Wie een bijstandsuitkering aanvraagt, moet er alles aan doen om zo snel mogelijk betaald werk te vinden. Het voldoende beheersen van de Nederlandse taal is daar een cruciaal onderdeel van. Het kabinet voert aanpassingen door in de taaleis, zodat gemeenten deze beter kunnen uitvoeren en handhaven. Uitgangspunt daarbij is dat de taaleis mensen in de bijstand helpt om de stap naar werk te zetten.
Het kabinet wil dat de taaleis in de bijstand gaat gelden voor mensen die wel kunnen werken maar voor wie de Nederlandse taal een belemmering vormt om werk te vinden of te behouden. Daarmee gaat het kabinet niet langer uit van de veronderstelling in de huidige wet dat iemand voldoende Nederlands beheerst na het volgen van acht jaar Nederlandstalig onderwijs, het halen van het inburgeringsexamen of een bewijs van beheersing van de Nederlandse taal op basisniveau (1F/A2).
Maatwerk bij taaltoets
Gemeenten krijgen de ruimte om te beoordelen of een taaltoets nodig is na de bijstandsaanvraag. Alleen bij twijfel over iemands taalniveau vindt er een toets plaats. Dit bespaart de gemeente tijd en kosten. Hierdoor kunnen gemeenten gerichter mensen helpen. En kunnen gemeenten handhaven als iemand zich daar niet voor wil inzetten. Het minimale taalniveau dat iemand moet beheersen (1F/A2), blijft behouden. Gemeenten krijgen de mogelijkheid om hiervan af te wijken als dit niveau niet noodzakelijk is om aan het werk te gaan. Of als blijkt dat de persoon ook met meer taallessen dit niveau niet kan halen.
Handhaving door gemeenten
Op dit moment handhaven gemeenten niet of nauwelijks op de taaleis. Minister Aartsen wil dat gemeenten de wet uitvoeren en zal escaleren als gemeenten ervoor kiezen de taaleis niet te handhaven. De minister zal in dat geval een proces in gang zetten dat uiteindelijk kan leiden tot het verminderen van het bijstandsbudget aan die gemeenten. Het kabinet gaat monitoren hoe gemeenten de taaleis inzetten. Op deze manier kan worden gevolgd hoeveel mensen in de bijstand een taaltraject volgen als onderdeel van hun traject om aan het werk te gaan.
Wetswijziging
Om de verbeteringen in de taaleis door te voeren, is een wetswijziging nodig. Het kabinet gaat hier gemeenten en ervaringsdeskundigen nauw bij betrekken. Naar verwachting kan het wetsvoorstel in de tweede helft van 2027 aan de Tweede Kamer worden aangeboden.