Letterlijke tekst van de persconferentie van minister-president Jetten na afloop van de ministerraad op 4 september 2026. Bekijk de persconferentie via YouTube.
JETTEN
Goedemiddag. Het zal u niet ontgaan zijn dat we het begin deze week, na stevige inhoudelijke gesprekken, het eens zijn geworden over de begroting. Het proces verdient misschien niet de schoonheidsprijs, maar inmiddels zijn we weer in wat rustiger vaarwater beland en zetten we alle gebruikelijk stappen richting Prinsjesdag. We kijken er dan ook naar uit om op Prinsjesdag plannen te presenteren die Nederland vooruit gaan helpen. Plannen die doorbraken forceren op de grote dossiers, zoals meer woningen bouwen, de economie sterker maken en Nederland veilig houden.
Onze plannen daarvoor hebben we verwerkt in een begroting die we met vertrouwen zullen voorleggen aan het parlement. We gaan alles op alles zetten om daar een zo breed mogelijk draagvlak te vinden. Eenvoudig zal dat niet zijn, want we zullen de oppositie echt op de inhoud moeten overtuigen. Maar ik geloof dat meerdere oppositiepartijen ook constructief willen en kunnen bijdragen. En dat we op basis van onze plannen in de Miljoenennota tot een goed gesprek kunnen komen. Niet alleen met het parlement, maar ook met polder, medeoverheden en alle partijen waarmee we samen Nederland verder willen brengen.
Een deel van onze plannen hebben we ook al omgezet in daden. Zo zijn we vlak voor de zomer met een stevig pakket aan maatregelen gekomen om Nederland weer van het stikstofslot te halen. Zoals uitstootnormen per bedrijf, gerichte zones rond kwetsbare natuur en bijdrages van industrie en mobiliteit. Het Planbureau voor de Leefomgeving heeft het pakket nu doorgerekend en laat zien dat we op de juiste weg zijn. Tegelijk levert het ook huiswerk op om de maatregelen zo goed en zo snel mogelijk verder uit te werken. Want uiteindelijk moeten deze maatregelen er wel voor zorgen dat de vergunningverlening weer op gang komt zodat we Nederland van het slot halen en de woningbouw weer vooruit kan, zodat de natuur zich kan herstellen, zodat boeren weer perspectief krijgen op de lange termijn. En aan de uitwerking wordt nu hard gewerkt, ook in overleg met boerenorganisaties. En de aandachtspunten van het PBL worden daarin natuurlijk meegenomen.
Tot slot wil ik stilstaan bij een gebeurtenis die deze week heel Nederland heeft beziggehouden. Namelijk het ongekende geweld in Overasselt. Waarbij één iemand is omgekomen en twee agenten zwaargewond zijn geraakt. Onze gedachten zijn natuurlijk bij de nabestaanden, de gewonde agenten en de mensen uit Overasselt op wie dit grote impact heeft. De beelden van een grote groep mannen die met zware wapens midden in de nacht door een slapend dorp heenloopt, zijn bijna surrealistisch.
Maar hoe onvoorstelbaar het ook lijkt, het is wél de werkelijkheid van vandaag de dag. Georganiseerde misdaad is ook in ons land, Nederland, een serieus probleem. Dat weten we al langer, maar dit escalaties drukt ons nog eens met de neus op de feiten. En alle lof daarom voor de politie en OM die heel doortastend optreden. Er zijn inmiddels meer dan 30 mensen aangehouden en de meeste verdachten worden vandaag al voorgeleid voor de rechter-commissaris. Er wordt met man en macht onderzoek gedaan naar wat hier heeft plaatsgevonden. Deze gebeurtenissen onderstrepen in ieder geval dat de georganiseerde misdaad keihard moet worden aangepakt. En dat we alles op alles moeten zetten om de ondermijning in ons land tegen te gaan. Dat is en blijft ook voor dit kabineteen topprioriteit en Nederland kan daarbij op onze inzet rekenen.
JONKER (NOS)
U noemt het nu: ‘helaas de werkelijkheid’. Eerder deze week werd het ook wel on-Nederlands genoemd. Hoe kijkt u daarop terug? Is dat het echt nog wel on-Nederlands?
JETTEN
We zien natuurlijk al langere tijd dat we in Nederland ook te maken hebben met een aantal echt goed georganiseerde criminele netwerken die ook hun tentakels uitspreiden naar allerlei andere delen van de wereld. Goed georganiseerd gefinancierd. En die ook er niet voor terug schuwen om onze samenleving te proberen te ondermijnen met het bedreigen van journalisten, politici, burgemeesters en, wat we ook deze dagen hebben gezien in Overasselt, die ook niet bang zijn om echt heel grof geweld in te zetten. Dus we moeten daar niet naïef over zijn, dit is er en dat moeten we dus ook keihard bestrijden.
JONKER
En dat is misschien dus ook wel heel Nederlands, gezien al het voorgaande wat er is gebeurd met advocaten en journalisten.
JETTEN
Ja, het is niet meer iets unieks, dit event. We hebben dat eerder gezien met het netwerk rondom Taghi. We zien natuurlijk vaker dat er vanuit die drugswereld ook echt wel verspreiding is van activiteiten. Ook meer en meer in de bovenwereld, dus dat vraagt een hele stevige en gerichte aanpak. De escalatie die we in Overasselt zagen, dat er echt zoveel mensen met wapens op straat zijn, dat is denk ik wel uniek voor Nederland. Dit soort situaties, dat hebben we tot nu toe eigenlijk nog niet gezien, maar de snelheid waarmee de politie heeft ingegrepen en in staat is geweest om ook bijna iedereen te arresteren, dat is echt volle lof ook voor de nationale politie die die nacht in actie kwam. En u kunt ervan op uitgaan dat er nu door een heel groot team wordt gewerkt om helemaal in kaart te brengen wat hier is gebeurd en alle verantwoordelijken ook op te sporen.
JONKER
Er zijn verschillende rapporten geweest, verschillende experts die hebben gezegd: ‘Nederland dreigt een narcostaat te worden’. Is het dan nu zover?
JETTEN
Nou, dat zijn waarschuwingen die je heel serieus moet nemen, maar waar de afgelopen jaren ook al hard tegen wordt opgetreden. De minister van Justitie en Veiligheid was ook in voorgaande kabinetten al volop bezig met die zwaardere aanpak van ondermijning. We werken daar ook echt samen met andere overheden en alles en iedereen die we daarbij kunnen gebruiken om die netwerken op te sporen en aan te pakken en te ontmantelen.
JONKER
Maar ze voelen zich wel zo vrij om dertig man in een vrachtwagen te zetten, of meer dan dertig man, en daarmee rondrijden met wagens. Dan voel je toch eigenlijk niet beperkt door de overheid?
JETTEN
Nou, we hebben het ook laten zien in dezelfde nacht nog dat je dit niet ongestraft kan doen. Dat iedereen die daar met wapens rondliep, waarschijnlijk iedereen ook is gearresteerd. En we gaan ook laten zien dat we nu op jacht gaan naar de opdrachtgevers en de financiers hierachter.
JONKER
Dat is de opsporing. Wat kunt u bestuurlijk doen om die ondermijning in te dammen? We spreken bijvoorbeeld wel burgemeesters die zeggen: ‘we hebben er heel veel last van dat we woningen niet kunnen sluiten, dat we dan teruggefloten worden rechters’. Kunt u daar iets in betekenen?
JETTEN
Ja, we moeten echt kijken hoe we burgemeesters zo kunnen ondersteunen dat zij alle maatregelen kunnen inzetten die ze nodig achten om ook de veiligheid van hun eigen dorp of stad te kunnen garanderen. Maar ook er gezamenlijk voor zorgen dat we echt in de volle breedte die ondermijning aanpakken. Daarvoor heeft het kabinet ook een aparte taskforce. En dat wordt er echt op alle stromen ingezet. Dus niet alleen maar op drugsproductie en drugshandel, maar ook op financiële stromen, op contacten in het buitenland. Om heel duidelijk te maken aan de leiders van die criminele netwerken: waar ter wereld je je ook bevindt, we komen achter je aan.
JONKER
U zegt, u gaat die burgemeesters ondersteunen. Moet de wet daarvoor versoepeld worden?
JETTEN
Nou, als dat nodig is, kijken we of die wet daarop moet worden aangepast. Om daar burgemeesters ook betere bevoegdheden in te geven, samen met politie en OM. Maar we kunnen dit ook niet altijd overlaten aan, in dit geval, een burgemeester van een kleine gemeente. Die echt alles doet wat hij kan om, in dit geval, Overasselt en omliggende dorpen veilig te houden. Maar we zullen echt op nationaal niveau hier die stevige aanpak voor nodig hebben.
JONKER
In uw coalitie, bijvoorbeeld CDA, daar zeggen mensen snel van, nu dit gebeurt moeten we duidelijker ook laten merken aan gebruikers, als jij een lijntje neemt, dan sponsor je hiermee dit soort criminaliteit. Nu is er ook een achterban in diezelfde coalitie, die misschien wat eerder zou zeggen: ‘ja, je zorgt voor criminaliteit als je dit niet reguleert of legaliseert’. Wat meer in uw partij. Van welke school bent u?
JETTEN
Nou, er zijn heel duidelijk, ook in de Tweede Kamer verschillende scholen inderdaad over: zou je drugs verder moeten legaliseren of juist strenger moeten verbieden? Dat is echt het politieke debat dat ook in de Kamer moet plaatsvinden. Maar feit is natuurlijk dat heel veel vormen van drugsgebruik in Nederland verboden zijn.
JONKER
En is dat politieke debat ook in het kabinet plaatsgevonden? Van welke school jullie zijn?
JETTEN
Nou, we zijn echt opgericht om deze criminele netwerken keihard aan te pakken. We hebben vandaag in de ministerraad verder geen ideologische discussie over drugsgebruik.
JONKER
Nee, maar was het ook nogal kort. Daar was eigenlijk geen tijd voor.
WESTER (RTL)
Ja meneer Jetten, ik kan me voorstellen dat het in politieke zin niet het leukste weekend voor u is geweest en ook de afgelopen week. U zei het zojuist al: ‘het hele proces op weg naar de begroting verdient geen schoonheidsprijs’. Maar als het gaat om het proces, de regisseur daarvan is wel de premier. Verwijt u zichzelf iets? Had dat anders gekund en gemoeten?
JETTEN
Oh, ik had graag ervoor gezorgd dat ook mijn collega's afgelopen weekend, niet tot in de laatste uurtjes nog aan de begroting hadden moeten werken. Tegelijkertijd hebben we ook in de ministerraad vastgesteld dat we tevreden zijn met de begroting die er nu ligt. Waarin we echt hele mooie plannen voor Nederland kunnen presenteren. Grote bewegingen maken, ook richting oppositiepartijen. Dus wij zijn nu vooral ook bezig, hoe gaan we daar de komende tijd voor zorgen dat die miljoenennota met brede steun door beide kamers wordt geleurd?
WESTER
U zegt dat u had er graag voor gezorgd dat het allemaal wat eerder was geweest. Waarom heeft u dat dan niet gedaan?
JETTEN
Omdat, en dat heb ik ook afgelopen maandag al toegelicht, we hebben hele grote keuzes ook maken. U zult op Prinsjesdag zien welke aanpassingen wij voorstellen ten opzichte van het coalitieakkoord. En dat vergt wat meer denk- en rekenwerk dan we aan de voorkant hadden ingeschat.
WESTER
Terwijl de ambtenaren zeggen: ‘dit zagen we allemaal aankomen voor de zomer’. We wisten dat het heel veel tijd zou gaan kosten en nu moesten we drie weekenden doorwerken tegen heug en meug. Als iedereen dat zag aankomen, waarom u dan niet met uw collega's?
JETTEN
U kunt ons niet verwijten dat ook wij niet de complexiteit van deze begrotings(overstaanbaar, red.). Ik geloof niet dat er in de afgelopen jaren zoveel uren in juli en augustus al aan de miljoenennota is gewerkt. U kunt ons niet verwijten dat ook wij niet de complexiteit van deze begrotingstoren zagen. Ik geloof niet dat er in de afgelopen jaren zoveel uren in juli en augustus al aan de miljoenennota is gewerkt.
WESTER
Maar goed, dan ligt daar het resultaat. U zegt: ‘we zijn tevreden daarmee’. Want we kunnen ook de hand, even mijn woorden, uitsteken naar de oppositiepartijen hiermee. De boel komt voor een belangrijk deel op straat te liggen en ze zeggen allemaal aan weerskanten: ‘nou, dat is niet wat we willen’.
JETTEN
Ja, kijk, ik begrijp ook dat oppositiepartijen nu hun reacties geven op lekkage in de pers. Het is even wachten op de definitieve Prinsjesdagstukken die volgende week onder embargo worden verstrekt en dan tijdens de APB natuurlijk uitgebreid worden bediscussieerd. Wij hebben een hele grote handreiking naar verschillende oppositiepartijen naar de polder, naar medeoverheden in die begroting zitten. Maar we realiseren ons goed dat we de komende weken in alle debatten met de Kamer hard aan het werk zullen moeten om partijen ook definitief over de streep te trekken. En daar is dus ook ruimte om ons ook weer te laten overtuigen om die plannen.
WESTER
Maar is er dan ook nog financiële ruimte? De minister Heinen heeft zich de afgelopen weken ingespannen om alles toch maar binnen de normen van die 3% te houden.
JETTEN
Ja, kijk, wij vinden een paar dingen belangrijk als kabinet. Dus dat we echt keuzes maken om dossiers waar lang stilstand op was, die echt te doorbreken. Het gaat om woningbouw, aanjagen van de economie, veiligheid waar we het net over hadden. Maar dat willen we doen met een nette rekening voor de belastingbetalers. Maar daarbinnen is er natuurlijk heel veel mogelijk. En de Kamer heeft altijd het laatste woord. Dus als bij de APB blijkt dat die plannen op een aantal punten moeten worden aangescherpt, dan gaan we daar over het debat voeren en zaken met elkaar doen.
WESTER
U zegt: ‘het is heel belangrijk, wij vinden het belangrijk om nu keuzes te maken’. Maar het zinnetje wat eigenlijk het meest voorkomt in dit stuk is: ‘we stellen het nog een jaartje uit’?
JETTEN
Ik kan natuurlijk niks zeggen over wat er in die stukken staat maar in algemene zin is deze Miljoenennota een vertaling van het coalitieakkoord. Dat zijn hele grote ambities, grote hervormingen, maar we zijn niet toondoof voor de samenleving die op een aantal thema's ook zegt: ‘het tempo dat het kabinet voorstaat is wel heel erg hoog’. Soms is het goed om even iets langzamer te gaan zodat je met elkaar verder kan komen.
WESTER
Heeft u het gevoel dat het handschrift van deze coalitie nog echt zichtbaar is in deze stukken? Of is het nu inmiddels zo verwaterd, neem bijvoorbeeld de VVD die altijd riep: ‘rust in de portemonnee’, nou, dat is ver te zoeken als je nu naar de stukken kijkt. Is dat handschrift nog zichtbaar?
JETTEN
Absoluut. Want dat is eigenlijk een hele simpele belofte aan Nederland dat we aan de slag gaan om te investeren in onze economie en welvaart. En aan de andere kant te zorgen voor een veilig land. En u zult ook in deze Miljoenennota zien dat we aan die topprioriteit zeker tegemoet komen.
WESTER
Dus u zegt eigenlijk: ‘wacht nog even, er komt ook nog goed nieuws aan’?
JETTEN
Er komt heel veel goed nieuws aan. Maar er komt vast ook heel veel aan waar nog veel politiek debat over zal volgen. En de kijk ernaar uit om dat bij de APB met de Kamer aan te gaan. E
BORGMAN (NOS)
Ja, toch nog even hierover door, meneer Jetten, sorry, maar u zegt: ‘het verdient niet de schoonheidsprijs’. Dan is toch de vraag: wat is daar dan misgegaan?
JETTEN
Nou, wij hadden, en dat hebben we in juli en augustus gedaan, hebben we heel veel input opgehaald bij oppositiepartijen. Dat heeft ons goed aan het denken gezet. Het leidt ook, zult u bij Prinsen nog zien, tot een aantal voorstellen om de plannen van de coalitie aan te passen of aan te scherpen. En ik had graag ook vorige week de deadline die we in eerste instantie in gedachten hadden gehaald. Dan was het in iets meer rust gegaan.
BORGMAN
Maar dat is nog niet het antwoord op de vraag, wat er mis is gegaan, waardoor het komt dat u die deadline niet heeft gehaald?
JETTEN
Nou ja, kijk, ook als je, dus juist als je heel veel ideeën ophaalt en daar zoveel mogelijk van probeert in te passen, dat vroeg gewoon in de coalitie en in het kabinet meer afstemming onderling.
BORGMAN
‘Meer afstemming onderling’. U zei vorige week, toen ik u daarna vroeg naar die twee aparte onderhandelingstafels, dat het allemaal heel goed afgestemd was. Citaat, zei u: ‘het komt allemaal zo goed bij elkaar samen en het was een gezamenlijk proces’. Maar hoe valt het dan te rijmen met wat we vorige weekend hebben gezien?
JETTEN
Nou, ook dat als dingen samenkomen van die politieke input die we hebben opgehaald, maar zeker ook financiële wensen die door oppositiepartijen zijn aangedragen, dat de weging daarvan ook in een coalitie soms zwaarder kan liggen en dat het dan iets meer tijd nodig heeft.
BORGMAN
‘De weging ligt zwaarder’? Wat bedoelt u daarmee?
JETTEN
Het is niet zo dat elke wens of elk idee dat door oppositiepartijen werd aangedragen, ook meteen op heel veel enthousiasme bij een of meerdere coalitiepartijen kon rekenen. En dan moet je toch ook met elkaar de balans vinden want wij zijn met D66, CDA en VVD met volle overtuiging in dit kabinet gestapt en we zijn ook met volle overtuiging aan het werk, maar je moet ook zeker weten dat je dat de komende maanden met elkaar kan blijven doen. En dat kunnen we met de Miljoenennota die we nu hebben afgesproken.
BORGMAN
Ik luister goed naar u. Ik heb ook met oppositiekamerleden gesproken deze week. Als ik die twee dingen naast elkaar leg, klopt het dan dat minister Heinen met JA21 in de SGP een eigen deal had gesloten? Dat die deal vervolgens niet door de rest van het kabinet gedragen kon worden?
JETTEN
Nee, de minister van Financiën heeft echt keihard gewerkt de afgelopen zomer.
BORGMAN
Kan altijd waar zijn.
JETTEN
Hij heeft de minste vakantie gehad van iedereen om zoveel mogelijk op te halen met partijen, ook allerlei varianten door te spreken zodat we uiteindelijk als kabinet konden kijken wat kunnen we inpassen in die Miljoenennota.
BORGMAN
Maar is het dan misgegaan aan de kant van Eerdmans en consorten? Want zij denken dat ze een deal hadden met de coalitie?
JETTEN
Nee, het is volgens mij… Ik ga sowieso nooit de oppositie iets verwijten. Maar ik ben er echt van overtuigd dat met de Miljoenennota die we op Prinsjesdag zullen presenteren dat heel veel oppositiepartijen veel zullen kunnen herkennen van de input die ze bij ons hebben aangedragen. En dan ga ik bij de APB en de minister van Financiën bij de AFB, gaan we gewoon allebei heel erg ons best doen om die partijen ook voor die Miljoenennota te laten stemmen.
BORGMAN
Ik begrijp dat u het liefst vooruit wil kijken, maar toch nog wel even. Want u heeft het de hele tijd over de oppositie. Eerdmans zegt: ‘ik voel me bedonderd, ik voel me niet serieus genomen, want we hadden een deal’. Die moest Heinen van tafel vegen.
JETTEN
Ik heb dat gelezen in de krant. Wij doen elke dag ons uiterste best om zoveel mogelijk de oppositie de hand te reiken zoals we dat ook al vanaf het debat over de regeringsverklaring met de Kamer hebben afgesproken. En dat blijven we ook de komende tijd doen.
BORGMAN
U geeft steeds maar geen antwoord op mijn vraag, want de minister van Financiën heeft dus onderhandeld zonder een mandaat. Eerdmans zegt: ‘nou, ze hoeven mij niet meer aan te komen voorlopig’. Hoe gaat u dat weer fixen?
JETTEN
Nou, maar ik ben het gewoon niet eens met de stelling die in uw vraag zit. De minister van Financiën heeft zijn werk gedaan door heel veel op te halen, zodat wij uiteindelijk in de ministerraad niet alleen maar met onze eigen plannen en ideeën bezig waren, maar daar ook heel serieus in konden meewegen wat voor oppositiepartijen belangrijk is.
BORGMAN
Maar toch zegt u: ‘het verdient allemaal niet de schoonheidsprijs’. Wat verdient dan niet de schoonheidsprijs?
JETTEN
Wij waren graag iets eerder klaar geweest.
BORGMAN
Dus alleen de hoeveelheid tijd die het heeft gekost?
JETTEN
Nou, kijk, wij willen, ik denk dat mensen in Nederland ook van dit helemaal niks begrijpen. Die willen gewoon dat wij aan het werk zijn met inhoudelijke oplossingen, wat het betekent voor de portemonnee, komen er meer huizen bij de komende jaren? Waar gaat het extra geld naartoe? Ik heb het ook liever daarover op de persconferentie op vrijdag dan dat we voor de derde keer gaan evalueren hoeveel uur we in het ministerie van Financiën hebben gezeten.
BORGMAN
Nou, dat gaat ook over de verwachtingen die mensen thuis hebben van wat er in Den Haag gebeurt en die zien nu weer een kabinet dat het onderling zo oneens is, dat het toch diep in de nacht vergaderd moet worden.
JETTEN
Ja, maar die uiteindelijk het met elkaar eens zijn geworden en ervan overtuigd zijn dat we een Miljoenennota presenteren aan het land die goed is voor Nederland.
BORGMAN
Wat heeft u hiervan geleerd voor een volgende keer?
JETTEN
Dat als je de hand wil rijken en ook met anderen wil samenwerken, dat je daar veel partijen voor nodig hebt. En dat het dus niet alleen maar gaat over hoe pas je alle financiële wensen in in de begroting, maar dat je ook heel goed oog moet hebben voor de politiek.
BORGMAN
En dat je misschien ook eerst intern een deal moet hebben voordat je naar buiten gaat?
JETTEN
Nee, maar goed, dat zullen we op Prinsjesdag weer zien, maar wij doen echt hele grote stappen in de richting van de Kamer. En dat vraagt ook gewoon even een hele goede weging. Daar schaam ik me niet voor dat we er even zorgvuldig de tijd voor hebben genomen.
EK (SBS)
Ja, meneer Jetten, u zegt de hele tijd hoe goed u bezig bent in gesprekken met de oppositie, de hand toe rijdt. Is het dan niet ook handiger om, als de hele oppositie vraagt om de stukken, omdat die nu toch al op straat liggen via de pers, om dat gewoon eens een keer te geven zodat ook de oppositie daadwerkelijk weet waar ze het over hebben?
JETTEN
Kijk, ik snap elk jaar het ongemak rondom stukken die onder embargo liggen.
EK
Maar dit was wel echt next level. Dit is de dag nadat jullie er een klap op hebben gegeven.
JETTEN
Ja, er is ook zeker wel even gescholden dat er zoveel op straat lag binnen 24 uur na de ministerraad. Dat hoort niet. Dat mag niet. En dat is ook gewoon voor iedereen heel vervelend. Tegelijkertijd hebben wij nu een conceptbegroting aan de RvS gestuurd voor advies. Tegelijkertijd hebben wij nu een conceptbegroting aan de Raad van State gestuurd voor advies. Wij krijgen dat volgende week terug van hen. Dat betekent dat we ook de miljoenennota wellicht nog op een aantal punten zullen aanpassen. En dat dan volgende week, eind volgende week, de gehele Tweede Kamer in één keer de formele Prinsjesdagstukken krijgt. Waar we de week daarna dan uitgebreid over gaan debatteren.
EK
Maar dat maakt het uit? Ik bedoel, het ligt nu toch al via de pers op straat. Volgens mij heeft RTL bijna de gehele stukken ingezien. U zegt: ‘er is gescholden’. Nou, dan heeft iemand heel knap toneel gespeeld, want het is toch echt wel iemand geweest die deze stukken heeft gelekt. Dan is het toch ook niet meer dan respectvol om de hele Tweede Kamer die stukken te geven?
JETTEN
Nou, het is denk ik respectvol om de Raad van State en het Centraal Planbureau nu ook in hun rol te laten. Namelijk het doorrekenen en adviseren van de conceptmiljoenennota.
EK
Dat kan toch naast elkaar bestaan?
JETTEN
Nou ja, kijk, en uiteindelijk volgende week vrijdag gaan de definitieve stukken in één keer naar de hele Tweede Kamer.
EK
Ja, dat is mooi. Dan kan iedereen kijken wat de adviezen waren en waar de dingen misschien zijn aangepast. Een betere transparantie heb je bijna niet.
JETTEN
Nee, maar dan kom je terug bij de meer algemene vraag die ik ook vorige week met de heer Wester en de week daarvoor ook met hem heb besproken. Is deze manier van embargo en stukken aanleveren nog passend bij deze tijd? Of is het goed als kabinet en Kamer daar andere afspraken over maken?
EK
Ja, maar dit gesprek hebben wij denk ik ook al een paar keer met de heer Rutte gehad, bijvoorbeeld. Dat is een paar jaar geleden. Als elke minister-president constant die vraag zich opnieuw gaat stellen, dan blijf je in dit cirkeltje ronddwalen.
JETTEN
Ja, daarom ga ik hem niet alleen stellen, maar ga ik er ook na de APB met de Tweede Kamervoorzitter over in gesprekken.
EK
Maar denkt u niet dat het goed is voor de relatie met de oppositie, want die relatie is nogal broos begrijpen wij. Oppositiepartijen die heel belangrijk zijn voor meerderheid, JA21, PRO, die horen helemaal niks op dit moment van het kabinet. Is dan zo'n handreiking misschien niet de grootste handreiking die u op dit moment in ieder geval kunt doen?
JETTEN
Ik denk dat we echt zeker in aanloop naar de APB, wat we ook gaan doen en dat doen we altijd bij grote debatten, dan heb je met elkaar contact over wat voor partijen tijdens die twee dagen APB belangrijk is.
EK
Ze hebben nog niks gehoord.
JETTEN
Nee, er lopen contacten met een aantal fracties en die gaan de komende dagen nog veel intensiever plaatsvinden om te kijken: wat is er nodig om tot een goed debat bij die APB te komen? Daar eventueel ook zaken met elkaar te doen. Tegelijkertijd hebben wij ook als kabinet een verantwoordelijkheid om die vertrouwelijkheid van de stukken die bij de Raad van State liggen te respecteren.
EK
Ja, die vertrouwelijkheid die is natuurlijk al weg, want die stukken liggen op straat. U zegt: ‘het mag niet, het kan niet, het kan niet gebeuren’. Het is ook strafbaar, toch?
JETTEN
Lekken van informatie in dit geval, ja dat klopt.
EK
Gaat u daarvan aangifte doen?
JETTEN
Ja, dat doe ik in principe altijd als er op deze manier wordt gelekt.
EK
Dus van dit lek, van de Prinsjesdagstukken, heeft u aangifte gedaan?
JETTEN
Dat gaan we doen, maar de realiteit is helaas ook vaak dat er helaas weinig uit die onderzoeken komt. Ik vind vanuit principe dat je het moet doen, maar de dader ligt vaak op het kerkhof En daarom steun ik eigenlijk iedereen in de oproep: kom nou als kabinet en kamer tot andere afspraken over hoe je omgaat met dit soort stukken onder embargo.
EK
Dus volgend jaar krijgt iedereen tegelijkertijd de stukken?
JETTEN
Als het aan mij ligt wel, maar dat ga ik met de Kamervoorzitter bespreken.
AKKERMAN (WNL)
Meneer Jetten, vindt u dat u als premier in zo'n proces eigenlijk boven de partijen zou moeten staan?
JETTEN
Je hebt als premier altijd de taak om ervoor te zorgen dat de ministerraad tot goede besluitvorming kan komen.
AKKERMAN
Hoe rijmt u het dan dat u tijdens de begrotingsonderhandelingen daar zowel zat als premier als hoofdonderhandelaar van D66?
JETTEN
Ik ga verder niks zeggen over de gesprekken die daarbinnen hebben plaatsgevonden.
AKKERMAN
Kan het zijn dat dat iets is van de irritatie waar meneer Heinen het over heeft, over het proces?
JETTEN
Kijk, iedereen zit daar altijd vanuit zijn functie in het kabinet. Het maakt niet uit welke minister het betreft. Iedereen heeft ook een partijkleur, dus dat zit af en toe door de discussies heen.
AKKERMAN
U vindt het geen probleem dat u er eigenlijk met twee functies tegelijk zat?
JETTEN
Wij hebben met elkaar afgesproken dat we daar een overzichtelijk aantal mensen aan tafel zetten. Hoe die gesprekken verder zijn gelopen ga ik niks over zeggen.
AKKERMAN
Meneer Heinen zegt dus dat als er irritatie is, dan moet dat uit het proces. Ja, bij wie zat die irritatie?
JETTEN
Nou, ik denk dat u de afgelopen week hebt gezien dat we allemaal graag eerder klaar waren geweest. Dus we gaan dat gewoon goed met elkaar evalueren.
AKKERMAN
En waar zat die irritatie dan in?
JETTEN
Ook dat heeft geen zin als ik dat hier met u ga bespreken.
AKKERMAN
Oké, wat was nou eigenlijk de hoofdtafel?
JETTEN
We hebben vorige week met elkaar een definitieve plaat voor de miljoenennota gelegd en die aan de ministerraad voorgedragen.
AKKERMAN
Maar u begon met twee tafels. Welke van de twee was de hoofdtafel?
JETTEN
Die hadden allebei een heel nuttig doel, namelijk aan de ene kant goed in kaart brengen wat eventuele politieke wensen zijn. Hoe je ook de komende tijd tussen kabinet en kamer met elkaar wil samenwerken. En ook veel specifieker en gerichter op heel veel financiële en fiscale vragen, die cruciaal zijn om tot een goede miljoenennota en belastingplan te komen.
AKKERMAN
Maar uiteindelijk moet een van die twee tafels toch de hoofdtafel zijn?
JETTEN
En zoals ik net ook zei, dat hebben we goed bij elkaar gebracht. En omdat we zoveel input hebben opgehaald bij oppositiepartijen ook een miljoenennota kunnen maken, die op heel veel punten die oppositie tegemoet treedt.
AKKERMAN
Moest u meneer Heinen terugfluiten omdat hij dacht dat hij de hoofdtafel was, terwijl dat niet zo was?
JETTEN
Nee.
AKKERMAN
Meneer Heinen zegt ook dus continu overleg met de oppositie. Die zeggen dus dat ze niks horen. Welke van de twee is waar?
JETTEN
Dat overlegcontact loopt de hele tijd door. Dat doen we al vanaf de start van het kabinet. En dat blijven we nu ook doen.
AKKERMAN
Hoeveel oppositieleiders heeft u zelf dan bijvoorbeeld deze week aan de telefoon gehad?
JETTEN
Een aantal.
AKKERMAN
Dus degene die zeggen dat ze niks horen die liegen?
JETTEN
Nou ik weet niet met wie u spreekt. En heel eerlijk daar ga ik u nu verder ook geen duiding aan geven.
AKKERMAN
U kunt het nu zeggen met wie u gesproken heeft, dan is dat meteen uit de wereld. Dan weten we gelijk wie er niet eerlijk over zijn.
JETTEN
Nee, aan dat spelletje ga ik niet meedoen.
AKKERMAN
Oké, nou goed. U zei ook net: ‘we gaan alle gebruikelijke stappen zetten richting Prinsjesdag’, maar een meerderheid zoeken voor plannen is toch helemaal niet een gebruikelijke stap?
JETTEN
Ja, en dat is ook eigenlijk het probleem. Dat in de afgelopen jaren ook meerderheidskabinetten dachten: ‘wij maken een begroting en de rest zoekt het maar uit’. Wij hebben vanaf het begin gezegd dat het ook goed is voor Nederland en de continuïteit van beleid om te kijken, hoe kan je breed draagvlak bouwen? En hoe luister je dus ook naar partijen ter rechter- en ter linkerzijde van deze coalitie? En ben je ook bereid om de plannen van de coalitie daarop aan te passen?
AKKERMAN
Ja, maar nu zegt PRO over de gelekte plannen: ‘het is nog niet goed genoeg’. En JA21 zegt inmiddels: ‘het is slechter dan wat er eerder lag toen wij met het kabinet aan het praten waren’. Hoe gaat u zich daar nog uit manoeuvreren?
JETTEN
Nou, ik had ook niet verwacht dat iedereen nu zou zeggen: ‘geweldig’ op basis van gelekte plannen, waar kan ik mijn handtekening zitten? Het is ook goed dat oppositiepartijen zich voorbereiden op een APB, zodat we daar een goed debat hebben en daar kijken waar de miljoenennota eventueel moeten worden bijgesteld.
AKKERMAN
Maar u snapt toch ook wel dat elke stap die u richting de ene kant zet, het weer lastiger maakt voor de andere kant om met u aan boord te gaan?
JETTEN
Nou, dat ligt eraan over welke onderwerpen het gaat. Omdat we ook de afgelopen weken hebben gezien dat de oppositie ook op sommige thema's heel eensgezind is. Bijvoorbeeld als het gaat om investeringen in onze economie en ook zorgen dat ook Nederlanders, ondanks alle economische turbulentie, niet op achteruit gaan.
AKKERMAN
Nog één hele andere vraag. Heeft u afgelopen weekend nog de behoefte gevoeld om iemand een jankerd te noemen?
JETTEN
Nee.
AKKERMAN
Of iets anders?
JETTEN
Nee.
AKKERMAN
Een soepjurkje?
JETTEN
Nee.
AKKERMAN
Wat vindt u ervan dat al dat app-contact van ministers onderling zomaar openbaar wordt gemaakt?
JETTEN
Kijk, ook politici en ministers zijn mensen. Die hebben soms ook hun emoties en frustraties die eruit moeten. Maar ik denk ook dat als mensen weer worden geconfronteerd met dat soort oude berichten, dat ze dan ook denken, dat had misschien wat anders gekund.
AKKERMAN
En als u over tien jaar bij een parlementaire enquête zit, wat gaan we dan lezen? Horen?
JETTEN
Ja, dat gaan we dan zien.
AKKERMAN
Geen soepjurkje neem ik aan?
JETTEN
Nee, dat is een term die ik eigenlijk denk nog nooit heb gebruikt.
BRANDSEMA (TELEGRAAF)
Meneer Jetten, heeft u afgelopen week nog wel eens teruggedacht aan de tijd in het vorige kabinet, toen u nog in de oppositie zat en gehakt maakte van de manier waarop het kabinet-Schoof te werk ging. Toen heb ik wel eens gedacht van, misschien had ik me toch iets moeten inhouden? Nu krijg ik hem met kerende post terug.
JETTEN
Oh, ik heb alle voorgaande jaren dat ik hier in Den Haag rondloop door mijn hoofd laten gaan. Ook nog zomers waarin ik als fractievoorzitter of als minister onderdeel was van een meerderheidskabinet. Maar ook geconstateerd dat dat niet altijd per se beter ging.
BRANDSEMA
U zegt: ‘het verdient niet de schoonheidsprijs’. U noemt dan de tijd die het geduurd heeft. Maar gaat het dan ook specifiek, dat gaat natuurlijk over wat er intern is gebeurd, maar de manier waarop er met de oppositie is omgegaan. Verdient dat ook niet de schoonheidsprijs?
JETTEN
We hebben ook een deel van het gesprek dat tijdens de APB en de AFB ook zijn afronding zal moeten vinden. Dat je niet alleen maar de tijd neemt om ideeën bij de oppositie op te halen, maar dat je ook laat zien dat je daarnaar luistert en dat je een stap in hun richting zet. En dat is nog niet af. Dat zal ook nu dadelijk in alle openbare debatten moeten worden afgerond. En dan zullen wij proberen de oppositie te overtuigen waarom wij denken dat deze Miljoenennota ook in hun belang is. Maar als zij daar aanvullende wensen hebben of voorstellen gaan doen, gaan we daar weer heel serieus naar kijken.
BRANDSEMA
Een van de dingen die verwarrend was was natuurlijk die twee trajecten. U sprak met de partijleiders, minister Heinen met de woordvoerders. Gaat u dat dan anders doen de komende weken?
JETTEN
We gaan dat voor volgend jaar gewoon heel goed evalueren. Maar de minister van Financiën en ik bereiden ons gezamenlijk voor op die APB en de AFB, de eerste twee dagen die politieke beschouwingen, en dan anderhalf week later twee dagen financiële beschouwingen. En ook daar geldt natuurlijk dat moet samenkomen. De politieke wensen moeten ook financieel worden ingepast in de begroting. Dus dat hangt uiteindelijk helemaal met elkaar samen.
BRANDSEMA
En gaat het helemaal samen doen of geeft u op een gegeven moment de minister een mandaat om het af te ronden?
JETTEN
Ik hoop dat de afronding tijdens die financiële beschouwingen kan plaatsvinden. Dat zou heel mooi zijn. Want dan weten we eind september ook hoe het belastingplan er definitief uit kan komen te zien. Dat geeft ook heel veel rust en voorspelbaarheid voor burgers en bedrijven als dat rond die AFB duidelijk wordt.
BRANDSEMA
Wil er iemand met u praten? Is er al een oppositiepartij die heeft gezegd wij komen wel langs voor de APB, voor Prinsjesdag?
JETTEN
Nou ik heb alle eerste reacties ook natuurlijk in de media vernomen en met een aantal daarover gesproken de afgelopen weken aan de telefoon. Die gesprekken die gaan we gewoon vervolgen de komende weken.
BRANDSEMA
Het antwoord is dus nee?
JETTEN
Er heeft nog niemand een handtekening gezet, dus er is toch zeker werk in de winkel.
BRANDSEMA
Nog één vraag. Vorige week kreeg u de vraag van gaat het kabinet dit overleven? Nou is natuurlijk het grote nadeel van een minderheidskabinet dat je niet de vertrouwensbasis automatisch hebt van de meerderheid in de Kamer. Bent u bang dat het bij de APB het vertrouwen van de Kamer verliest?
JETTEN
Ik zie ook in de reacties dat ook vanuit de oppositie wordt gezegd: laten we hier in Den Haag niet alleen maar met elkaar de hele dag druk zijn met ruzie en gedoetjes, maar vooral zorgen dat we op een aantal grote onderwerpen gewoon goede dingen voor het land doen. Het ging net veel over de veiligheid. Mensen thuis willen dat we meer woningen gaan bouwen. Ondanks alle politiek hier in Den Haag laten we vooral daar de focus op leggen.
VAN SOEST (AD)
Meneer Jetten, even over stikstof. U zei dat het PBL-rapport laat zien dat het kabinet op de goede weg is, maar ik lees toch vooral dat het kabinet 20 miljard euro gaat uittrekken en dat het PBL zegt ja het stikstofprobleem dat is daarmee niet opgelost in 2035.
JETTEN
Nee het is ook geen gemakkelijke klus. Dat weten we zelf en dat bevestigt ook het PBL, maar het PBL geeft heel duidelijk aan dat de voorstellen van het kabinet zijn eigenlijk alle technische maatregelen die je redelijkerwijs nu zou kunnen voorstellen op een manier dat we de stikstofuitstoot verminderen, vergunningverlening regio voor regio weer op gang kunnen brengen, maar ook nog op een haalbare manier voor boeren. Want daar gaat het natuurlijk ook om. Weten zij waar ze aan toe zijn op het boerenerf, krijgen ze voldoende hulp van de overheid met maatregelen of financiën om die omslag op het bedrijf te maken? En we zullen op een aantal specifieke onderwerpen nog de voorstellen beter moeten uitwerken, maar vooral ook tempo moeten maken. En daarom liggen er in oktober al de eerste wetten in de ministerraad.
VAN SOEST
U zegt boeren moeten weten waar ze aan toe zijn, maar daar klemt het natuurlijk wel. Als je het PBL-rapport leest, het is een beetje technisch, maar we hebben nu 120 natura 2000-gebieden. Daarvan voldoen er nu 110 niet aan de KDW. Dat aantal daalt naar 106. Kortom, er liggen dadelijk ook in 2035, ook na al deze maatregelen, kunnen natuurorganisaties nog steeds naar de rechter stappen om al die vergunningverlening tegen te houden. Wat zijn we dan opgeschoten?
JETTEN
Nou, daar zit wel een hele belangrijke nuance ook onder. Het klopt dat er een paar natuurgebieden zijn die echt helemaal op orde worden gebracht door de maatregelen die we nu treffen, maar er zijn heel veel natuurgebieden die van rood of oranje naar geel gaan in het stoplichtmodel. En dat betekent dat je ook rondom die natuurgebieden in ieder geval weer vergunningverlening kan gaan verstrekken. En die vergunningverlening is ook nodig voor de bouw van modernere stallen of duurzame projecten die goed zijn voor het land om woningbouw ook weer los te trekken. Zeker in combinatie met de nieuwe rekenkundige ondergrens die we gaan introduceren, waardoor veel meer projecten ook doorgang kunnen vinden. Dus alles is erop gericht om het land van het slot af te krijgen. Dat lukt met dit pakket. En we zullen daarnaast echt de komende jaren flink moeten doorwerken om uiteindelijk al die natuurgebieden in goede staat van instandhouding te krijgen.
VAN SOEST
Nu waarschuwt het PBL ook voor iets anders en dat is dat er in de plannen van het kabinet nog steeds een generieke korting boven de markt hangt. Na 2035, als niet alles wordt gehaald. Die generieke korting zorgt ervoor dat banken bijvoorbeeld heel huiverig zijn om leningen te verstrekken aan boeren die juist willen innoveren. Wat zegt u tegen die boeren?
JETTEN
Nou, dat het kabinet niet van plan is om die generieke korting in te zetten als het gewoon niet nodig is. Dus we doen er echt alles aan om dat te voorkomen. En dat kan ook door een aantal maatregelen beter uit te werken. Dat doen we samen ook met boerenorganisaties die een aantal ideeën hebben over hoe die voorstellen kunnen worden verbeterd. Maar ook door met provincies rondom bepaalde natuurgebieden tot een andere zonering te komen, specifieke maatregelen voor dat gebied zodat we die generieke korting echt voor kunnen zijn want dat zou ook zonde zijn, en ook oneerlijk richting al die boeren die de komende jaren gewoon goede stappen gaan zetten.
VAN SOEST
Als u dat vindt, waarvoor haalt het kabinet die generieke korting niet gewoon uit de plannen dan?
JETTEN
Nou, we hebben ook overigens in de bouwstenen die destijds zijn aangedragen door allerlei maatschappelijke organisaties, zitten er ook voorstellen in hoe je bedrijven die achterblijven ook op een gegeven moment wel een straf of een boete kan opleggen. Ook omdat dat eerlijker is richting boerenbedrijven die de komende jaren in beweging gaan komen. Zij moeten ook weten, als ik inderdaad die omslag maak, ga investeren, dat je dan niet achteraf alsnog daarvoor wordt gepakt. Dat zou niet rechtvaardig zijn. We willen niet alleen vergunningverlening voor woningbouw en betere natuur, maar vooral ook voor dat toekomstperspectief voor boeren.
VRAAG (ANP)
Goedemiddag, Ratko Mladic krijgt een begrafenis met staatseer in Servië, wat vindt u daarvan?
JETTEN
Deze oorlogsmisdadiger verdient geen eervolle begrafenis.
VRAAG
Is dat iets waar u dan contact over heeft met Servië om uit te leggen waarom dat voor ons vrij ongepast overkomt?
JETTEN
Ja, Nederland heeft natuurlijk een bijzondere rol, in dit geval, vanwege het hof hier en de gevangenis hier. Wij hebben de afgelopen dagen ook vanuit die verantwoordelijkheid heel duidelijk gemaakt aan de Servische regering dat elke vorm van eerbetoon, wat Nederland betreft, compleet ongepast is naar alle slachtoffers van deze oorlogsmisdadiger.
VRAAG
Wat voor reactie kreeg u vanuit Servië?
JETTEN
Nou, die hebben luid en duidelijk gehoord dat Nederland niet gediend is van welke franje dan ook.
VRAAG
Is dit ook iets wat u dan ook met de Dutchbat mensen opneemt die, Mladic gaf leiding aan die troepen die Srebrenica bestormden en daar 8000 mannen en jongens hebben vermoord, is dat iets wat dan daar nog, misschien vanuit kabinet, met mensen die daar nu nog trauma’s aan hebben, wordt besproken?
JETTEN
Dit specifieke voorbeeld niet. Maar ik kan mij heel goed voorstellen dat de minister van Defensie dit al heeft gedaan of dat eventueel nog gaat doen.
VRAAG
Nou is Servië ook kandidaat-lid voor de Europese Unie. Is het mogelijk dat zo’n land dichterbij komt of toetreedt tot de EU als mensen als Mladic daar worden geëerd?
JETTEN
Nou, ik heb de afgelopen maanden best wel veel stevige discussies gevoerd al in de Europese Raad over Servië. Er zijn een aantal EU-landen die graag willen dat de volgende onderhandelingshoofdstukken met Servië worden geopend. Dit kabinet is van mening dat de Servische regering de afgelopen jaren totaal niet heeft voldaan aan beloftes voor aanpak van corruptie, mensenrechtenschendingen, en ga zo maar door. Dus daar is mijn boodschap kraakhelder naar Servië en de rest van de EU. Nederland is op dit moment geen voorstander van verdere onderhandelingen.
WOLZAK (FINANCIEELE DAGBLAD)
Meneer Jetten, nog even over de doorrekening van het stikstofpakket. PBL zegt ook: ‘stikstof’, dat hebben ze ook wel eerder eigenlijk aangegeven, ‘blijft niet alleen een natuur- en drukfactor, maar ook in de vergunningen’. Hebt u het gevoel dat we eigenlijk teruggaan überhaupt naar een economie zoals die voor de rechtelijke uitspraak in 2019 was of zullen er altijd grotere beperkingen blijven in wat er qua meer vergunningen mogelijk is?
JETTEN
Nou, kijk, ook door de jaren heen zijn we natuurlijk anders gaan kijken naar druk op de leefomgeving. Het gaat niet alleen over stikstof, het gaat ook over kwaliteit van drinkwater, luchtkwaliteit, allerlei kleinere giftige stoffen die in onze bodem terechtkomen. Daar zullen we elke keer, als daar nieuwe wetenschappelijke inzichten zijn, ook moeten kijken: betekent dat wat voor de voorwaarden om een vergunning te kunnen krijgen.
WOLZAK
Maar wat betekent dat, stel ik ben een bedrijf en ik zit in een situatie dat ik graag een natuurvergunning wil, hoeveel ruimte heb ik nu dan ten opzichte van de situatie voor die pasuitspraak?
JETTEN
Nou, nu is die ruimte zeer beperkt. Maar de komende tijd…
WOLZAK
Ja, ik bedoel als deze maatregelen…
JETTEN
Ja, deze maatregelen. Door het invoeren van een rekenkundige ondergrens, kunnen er heel veel activiteiten die nu niet worden vergunt, straks wel weer vergunt worden. Dus dat gaat vaak om het bouwen van nieuwe stallen, woningbouwprojecten, energie-infraprojecten. Daarnaast zijn het de landelijke maatregelen in combinatie met gebiedsgerichte maatregelen die echt de komende jaren dat vergunningsslot zullen gaan openen. En in sommige regio's kan dat relatief snel. En in een aantal andere regio's zal dat langer duren voordat we op dat punt zijn aangekomen.
WOLZAK
Maar langer duren of blijft er toch nog een beperking?
JETTEN
Nou, in een aantal gebieden zullen we echt de komende jaren nodig hebben om die vergunningverlening weer volop gang te krijgen. Maar wij zijn ervan overtuigd dat als je het PBL nu al aangeeft, dat we waarschijnlijk zo’n 40% reductie voor elkaar kunnen krijgen, dat dit pakket voldoende zal zijn om voor heel Nederland de komende jaren in ieder geval stikstof geen beperkende factor meer te laten zijn bij vergunningverlening.
WOLZAK
De collega die had het ook al over de generieke korting die boven de markt hangt. U zegt: ‘we willen er eigenlijk niet aan’. Betekent dat dat een no-go is?
JETTEN
We hebben de afgelopen jaren ook geleerd dat je hierin voorzichtig moet zijn in wat je uitsluit. Maar de boerenorganisaties en de medeoverheden kunnen erop rekenen dat dit kabinet er alles aan gaat doen om niet bij dit zware middel uit te hoeven komen.
WOLZAK
Het is juridisch ook heel belangrijk, hè? Maar wat je vanuit het bedrijfsleven ook hoort, die zeggen dat dat tussendoel in 2030, dat daar eigenlijk hardere sancties aan verbonden moeten worden op het moment dat de reductie niet wordt gehaald. Hebt u daar als kabinet aan gedacht dat het heel belangrijk is voor die vergunningverlening?
JETTEN
Ja, daar hebben we ook al tijdens de kabinetsformatie met veel maatschappelijke organisaties en bedrijfsleven over gesproken. En dat tussendoel voor 2030, dat was een heel relevant tussendoel toen we vier jaar geleden ook midden in deze discussie zaten. Inmiddels zijn we op het punt dat we jaren zijn verloren aan een effectieve aanpak, dat daardoor het hele land stilstaat en boeren in grote onzekerheid zitten. Wat wij het allerbelangrijkste vinden nu is om met het stikstofpakket gewoon eindelijk aan de slag te gaan. En dan hebben we iets meer tijd nodig, maar komen we uiteindelijk wel op het punt dat die vergunningverlening weer gaat draaien.
BEEKMAN (BNR)
Premier Jetten, ik kan natuurlijk geen persconferentie voorbij laten gaan zonder het over box 3 te hebben. Dus hierbij: was het nou het heetste hangijzer tijdens de onderhandelingen?
JETTEN
Nou, tijdens deze onderhandelingen lagen er gewoon heel veel wensen op tafel. En het inpassen van al die wensen op een gebalanceerde manier, dat was het moeilijkste deel van onze puzzel.
BEEKMAN
Dat was niet helemaal een antwoord op mijn vraag, maar was dit het heetste hangijzer van al die onderwerpen?
JETTEN
Nee, dat was echt een combinatie van de veelheid aan onderwerpen die het ingewikkeld maakten.
BEEKMAN
Wat is er nu eigenlijk gebeurd? Is er een oplossing voor box 3 gekomen of is het geparkeerd, het probleem?
JETTEN
Ja, u krijgt helaas een heel saai antwoord van mij en dat is dat u even moet wachten tot het stuk komt op Prinsjesdag.
BEEKMAN
Oké, dan een procedurele vraag. Die novelle, gaat die naar de Kamer komen nog?
JETTEN
Ook daarvoor zullen we even tot Prinsjesdag moeten wachten.
BEEKMAN
De wet, werkelijk rendement, box 3, ligt nog steeds bij de Senaat. Als de Senaat nou besluit dat ze daar wel over willen gaan stemmen, wat dan? Want de Senaat gaat over de eigen agenda, toch?
JETTEN
Dat klopt, als de Senaat daartoe besluit, dan gaan ze dat denk ik doen.
BEEKMAN
Ja, en dat betekent dan ook, want u gaat niet vertellen of het gebeurd is, maar stel: je parkeert de wetgeving, dan heeft dat het voordeel dat je een meerjarenbegroting, in ieder geval nu, met Prinsjesdag, daar nog geen besluit over hoeft te nemen. Dat kan je tot, in ieder geval, de Voorjaarsnota kan je dat bewaren. Maar de Eerste Kamer kan nu dus dwars gaan zitten op het moment dat ze dat in stemming gaan brengen?
JETTEN
We zullen rondom Prinsjesdag ook aan de Eerste Kamer duidelijk maken hoe het kabinet verder wil met dit onderwerp en dan hoop ik dat we de senatoren kunnen overtuigen van dat voorstel dat we doen.
BEEKMAN
We hebben veel gesproken over belletjes met de oppositiepartijen hier in de Tweede Kamer. Wordt er dan ook druk gesproken met de Senaat?
JETTEN
Nou, ik weet vrij zeker dat de staatssecretaris van Financiën de afgelopen maanden vrijwel continu contact heeft met senatoren over dit belangrijke wetsvoorstel.
BEEKMAN
Nou hebben we de afgelopen periode gezien met het wetsvoorstel zoals het er nu ligt, dat vooral beleggers veel kritiek hadden op het wetsvoorstel. Er is nu een gesprek in de Tweede Kamer geweest over fiscaliteit en vastgoedsector. De vastgoedsector zegt: ‘als we met tegenbewijsregeling blijven zitten, dan zijn wij zeer ontevreden’. Wat heeft u dan eigenlijk opgelost zo meteen?
JETTEN
Nou, ik denk dat het voorbeeld dat u geeft wel laat zien hoe complex deze wetgeving is, hoeveel verschillende belangen daarmee gemoeid zijn en waarom het dus ook belangrijk is om een hele goede afweging te maken over het gevolg.
BEEKMAN
Dus het antwoord is eigenlijk ‘niets’? Dan los je niet zoveel op.
JETTEN
U zult heel even Prinsjesdag moeten afwachten.
BEEKMAN
Dan nog even de brief van de staatssecretaris Eerenberg: mogelijke meevallers op box 3, met de hersteloperatie, als we hem zo mogen noemen, voor de spaarders en voor de tegenbewijsregeling. Wat gaat er met geld gebeuren dat mogelijk overblijft? Dat zijn miljarden he?
JETTEN
Wat wij altijd doen met meevallers en dat is dat die netjes terugvloeien naar de algemene middelen.
BEEKMAN
Is daar nog discussie over geweest, ook de afgelopen week? Kunnen we dat toch niet inzetten voor box 3 om te kijken of we het kunnen repareren?
JETTEN
Nee, wij hanteren, ook intern in het kabinet wel hele heldere begrotingsregels en dat is dat meevallers tegenwoordig komen van het totale beeld. Want er zijn wel meer dan één probleem om op te lossen.