Dankzij de nieuwe N18 is het een stuk veiliger in Eibergen, Haaksbergen en Usselo. Het verkeer hoeft nu niet meer door de dorpen te rijden. Gevaarlijke situaties verdwijnen en dat voorkomt verkeersslachtoffers. Dit Design Build Finance Maintain (DBFM)-project is in versneld tempo door de opdrachtnemer gerealiseerd.
Aanleiding om de N18 tussen Varsseveld en Enschede te vernieuwen was het verbeteren van de veiligheid en de leefbaarheid in deze regio. De oude weg liep dwars door een aantal woonkernen waar te vaak weggebruikers die overstaken werden aangereden. Ook vonden veel frontale botsingen plaats. Een ander doel was het verbeteren van de bereikbaarheid en daarmee de economische ontwikkeling.
In het vrije veld
‘Beide doelen zijn bereikt’, zegt Kees Scheurwater, projectmanager N18 bij Rijkswaterstaat. ‘Uniek is dat de weg volledig in het vrije veld is aangelegd dus om de dorpen heen. Normaal gesproken reconstrueren en verbreden we alleen bestaande wegen. Daarnaast zijn alle kruisende verbindingen ongelijkvloers gemaakt. Die ingreep heeft 13 nieuwe viaducten, 5 nieuwe fietstunnels en 4 nieuwe bruggen, een spoorviaduct en een grote faunapassage opgeleverd. Dat de economische ontwikkeling gestimuleerd wordt bleek al snel, want er heeft zich al een nieuw bedrijf langs de weg gevestigd.’
EMVI
De N18 is gerealiseerd me een langlopend DBFM-contract. Opdrachtnemer is het consortium Noaber18 dat naast het ontwerp en de bouw, gedurende 25 jaar verantwoordelijk is voor het onderhoud. Hoe is de aanbesteding van dit DBFM-contract verlopen? Patrick van der Meer, contractmanager N18 bij Rijkswaterstaat: ‘Die is gestart in 2015, in een dialoog tussen Rijkswaterstaat en gegadigden aan marktzijde. Deze dialoog heeft als doel om tot een optimale invulling van de EMVI-criteria (Economisch Meest Voordeling Inschrijving) te komen.
Vondsten
Daarnaast zijn gesprekken gevoerd om tot een zo goed mogelijke risicoverdeling te komen. ‘Daarbij ging het met name om de mogelijke gevolgen voor de planning door vondsten in de bodem van explosieven, archeologische vondsten en bodemverontreinigingen. Van dat laatste aspect wisten we alleen dat in het verleden veel erven en wegen zijn verhard met asbest. In het contract is opgenomen dat relatief kleine ingrepen voor rekening van Noaber18 zouden komen. Grote bodemsaneringen werden als geval van vergoeding beschouwd en dus door Rijkswaterstaat betaald. Uiteindelijk is het aantal aangetroffen verontreinigingen meegevallen.’
Veiligheid
Een ander EMVI-criterium was het voorkomen van hinder van de bouw voor de omgeving. Kees Scheurwater: ‘Er is een tijdelijke werkweg voor het bouwverkeer neergelegd. Omdat veiligheid centraal stond, is ervoor gezorgd dat de mensen in het gebied zonder problemen de in aanbouw zijn de weg konden kruisen. Daarom zijn er 26 tijdelijke bruggen geplaatst.
We zijn in een vroeg stadium met alle voorbereidingen begonnen waaronder het aankopen van gronden. Van het totale budget van 340 miljoen euro was 120 miljoen euro nodig voor aankoop van opstallen en gronden.’
Samenwerking met de regio
Naast de enorme ingreep in het landschap had de aanleg ook grote gevolgen voor de verschillende beheerders. ‘Het beheersgebied van twee provincies, twee waterschappen en vier gemeenten werd ingrijpend gewijzigd. Intensieve en goede samenwerking was nodig om het project ook in dit opzicht tot een succes te maken. Om voor iedereen helder te krijgen wat er bij DBFM komt kijken zijn er cursussen voor de beheerders gegeven. Daar waar nodig zijn in de uitvoeringsdocumenten voor de bestuurlijke partners gedetailleerde eisen opgenomen zodat duidelijk was wat van de opdrachtnemer werd verwacht. Om invulling te geven aan zoals het in Twente heet ‘naoberschap’ ofwel nabuurschap heeft de opdrachtnemer een omgevingsmanager ingezet. Naast de zorg voor de goede afstemming met de aanwonenden en direct betrokkenen is veel aandacht besteed aan informatievoorziening via sociale media en is de app Noaber18 gebouwd.’
Prikkel vanuit DBFM
De N18 is op 2 mei 2018 voor het verkeer geopend. Dit was een half jaar eerder dan gepland.
Patrick van der Meer: ‘DBFM heeft een prikkel om efficiënt te werken. Het resultaat was een nog snellere oplevering dan wij hadden verwacht. Daar is iedereen natuurlijk blij mee maar het was daardoor af en toe wel rennen en vliegen.’ Kees Scheurwater vult aan: ‘De druk was hoog. De planning was krap en dat was tijdens de realisatie te merken. In de periode maart – november 2017 werd nagenoeg tegelijkertijd aan alle viaducten, bruggen en tunnels gewerkt. Door een uitgekiende logistieke planning en inzet van veel mensen en materieel is Noaber18 er in geslaagd om het project op tijd en conform de gewenste en aangeboden kwaliteit te leveren.’
Vertrouwen
Dat dit goed is gelukt, is volgens beiden zeker ook te danken aan de manier waarop vanuit de Marktvisie is ingezet op de samenwerking tussen opdrachtnemer en -gever. ‘Om de 4 tot 6 weken voerden wij en de twee directeuren van Noaber18 gesprekken met elkaar over het verloop van het project. Daar waren ook steeds twee coaches bij die ervoor zorgden dat eventuele fricties ook op tafel kwamen. Dat was zeker nuttig. Bij geïntegreerde contracten draait veel om vertrouwen. Met deze contractvorm wordt nog meer aan de opdrachtnemer overgelaten dan bij een Design & Construct-contract. Dat vraagt ook een andere houding van de opdrachtgever. Binnen onze eigen organisatie was dat soms ook een omschakeling. Daarom zijn we hiermee aan de slag gegaan in verschillende sessies. Het resultaat mag er zijn. Er ligt een mooie nieuwe weg en de veiligheid is enorm toegenomen. Bovendien krijgen we van de omgeving terug dat de overlast tijdens de bouw inderdaad zeer beperkt is gebleven. Daarmee kunnen we het project nu met tevredenheid over laten gaan naar de exploitatiefase.’