Rijk, provincies, gemeenten en waterschappen zetten een volgende stap in hun samenwerking aan de circulaire economie. Sinds de ondertekening van de overeenkomst Krachtenbundeling Circulaire Economie op 20 maart 2025 werken de overheden intensief samen aan thema's als ruimte, circulair opdrachtgeven en inkopen (COI), vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH), het midden- en kleinbedrijf, de maakindustrie en kennisdeling.
De Krachtenbundeling is onderdeel van het Nationaal Programma Circulaire Economie (NPCE). Rijk (IenW, mede namens EZK en VRO), IPO, VNG en Unie van Waterschappen bundelen hun inzet voor het gezamenlijke doel: een volledig circulair Nederland in 2050.
Eerste opbrengsten
Het eerste jaar heeft geleid tot sterkere samenwerking, betere netwerken en een stevige basis voor verdere gezamenlijke uitvoering. Daarnaast zijn al concrete resultaten bereikt, waaronder de Bouwstenenvisie VTH-CE 2.0, een grote conferentie over ruimte voor de circulaire economie en het Masterplan kennisdeling. Ook is een regioaanpak en cofinanciering voor circulair inkopen in opbouw.
Circulair opdrachtgeven en inkopen
Overheden behoren gezamenlijk tot de grootste opdrachtgevers van Nederland. Door hun inkoopkracht beter te bundelen, kunnen zij de vraag naar circulaire producten, diensten en werkwijzen vergroten. In het komende regio-implementatietraject wordt voortgebouwd op bestaande regionale kennis en structuren, met ruimte voor zowel landelijke uniformiteit als regionaal maatwerk.
Friso Douwstra, Interprovinciaal Overleg: “Overheden behoren samen tot de grootste opdrachtgevers van Nederland. Als Rijk, provincies gemeenten en waterschappen hun inkoopkracht beter bundelen, kunnen we de markt een krachtige impuls geven om circulaire producten en diensten te ontwikkelen. Juist door samen op te trekken, maken we circulair inkopen effectiever en zorgen we voor meer impact in de praktijk. De kennis en producten die dit oplevert kunnen een belangrijke schakel in de Nederlandse handel met het buitenland worden.”
Bouwstenenvisie VTH-CE
Ook op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving is een belangrijke stap gezet met de Bouwstenenvisie VTH-CE 2.0. Deze biedt overheden een gezamenlijk vertrekpunt om circulaire economie beter te ondersteunen in beleid en uitvoering. De visie zorgt voor meer duidelijkheid, minder regionale verschillen en biedt ruimte voor experimenten, ketentoezicht en kennisdeling.
Jelmer Vierstra, VNG: “Met de bouwstenenvisie Circulaire Economie en VTH 2.0 hebben we een praktische basis gelegd om de transitie naar een meer circulaire economie beter te ondersteunen vanuit vergunningverlening, toezicht en handhaving. Circulaire initiatieven lopen in de praktijk vaak tegen onduidelijkheden aan. Deze visie helpt overheden om daar op een meer consistente manier mee om te gaan, zodat bedrijven meer duidelijkheid krijgen en er minder regionale verschillen ontstaan. Tegelijkertijd biedt de visie concrete handvatten om kansen binnen de bestaande regels beter te benutten, bijvoorbeeld voor experimenten, ketentoezicht en samenwerking. We zijn trots dat we dit vanuit de uitvoeringspraktijk én in gezamenlijkheid met de andere (mede)overheden in korte tijd hebben weten neer te zetten.”
Kennisdeling
Kennisdeling blijft een belangrijke pijler van de Krachtenbundeling. Door ervaringen en lessen actief te delen, kunnen overheden succesvolle aanpakken sneller opschalen en hoeft niet iedere organisatie zelf het wiel uit te vinden.
Sander Mager, Unie van Waterschappen: “Kennisdeling blijft een belangrijke pijler onder de krachtenbundeling. Door ervaringen, voorbeelden en lessen actief te delen, hoeven overheden niet afzonderlijk het wiel uit te vinden. Het gegroeide netwerk en het betere begrip van elkaars praktijk brengt succesvolle aanpakken verder. Het gezamenlijk beeld van de obstakels en de mogelijkheden om die weg te nemen helpt om succes op te kunnen schalen. Vanuit de waterschappen brengen we vooral onze ervaring in met circulair inkopen, VTH en water als schaarse grondstof.”
Met de resultaten van het eerste jaar bouwen de overheden verder aan hun gezamenlijke ambitie: als 1 overheid bijdragen aan de versnelling van de circulaire economie in Nederland.