Letterlijke tekst van de persconferentie van minister-president Jetten na afloop van de ministerraad op 12 juni 2026. Bekijk de persconferentie via YouTube.
JETTEN
Goedemiddag. Ik wil allereerst graag stilstaan bij het vreselijke ongeluk gisteren in Zeeland, waarbij drie kinderen en een schooldirecteur zijn overleden. Wat een mooie afsluiting moet zijn van hun basisschooltijd, namelijk het schoolkamp, eindigt in een nachtmerrie. Ik heb mijn medeleven overgebracht aan de burgemeesters van Terneuzen en Hulst, de plekken waar de school is gevestigd en waar het ongeluk is gebeurd. En mijn gedachten zijn net als denk ik van vele Nederlanders, vooral bij deze schoolklas, bij hun begeleiders, bij hun vrienden en familie. Ik wens hen heel veel sterkte en steun toe, bij de verwerking van dit drama.
Dan is het altijd wat ongemakkelijk om dan een bruggetje te maken naar de dag van vandaag, maar vandaag is een dag die op heel wat Europese kalenders al langere tijd met een groot kruis was ingekleurd. Het Europese Asiel- en Migratiepact is ingegaan en dat mogen we gerust een mijlpaal noemen. Ik denk dat iedereen nog wel de beelden voor zich ziet uit 2015, van overvolle gammele bootjes op de Middellandse Zee, met alle fatale gevolgen van dien. En van massa’s mensen die – vaak na het betalen van veel geld aan mensensmokkelaars – in weer en wind, met hun bezittingen op de rug door Europa struinen. Het was de start van tien jaar Europese onderhandelingen, debatteren en voorbereidingen. En ik ben blij dat we vandaag eindelijk een begin maken met een menswaardiger migratiebeleid. Waarbij we streng controleren aan de buitengrenzen en sneller vaststellen of mensen mogen blijven of de EU weer moeten verlaten. Waarbij Europese landen solidair met elkaar zijn en we erkende vluchtelingen veilig over Europa hervestigen. En waarbij we asielregels veel meer op elkaar afstemmen, bijvoorbeeld waar het gaat om internationale bescherming of de normen voor opvang. Het zijn concrete stappen om meer grip te krijgen op migratie. Het moet op termijn ook de druk verminderen op Ter Apel, waar al tijdenlang veel te veel mensen verblijven. En het moet ook een eind maken aan het dagelijks aankloppen bij burgemeesters om op stel en sprong nieuwe opvanglocaties te zoeken. Wil dat zeggen dat met één druk op de knop vanaf vandaag alles vlekkeloos zal verlopen? Nee, dat zeker niet. We zullen ongetwijfeld tegen opstartproblemen aanlopen. Het zal tijd kosten om alle nieuwe procedures van papier ook naar de praktijk te brengen en deze ook echt na te leven in alle EU-lidstaten. Maar met dit pact ligt er wel een stevige basis, waarmee we hard aan de slag blijven en in Europa verder kunnen bouwen. Bijvoorbeeld aan de partnerschappen en afspraken met landen over terugkeerhubs, waarin we met Duitsland, Denemarken, Oostenrijk en Griekenland het voortouw willen nemen. Daar gaan we ook volgende week bij de Europese Raad ook weer mee verder.
Tot slot het WK voetbal, dat gisteren is begonnen in Mexico en vandaag ook in de andere landen echt van start gaat. Een groot evenement waar miljoenen Nederlanders naar uitkijken en dat ook heel veel mensen ook verleidt tot een klein gokje. Dat kan leuk zijn, maar wel tot een bepaalde hoogte, want geld waar je mee gokt, ja, verstandig om alleen geld in te zetten dat je ook echt kan missen, want als het fout gaat, kun je ook letterlijk heel veel verliezen en meer dan alleen je geld. En dat zien we sinds de legalisering van online gokken steeds vaker gebeuren, met als gevolg een toename van verslavingen, ook bij kwetsbare groepen als jongeren en jongvolwassenen. Daarom neemt het kabinet extra maatregelen om mensen beter te beschermen tegen de negatieve effecten, zoals een verbod op reclames en een strengere aanpak van het illegale aanbod.
Maar we kijken natuurlijk vooral als het gaat om het WK uit naar zondagavond, als maar liefst twee landen uit ons Koninkrijk in actie komen: Curaçao, tegen Duitsland, en Nederland tegen Japan. Namens het kabinet wil ik de bondscoaches Dick Advocaat en Ronald Koeman, hun staf en vooral de spelers heel veel succes en geluk toewensen. Dat het maar een mooie voetbalmaand mag worden! We hopen uiteraard zondag op een mooie zege op Japan, zodat we volgende week de Japanse keizer tijdens zijn staatsbezoek aan Nederland met een grote, oranje glimlach kunnen ontvangen. Dank u wel.
WESTER (RTL)
Meneer Jetten, ik was het eigenlijk niet van plan, maar u begint er zelf over, het WK voetbal. Nou had het niet veel gescheeld dat u op uw zestiende bijna profvoetballer was geworden, geloof ik, gescout door NEC.
JETTEN
Lang geleden.
WESTER
Toch niet gedaan. Ziet u overeenkomsten tussen uw rol als leider van het kabinet en Ronald Koeman als leider, zeg maar, coach van het Nederlands Elftal?
JETTEN
Oh, zo.
WESTER
Misschien beide een ploeg die nog niet echt scoort.
JETTEN
We hebben sowieso allebei te maken met, wat is het, 17, 18 miljoen bondscoaches die ons elke dag van commentaar voorzien.
WESTER
Nu heeft hij het voordeel dat hij een speler die nog niet goed functioneert, die hij kan wisselen, dat hij een ander erin kan zetten. Bent u niet een beetje jaloers daarop?
JETTEN
Nou, ik zie daar nu geen aanleiding toe, nee.
WESTER
Nee, nog geen enkele waarvan u denkt: ‘ah, ik had liever iemand anders op die positie gezien’?
JETTEN
Nee, ik denk dat het verschil wel, of de overeenkomst eigenlijk is, dat je allebei toch meer aan teamsport doet dan je soms zou denken, ook hier in Politiek Den Haag doe je het ook samen, zowel in het kabinet als in de Kamer.
WESTER
Oké, en wie is uw belangrijkste tegenstander?
JETTEN
De belangrijkste tegenstander? Nou, dat zijn we vooral zelf. We moeten, als je wil winnen, dan moet je er niet alleen voor zorgen dat je goed verdedigt, maar dat je ook scoort.
WESTER
En dat lukt nog niet echt?
JETTEN
Nou, nee, dat is denk ik de verantwoordelijkheid die we met dit kabinet samen voelen: hoe je bijvoorbeeld op een groot onderwerp als stikstof de komende weken samen tot een mooi resultaat komt.
WESTER
Dan even, kom er iets anders. President Trump lijkt schepen, marineschepen, vliegtuigen uit Europa weg te willen halen om die elders te kunnen inzetten. Baart dat u zorgen?
JETTEN
We hebben de afgelopen weken en maanden een paar keer signalen gezien dat de Amerikanen overwegen om, vliegtuigen, schepen of militairen die in Europa gestationeerd zijn, terug te trekken. Daar wordt elke keer toch heel uitvoerig overleg over gevoerd. En dan zien we tot nu toe dat de Amerikaanse aanwezigheid in Europa eigenlijk gewoon op voldoende dikte blijft om met elkaar ook het Europese continent te kunnen blijven verdedigen.
WESTER
Met een beetje korreltje zout nemen, die berichten?
JETTEN
Nou, ik ben gewoon heel erg benieuwd wat dan de concrete plannen zijn waar Amerikaanse troepen dan elders worden ingezet. Er zijn natuurlijk nu echt wel een aantal grote conflicten aan de gang waar het soms ook nodig is om troepen te rouleren. Maar het is belangrijk om ook in de aanloop naar de NAVO-top, die in juli plaatsvindt in Turkije, als Europeanen en Amerikanen heel duidelijk te hebben: de grootste dreiging voor onze veiligheid komt vanuit Rusland. En dat vraagt zowel van de Amerikanen als de Europeanen ook voldoende inzet in Europa, dicht bij het Russische gebied.
HOEDEMAN (ALGEMEEN DAGBLAD)
Meneer, de voorzitter van de KNVB heeft deze week gezegd: ‘we willen niet een soort van dominee zijn met een vingertje’. We hebben geleerd van het WK van Qatar. We willen de rest van de wereld niet op bepaalde onderdelen terecht wijzen. Als Nederland dat doet, dan moet onze overheid dat doen en niet de voetbalbond. U bent misschien wel de belangrijkste representant van die overheid. Wat vindt u van het Amerikaanse visabeleid met betrekking tot het WK?
JETTEN
Nou, het is heel erg jammer om te zien dat het WK voetbal, dat voor dit keer echt heel veel landen een heel groot feest moet zijn, dat het dan moeilijk blijkt om spelers op tijd het gastland binnen te krijgen, supporters die niet kunnen reizen of ook een scheidsrechter die wordt geweigerd, ja, dat wil je eigenlijk niet. Als je wil dat een sportevenement niet politiek is, dan hoop je dat een gastland dat ook hanteert richting mensen die afreizen om deel te nemen of te supporten bij zo’n WK voetbal.
HOEDEMAN
Ziet u aanleiding om de Amerikanen hier op aan te spreken?
JETTEN
Nou, ik denk dat er heel veel te bespreken is in de relatie tussen de VS en Nederland en de VS en Europa. Dat is ook precies de reden waarom we iets meer dan een maand geleden daar op werkbezoek waren om ook al deze onderwerpen met de Amerikaanse regering te bespreken.
HOEDEMAN
Ja, zowel u als de Koning hebben ingang in het Witte Huis. Worden die benut?
JETTEN
Zeker, er is bijna wekelijks contact over thema’s die beide landen raken. Veiligheid, waar we het net over hadden, economische samenwerking, maar ook andere zorgen worden naar elkaar toe uitgesproken.
HOEDEMAN
Gaat het ook over het WK en het visabeleid?
JETTEN
Daar heb ik het tot nu toe nog niet met het Witte Huis over gehad.
HOEDEMAN
Gaat u dat doen?
JETTEN
Nou, kijk, ik denk dat we nu vooral allemaal hopen dat het WK voetbal de komende weken soepel verloopt. Dat het ook echt een feest kan zijn voor iedereen, waar met name de sport ook centraal staat.
HOEDEMAN
Zou de oppositieleider Jetten nu hebben gezegd op dit moment: ‘waar blijft de minister-president?’
JETTEN
Nee, want als u mij goed heeft gevolgd de afgelopen jaren, dan was ik persoonlijk altijd erg kritisch op te veel vermenging van sport en politiek.
BREEDVELD (NOS)
Nee, u zegt: ‘ja, de Amerikanen er niet op aanspreken’, maar u kunt zich natuurlijk wel uitspreken en u zegt zojuist: ‘jammer, jammer dat het zo gaat’. Wat bedoelt u daarmee? Waarom vindt u dit jammer?
JETTEN
Nou, omdat een WK voetbal nu georganiseerd in drie landen, Mexico, de Verenigde Staten en Canada, ook een moment is om juist heel veel sporters en supporters bij elkaar te brengen. En aan de voorkant ook is beloofd dat er geen problemen zullen zijn bij het inreizen van sporters en supporters. En dat dat nu toch het geval blijkt te zijn, dat is gewoon een klein smetje op de start van dit WK.
BREEDVELD
Een klein smetje?
JETTEN
Ja.
BREEDVELD
Ja, want het lijkt er toch op dat u zegt: ‘ja, sporters en politiek niet vermengen’, maar dit is wel degelijk politiek wie je wel en niet toelaat in je land.
JETTEN
Zeker.
BREEDVELD
En hier worden hele duidelijke keuzes in gemaakt van: we gaan bepaalde teams uitgebreid onderzoeken, we gaan fans uit Iran gaan beweren, we gaan teams uit Irak gaan we uitgebreid onderzoeken, een Somalische scheidsrechter wordt zonder bewijs beschuldigd van banden met terroristische organisaties en het land geweerd. Ik bedoel, dat is toch meer dan een smetje, denk ik?
JETTEN
Nee, maar dat is precies mijn punt: dat het gastland nu dus zelf politiek bedrijft op een eerdere belofte om iedereen gastvrij te ontvangen, om deel te nemen dan wel te supporten bij dit WK. En dat is ontzettend zonde. Want er was juist een enorme kans om te laten zien dat sporters kan verbinden en verbroederen.
BREEDVELD
Ja, en dat doet het dus nu niet?
JETTEN
Minder dan het zou moeten.
BREEDVELD
Even op maandag, dat is een belangrijke dag voor u want u ontvangt dan in het Catshuis de meest betrokken ministers om een stap te zetten in het stikstofdossier. Hoe moeten wij dat zien, dat overleg?
JETTEN
We hebben de afgelopen weken, echt bijna wekelijks, overleg gehad over de toekomst van de Nederlandse landbouw, het beter beschermen van de natuur, het weer op gang krijgen van de vergunningverlening voor bijvoorbeeld woningbouw. Maandag is er een heisessie met een groot deel van het kabinet om eigenlijk te kijken: hebben we nu alle informatie op tafel liggen om aan het eind van deze maand dat pakket voor de landbouw en natuur te presenteren.
BREEDVELD
Ja, dus het is niet de beslissende vergadering van nu gaan we knopen doorhakken?
JETTEN
Nee, die is op 26 juni op vrijdag in de ministerraad.
BREEDVELD
Ja, maar je hoopt toch voor die tijd wel duidelijk te hebben of je eruit bent. En wat we daar zo in de wandelgangen over meekrijgen, is er toch best spanning op dat dossier, ook tussen de verschillende partijen. Misschien ook logisch?
JETTEN
Nou, kijk, het is een onderwerp wat, wat is het al, bijna tien jaar hier in Politiek Den Haag een heel heet hangijzer is. Dus je wilt het goed doen, je wilt goed van elkaar begrijpen: waar zitten er nog vragen, onduidelijkheden, wat kan er beter ook aan het totale pakket. Daar nemen we goed de tijd voor. Dat gebeurt echt in een buitengewoon goede sfeer en super inhoudelijk. En daarnaast voeren we gesprekken met maatschappelijke organisaties, provincies en gemeenten die voor een deel dat stikstofbeleid moeten uitvoeren. En we benutten ook de maand juni om met verschillende partijen in de Tweede Kamer over dat stikstofpakket te spreken voordat we dat de 26e willen presenteren. Dus we doen het heel zorgvuldig.
BREEDVELD
Ja, maar daar moeten toch harde keuzes in gemaakt worden. Ik noem iets over de bufferzone, het aantal koeien per hectare. Is het zo dat daar de inzichten nog behoorlijk verschillen?
JETTEN
Nee, dat valt eigenlijk wel mee. Het zijn natuurlijk wel grote keuzes die we maken, dat ontken ik zeker niet.
BREEDVELD
Met grote gevolgen?
JETTEN
Het heeft enorme impact op regionaal niveau, het heeft impact op boeren, het heeft impact op gemeentes die worstelen met vergunningverlening voor woningbouw, infraprojecten, bedrijven die willen investeren en verduurzamen. Dus je wil ook zeker weten dat het een goed pakket wordt en dan hangt de maatvoering van die maatregelen, bepaalt voor een heel groot deel of Nederland snel van het slot af kan en of dat je ook al die boeren dat perspectief kan geven. Dus dat willen we gewoon heel goed begrijpen voordat we er eind deze maand een definitieve klap op geven.
BREEDVELD
U had het net over LTO, dat is één van de boerenorganisaties, maar we horen toch ook andere boerenorganisaties die zeggen van ja, no way, wat we er nu van horen, gaan we niet doen, we gaan naar het Malieveld.
JETTEN
Maar er zijn dus ook, ik lees ook af en toe het een en ander, maar op die echt gevoelige thema's maken we in de loop van deze maand daar een definitieve keuze en daar houden we heel goed rekening ook mee, want dat is één van de belangrijkste doelen: welk perspectief geeft het PAS-melders, dat zijn boeren die al lang in onzekerheid zitten, maar bijvoorbeeld ook jonge boeren die gewoon graag willen weten hoe kan ik het bedrijf van mijn ouders overnemen en hoe kan ik daar ook weer goed in investeren en dat wordt dus een heel belangrijk weegmoment dat we zeker willen weten, geven we hen de duidelijkheid waar ze al zo lang op zitten te wachten.
BREEDVELD
En hoe hard is dan die datum van 26 juni, vrijdag?
JETTEN
Nou, ik heb nu geen enkele reden om te twijfelen dat we dat niet kunnen halen en dat is ook wel een verzoek wat we krijgen, ook van provincies en gemeentes, van zorg nou dat we ook voor de zomer die duidelijkheid hebben, zodat we in de regio ook echt aan de slag kunnen met de uitvoering.
BREEDVELD
Ja, want anders krijg je straks natuurlijk weer, dan wordt het na het reces, kom je weer dicht tegen de Provinciale verkiezingen…
JETTEN
Dan loop je het risico dat alles weer in de vertraging komt en dat kunnen we ons eigenlijk niet veroorloven als je ziet hoeveel economische schade het stikstofprobleem ons oplevert, het gaat om miljarden per jaar aan economische schade, maar ook het feit dat een paar duizend boeren nu al jarenlang in onzekerheid zitten en eigenlijk niet weten of dat ze hun vergunning wel kunnen houden vanwege de problemen rondom de PAS-systematiek.
BREEDVELD
Nou, ik ben benieuwd.
DE WINTHER (DE TELEGRAAF)
Meneer Jetten, ik hoor u praten over een heisessie die nodig is voor nog eens met elkaar op een rijtje zetten, een groepje ministers, om te kijken of je je er comfortabel bij voelt om toch belangrijke besluiten met ingrijpende gevolgen te hebben. Waarom gebeurt dat niet gewoon in de ministerraad op vrijdag?
JETTEN
Daar gebeurt het uiteindelijk ook, maar dat bereiden we heel goed voor, zodat we in die ministerraad ook de juiste discussies kunnen hebben.
DE WINTHER
Terwijl u uw persconferentie geeft, zit uw verre voorganger Mark Rutte verantwoording af te leggen over hoe hij dat destijds deed met het nemen van moeilijke besluiten. In dit geval de coronacrisis, ook veel Catshuissessies en een van de vragen die werd gesteld ook door de commissie was, ja op het moment dat je met elkaar informeel praat over hele belangrijke besluiten, dan is het besluitvormende moment in een ministerraad meestal niet meer dan bijna een hamerstuk. Dus dat je eigenlijk die echte discussies en het uitwisselen van standpunten of elkaar overtuigen of bezwaren uit, zijn allemaal achter de schermen gebeurd. Kan niemand kennis van nemen, wordt waarschijnlijk ook niet genotuleerd maandag in het Catshuis met uw heisessie neem ik aan?
JETTEN
Als dat wel wordt genotuleerd, dan mag u daar ook de komende vijftig jaar nog niks van af weten.
DE WINTHER
Zo is dat.
JETTEN
Dus dat is niet de oplossing. Ik snap wel uw vraag hoor.
DE WINTHER
En de vraag is dus eigenlijk van, in hoeverre is het wenselijk om belangrijke besluiten steeds en petit comité door een select groepje ministers te laten nemen, zonder dat de echte besluitvorming waar die thuis hoort, namelijk in een ministerraad, nog enige vorm heeft? Want u was vandaag ook weer na een uurtje klaar geloof ik.
JETTEN
Iets langer vandaag, maar ik ben het wel met u eens dat die besluitvorming die moet transparant en heel goed navolgbaar zijn. Dus we hebben de afgelopen twee maanden, elke twee weken ongeveer een taskforce landbouw, natuur en stikstof gehad met elkaar. Alle stukken daar leiden echt wel tot discussie. Afgelopen woensdag anderhalf uur lang echt op hele diepe inhoud gesproken over een paar thema's die spelen. Daar zijn dus ook de provincies bij betrokken als belangrijkste medeoverheid. Het PBL als kritische onafhankelijke rekenmeester die ook gewoon af en toe aangeeft: leuk bedacht, maar dit gaat niet werken. En alle stukken die dus uiteindelijk ook onder die besluiten liggen, plus de belangrijke afweging die we daar maken, zullen we met de Kamer delen, omdat we, ja het is ook belangrijk als je dat draagvlak wil, niet alleen in de politiek, maar ook in de samenleving om daar gewoon heel transparant over te zijn. En verschillende maatschappelijke organisaties die in de landbouwsector actief zijn of in de natuurorganisaties, die zijn ook op verschillende momenten nu meegenomen en die krijgen voor een heel groot deel ook dezelfde informatie als dat alle kabinetsleden krijgen.
DE WINTHER
Maar zo’n heisessie op dit moment vlak voor grote besluitvorming. Ik kan me voorstellen dat je een heisessie houdt aan het begin van het traject, maar dit is vlak voordat je de grote besluiten gaat nemen of ga je die besluiten misschien maandag in het Catshuis nemen en formaliseer je ze uiteindelijk in de ministerraad?
JETTEN
Nee, we gaan maandag geen besluiten nemen. Dat is echt om ervoor te zorgen dat iedereen goed begrijpt wat er allemaal op tafel komt te liggen de komende maand. En als er nog behoefte is om daar meer informatie over te krijgen, dingen nog eens een keer wat anders uit te proberen, dan komt dat gewoon volgende week weer in de taskforce terug en die taskforce wordt natuurlijk heel netjes door veel mensen bezocht en daar wordt alle besluitvorming heel goed vastgelegd.
DE WINTHER
Bent u zelf eigenlijk weleens bezig met de gedachte dat u op een dag ook achter dat tafeltje zit in een enquêtezaal voor een parlementaire enquêtecommissie?
JETTEN
Nee, eerlijk gezegd niet. Maar er zal vast een keer een onderwerp komen waar daar wellicht aanleiding toe is. En dan kom ik natuurlijk net zoals iedereen die wordt opgeroepen voor een enquête netjes opdraven.
DE WINTHER
Zijn er nog dingen die u doet om te zorgen dat u dan nog een goed geheugen heeft?
JETTEN
Nou ja, je probeert zo goed mogelijk ook zelf echt bewust mee te maken waar je elke dag over praat en over beslist.
DE WINTHER
En dagboeken, worden die bijgehouden?
JETTEN
Daar ben ik heel slordig in. Dus dat neem ik me dan altijd voor. Maar dan ben je na twee weken toch weer vergeten.
DE WINTHER
En sms'jes en appjes blijven tot in de eeuwigheid bewaard in uw telefoon?
JETTEN
Mijn telefoon wordt heel braaf op vaste momenten uitgelezen door ambtenaren die dan zorgen dat ze mijn hele telefoon leegtrekken.
DE HORDE (HET FINANCIEELE DAGBLAD)
Ja, vandaag kwam de Nederlandse Bank met nieuwe ramingen. Daaruit blijkt dat de economie minder snel gaat groeien dan eerder voorzien is. En ook dat het begrotingstekort tegenvalt. Dit jaar gaat het waarschijnlijk onder de 3, dus men raamt 3,3, minus 3,3. Ik vroeg me af, is dat een acceptabel percentage voor dit kabinet?
JETTEN
Nee, want wij sturen op een begrotingstekort dat onder die min 3 zit. Juist ook omdat we zelf willen kunnen bepalen waar we ook dat overheidsgeld aan uitgeven, namelijk aan de grote ambities van dit kabinet. De cijfers van de DNB zijn inderdaad van vanochtend. Wij krijgen zelf op 14 augustus, zeg ik even uit mijn hoofd, de actuele voorspellingen voor de koopkracht van volgend jaar. En dat is dan ook de basis voor de besluitvorming die we zullen doen voor Prinsjesdag.
DE HORDE
Ja, veel mensen hopen dat er dan ook besluiten worden genomen over de koopkracht, die steunend zijn voor hun koopkracht. Maar met dit voorziene begrotingstekort is er misschien maar heel weinig of geen ruimte om daar maatregelen in te nemen. Hoe ziet u dat zelf?
JETTEN
Nou, ik wil daar ook nog niet te veel op uitlopen, omdat ook de Nederlandse bank en het CPB ons ook wel vertellen: de koopkracht voor volgend jaar wordt voor een heel groot deel bepaald door de vraag: is er nog een oorlog in Iran? Is die straat van Hormuz nog steeds gesloten? Omdat die energieprijzen op de wereldmarkt alles bepalend gaan zijn hoe de koopkracht in Nederland zich zal ontwikkelen. Er zijn nu weer signalen dat er komend weekend misschien een deal tussen Iran en de Verenigde Staten wordt gesloten. Maar ik ben ook eerlijk gezegd een beetje de teller kwijt geraakt van hoe vaak deze deal al is aangekondigd en toch net niet is doorgegaan. Dus wat dat betreft moeten we ook gewoon wel serieus rekening houden met een minder rooskleurige voorspelling in augustus. En dan gaan we als kabinet echt kijken hoe we ook de Nederlandse inkomens toch zoveel mogelijk kunnen ondersteunen.
DE HORDE
U zegt: ‘een percentage boven de 3, dat vinden we niet acceptabel’. Wat zijn nog knoppen waar het kabinet aan kan draaien?
JETTEN
Je kunt aan allerlei knoppen draaien als je een begroting anders op orde wil krijgen. Dat zit op het vlak van lasten, op het vlak van bezuinigingen, op een andere temporisering van investeringen. Maar of dat nodig is en in welke mate, dat gaan we in augustus rustig bekijken op basis van de cijfers die we dan hebben.
DE HORDE
De Europese Commissie had de mogelijkheid gegeven aan lidstaten om de defensie investeringen om die buiten het kader te plaatsen tijdelijk. Daar heeft Nederland van afgezien. Is daar niet achteraf een beetje spijt van?
JETTEN
Nee, want ik vind ook dat we gewoon eerlijk moeten zijn naar onze belastingbetalers. Linksom of rechtsom zal die rekening ergens moeten worden betaald. En dan heeft het denk ik niet zo heel veel zin om deze mogelijkheid van de Europese Commissie te benutten.
EK (SBS)
Meneer Jetten, u begon al over vandaag met het Europees Migratiepact ingegaan. Wanneer is die voor u geslaagd?
JETTEN
Voor de komende weken en maanden als alle EU-lidstaten ook echt de wetgeving op orde hebben. En de systemen goed kunnen worden uitgerold. En zoals we vorige week hebben gezien, onze minister van Asiel en Migratie die in dit geval met Italië ook echt afspraken heeft gemaakt over het weer terugnemen door Italië van mensen die in Nederland zijn, maar eigenlijk in Italië hun asielprocedure moeten doorlopen. Kijk, als we dat soort samenwerking weer voor elkaar krijgen, dan zijn we denk ik een heel goed eind op weg.
EK
Is het niet ook zo dat de instroom eigenlijk in Nederland gewoon naar nul moet en dat het dan geslaagd is wat u betreft?
JETTEN
Nou, in ieder geval de instroom naar beneden, dat we doorreizen door Europa voorkomen omdat we de asielprocedure doorlopen op de plek waar mensen ook echt de EU binnenkomen. Dat zou ook de druk op de asielopvangketen enorm verlagen. En dan kun je er ook gewoon op een nette manier voor zorgen dat we die opvang eerlijk over Europa verspreiden zoals we in het pact hebben afgesproken. Maar het gaat niet alleen om de instroom naar beneden, het gaat ook om terugkeer beter voor elkaar krijgen. Dat is ook de reden waarom Nederland nu in een kopgroep van een paar landen gaat kijken. Hoe we dat ook nu echt snel concreet kunnen maken.
EK
U wil als Nederland zijnde toch ook de asielzoekers afkopen zoals dat kan geregeld worden via het pact?
JETTEN
Ja, dat is vorig jaar gebeurd. Dat doen we ook dit jaar. Omdat we ook in Nederland gewoon simpelweg te weinig opvangplekken hebben op dit moment. En dan vinden wij het verstandig om gebruik te maken van deze optie.
EK
Hoe werkt dat precies? Kunt u bijvoorbeeld zeggen: ‘nou ja, we willen nog meer plekken eigenlijk af gaan kopen’?
JETTEN
We kopen een aantal plekken af om de druk in Nederland te verlichten maar we zijn natuurlijk tegelijkertijd bezig om met vaste financiering ook vaste opvangplekken in Nederland te organiseren zodat we afkomen van die verschrikkelijke noodopvang die veel te duur is. En dat we het gewoon netjes doen met asielopvanglocaties waar ook taal en begeleiding naar werk meteen geregeld is.
EK
Maar het is dus niet zo dat alle instroom afgekocht gaat worden?
JETTEN
Nee.
EK
Dus het is niet zo dat die instroom per week die nu wordt gepubliceerd straks op nul staat?
JETTEN
Nee, maar we hopen en verwachten wel dat over een aantal maanden die instroom ook in Nederland aanzienlijk naar beneden gaat omdat we dan ook de effecten van het twee-staten-stelsel gaan merken.
EK
Vanochtend was er al, lijkt een eerste storing in het systeem, dat Europese systeem, op zich niet een heel lekker begin.
JETTEN
Ik zag het bericht ook voorbij komen. Ik hoop dat dit inmiddels is opgelost. Er gaan natuurlijk nu 27 lidstaten van de een op de andere dag gebruik maken van een nieuw Europees IT-systeem. Daar zitten denk ik vaak wat hiccups aan het begin. Belangrijk is wel dat het snel wordt verholpen zodat het systeem ook echt gaat draaien.
EK
Dan moet u er een cijfer op plakken, want u heeft het over je instroom en ook over de terugkeerders. Maar wanneer, qua instroom, is het voor u geslaagd, dit pact?
JETTEN
Ik ga er geen cijfers op plakken omdat het altijd ook afhangt van de situatie in de wereld en de vluchtelingenstromen die we zien. Maar het pakt is geslaagd als we met elkaar gewoon grip hebben op die migratiestromen zodat we gewoon netjes kunnen voorspellen: wat er binnen in het land komt, kunnen we mensen dan ook binnen de wettelijke termijnen laten weten u mag blijven of u mag niet blijven. En dat daar dan ook echt consequenties aan vastzitten in plaats van wat we de afgelopen jaren hebben gezien: dat we ook op een gegeven moment weer verrast zijn wat er aan zit te komen en het weiden met de kraan open.
EK
We hebben natuurlijk voorheen gezien dat die Dublin-akkoorden eigenlijk helemaal niet goed werden nageleefd. Wat heeft u doen vertrouwen op het feit dat deze solidariteitsafspraken dan nu opeens wel gaan werken?
JETTEN
Ik begrijp ook heel goed dat veel landen destijds eigenlijk niet wilden meewerken aan die Dublin-afspraken omdat we bijvoorbeeld de buitengrenzen van Europa niet goed bewaakten of omdat we geen goed systeem hadden om vast te leggen wie is Europa binnengekomen en daarmee voorkomen dat mensen kunnen gaan shoppen in de asielprocedure. Dus doordat er nu een totaalpakket is zie je ook dat landen als Italië en Griekenland zeggen: ‘binnen die faire afspraken willen wij wel ook weer gaan meedoen aan die nette herverdeling of het overnemen van vluchtelingen’. Dus ik ben heel blij dat we dat nu ook met Italië echt hebben kunnen vastleggen. En we zijn met meerdere landen in gesprek over soortgelijke afspraken.
EK
U denkt niet dat Italië of Griekenland over een jaar zeggen: ‘dit is nog steeds gewoon te veel voor ons dus we zien toch af van die afspraken’?
JETTEN
Ik denk dat in die landen eigenlijk dezelfde discussie wordt gevoerd als wij nu voeren: mooi dat het pact er nu is. Maar het komt wel echt aan op de goede werking ervan en als dat tegenvalt kan het ook weer tot nieuwe spanningen binnen Europa leiden. We merken wel en op mijn niveau en op het niveau van de minister dat iedereen ook wel zoiets heeft: we moeten het nu ook met elkaar waarmaken.
EK
Even iets heel anders: deze week kwam ook naar buiten dat het er naar uitziet dat Rijkswaterstaat alle grote onderhoudswerkzaamheden voor volgend jaar in 2018 in Noord-Nederland voorlopig schrapt. Hoe denkt u dat dat overkomt in Noord-Nederland?
JETTEN
Nou, ik denk dat iedereen in Noord-Nederland daar ontzettend van baalt, zoals we ook de afgelopen weken hebben gezien.
EK
Ja, maar dit is weer, toch weer Noord-Nederland die dan de dupe is. Ik kan me helemaal voorstellen dat mensen denken: ‘ja, en als er in de randstaties is, wordt dat echt gelijk opgelost en in Noord-Nederland worden al onze grote onderhoudsopdrachten opeens stop gezet’.
JETTEN
Ja, ik denk dat in heel Nederland er bruggen, viaducten, stukken weg en spoor te vinden zijn waar het onderhoud al te lang is uitgesteld. Dat is ook de reden waarom de minister en staatssecretaris van I&W eigenlijk kort na hun aantreden hebben aangegeven: we moeten even een pas op de plaats maken, goed in kaart brengen waar de grootste onderhoudsproblemen nu zitten en ook een herverdeling van het geld gaan voorstellen. Dat is volgens mij over twee weken in de Tweede Kamer een debat over, een nieuwe prioritering van alle infraprojecten om ervoor te zorgen dat hetgeen waar we het snelst aan de slag moeten, dat we daar ook daadwerkelijk geld voor hebben en ook bedrijven die dat kunnen uitvoeren. Dus dat is geen leuke boodschap, maar helaas wel een noodzakelijke.
EK
Het is al helemaal een lastige boodschap omdat ook bijvoorbeeld het OV wordt afgeschaald, vooral in noordelijke, maar ook zuidelijke provincies, maar ook in noordelijke provincies, waardoor je nog afhankelijker bent van de auto, nog afhankelijker van de wegen. En dan komt deze boodschap er nog eens bovenop.
JETTEN
Ja, nogmaals, we kunnen het helaas op dit moment niet leuker maken. Belangrijk wel dat de minister en staatssecretaris straks in kaart brengen: wat is het budget voor de komende jaren, wat kunnen we daarmee doen, en hoe zorgen we ervoor dat we dat geld ook echt inzetten op de plekken waar het het hardst nodig is.
EK
De collega had het net al even over dat misschien die defensie-uitgaven hadden buiten die afspraken van de Europese Commissie kunnen vallen, waardoor u misschien meer geld had kunnen investeren in dit soort projecten nog.
JETTEN
Ja, maar dan, dat is een beetje een boekhoudkundige werkelijkheid, want dan ziet misschien je saldo er op papier, iets rooskleuriger uit, maar het is nog steeds hetzelfde belastinggeld dat we dan met elkaar aan het uitgeven zijn, en daar moeten we ook zuinig op zijn.
EK
Ja, maar het geld heeft u eigenlijk wel nodig.
JETTEN
Ja, en dat is dus onze fijne taak, om elke week keuzes te maken in schaarste.
SUGITA
Thank you. I’m Sugita from NHK, the Japanese public TV station. Thank you very much. You were a bit mentioning, but the Emperor and Empress of Japan will be visiting for a state visit to the Netherlands this weekend. Are you looking forward to welcoming them, and what are your expectations towards this visit?
JETTEN
I think everyone is looking forward to the visit of the Emperor and Emperor. It’s very special that they've chosen the Netherlands for this occasion. 426 years of bilateral relationship between Japan and the Netherlands will be celebrated after a ship called the Love harbored in Japan in the year 1600 and ever since, we’ve had very close ties, especially nowadays economically. There are more than 3,600 Dutch companies active in Japan and 700 Japanese companies in the Netherlands, creating lots of jobs and also improving our welfare. So, it’s amazing to celebrate that, but we also will take our time to share our culture, share our food, and celebrate the friendship between our two countries and between the two royal families. So, it’s a big privilege for us to have them here in the Netherlands, and let’s see if Japan or the Netherlands will win the match at the World Cup football.
SUGITA
Do you think this will strengthen the cooperation with the Netherlands and Japan too?
JETTEN
Absolutely. I had the privilege to talk to your Prime Minister a few weeks ago, and we’ve both underlined that we see the state visit as a big step in the bilateral relationship and we want to continue with not only strengthening the economic ties, but also to improve our collaboration in terms of security and defense. In this turbulent world, both Japan and the Netherlands are facing many more threats. And if we share more knowledge and expertise, we can help to boost our security. So, we’re very proud that one of our frigates has been or is in Japan. And that we’ve previously had a joint training with some of our fighter jets. I think this also shows that it’s not only a long-standing friendship, but also something that benefits us in the nowadays world. Thank you very much.
EK
Sorry, sorry, nog even over het WK. Waar gaat u eigenlijk kijken?
JETTEN
Nu zondag met een paar vrienden thuis op de bank.
EK
Oké, dus niet bij een kroeg die daarvoor moet betalen?
JETTEN
Nou, niet alle kroegen hoeven ervoor te betalen, dat ligt eraan hoe groot je bent en hoeveel mensen er komen kijken en ja, ik hou zelf wel heel erg van voetbal kijken in de kroeg of op een plein. De tijdstippen van dit WK Voetbal zijn in ieder geval met mijn alarm ’s ochtends een beetje onhandig ervoor. Veel plezier.