andere en betere manier gaat. En daar moet je ook gewoon respect voor hebben. Net als dat ik als minister-president en andere leden van het kabinet ook zichzelf de vraag moeten stellen: wat kan ik er dan aan bijdragen dat deze politieke samenwerking beter gaat draaien?
SEDEE (TELEGRAAF)
Meneer Jetten, ik kan de beelden nog voor de geest halen dat de sneeuw neerdaalde bij de Zwaluwenberg. U beloofde een nieuwe politiek, een nieuwe situatie. We zitten nog in hetzelfde jaar en we zitten in een diepe groeven van de crisis zijn zichtbaar. U praat er in algemeenheden over. Maar ik ben toch wel benieuwd als u nou reflecteert ook naar de kiezer toe, die allemaal op u heeft gestemd, 27 zetels. Wat wil u nou tegen de kiezer zeggen? Waar heeft u in tekort geschoten?
JETTEN
Nederlanders hebben vorig jaar gekozen voor een weer constructieve politiek, die gewoon een aantal problemen beetpakt en waar partijen ook in staat zijn om over hun eigen gelijk heen te stappen. En dat lukt dit jaar best goed op grote keuzes ten aanzien van meer betaalbare woningen, het investeren in onze krijgsmacht, het aanjagen van de economie door het stikstofslot open te breken. Maar waar het door niet goed lukt, zijn op een aantal grote financiële keuzes waar we als kabinet veel te lang debat hebben met het parlement. En daar gaan we met elkaar voor zorgen dat het beter gaat, zodat we ook op al die grote inhoudelijke keuzes meer tempo kunnen maken.
SEDEE
Maar ik hoor niet een persoonlijke reflectie op uw eigen optreden. De Nederlanders hebben gisteren ook naar een debat gekeken dat uitliep op een grote chaos. We hebben een minister van Financiën gezien, uw minister van Financiën en u. Jullie keken elkaar, met alle respect zeg ik, nauwelijks aan. Er is in het kabinet is er veel ellende. Er is in de minderheidscoalitie veel ellende. We zien ‘ontluisterend’, zegt Ruben Brekelman. We zien dat er een bondje wordt gesloten met DENK. Wat neemt u uzelf kwalijk dat het zo heeft kunnen ontsporen?
JETTEN
Dat we er met elkaar de afgelopen maanden onvoldoende in zijn geslaagd om elkaar daar goed in te vinden. Dat vraagt wat van iedereen in deze coalitie om daar een succes van te maken. Ik voel me daar verantwoordelijk als minister-president om daar ook iedereen goed bij elkaar te brengen. Daarom gaan we de komende dagen die gesprekken ook voeren. Dan gaat het om de inhoudelijke keuzes die je met elkaar maakt. De manier waarop je naar politieke meerderheden zoekt. En hoe je ook met elkaar omgaat. Het is mijn taak om ervoor te zorgen dat we dit weekend die gesprekken heel fundamenteel voeren. Dat alle pijn en emoties die mensen daarbij voelen ook op tafel komt. Want alleen dan kun je het oplossen.
SEDEE
Tot slot, het zou misschien ook mooi zijn als u zou zeggen: hier ben ik misschien in tekort geschoten. Dit moet ik anders doen. Ook al is het maar om in de komende periode wel stabiele meerderheden voor elkaar te krijgen. Waarom gaat dat nu wel lukken?
JETTEN
Dat is gewoon onderdeel van de gesprekken die we de komende dagen met elkaar gaan hebben.