Beste mensen,
Toen jullie vanmiddag hier het Muntgebouw binnenkwamen, de plek waar ambitie en traditie samensmelten en waar de muntmeester nog tot 2020 munten sloeg, stond boven jullie hoofd de volgende spreuk:
“Het geld hier uit metaal verkregen zij nooit ten vloek doch steeds ten zegen.”
In plaats van spreuk, zou ik het ook een wens kunnen noemen. De wens dat het geld dat hier wordt geslagen, nooit wordt gebruikt voor misdaad of andere kwade bedoelingen.
Een munt is strikt genomen een stukje metaal. De zuiverheid van geld hangt niet af van dat metaal, maar van hoe we het gebruiken. In Nederland vertrouwen we erop dat dit eerlijk en netjes gebeurt. Dat lijkt mij een goed uitgangspunt voor ons geldstelsel.
Maar daar zijn we vanmiddag niet voor bij elkaar gekomen. Wel voor gegevensverwerking, en geldt daarvoor niet hetzelfde uitgangspunt?
Een burgerservicenummer, een rekeningnummer, een geboortedatum: het zijn strikt genomen getallen.
Op zichzelf betekenen deze niet zoveel, maar de manier waarop we ze gebruiken des te meer.
We moeten erop kunnen vertrouwen dat anderen onze gegevens voor het juiste doel op de juiste manier - eerlijk en netjes - verwerken.
Bijvoorbeeld om mensen te informeren, een uitkering over te maken of iemand te kunnen identificeren.
Dáár gaat de Algemene Verordening Gegevensbescherming over. Over het vertrouwen van mensen dat hun gegevens zorgvuldig worden verwerkt.
En over het vertrouwen van organisaties dat het duidelijk is hoe ze de regels op een werkbare manier kunnen toepassen.
De AVG is op 24 mei 2016 in werking getreden. Hoe beschermen we tien jaar later, in onze snel digitaliserende samenleving, dezelfde grondrechten?
Door nu, in Europees verband, de AVG te herzien en te vereenvoudigen. Daarnaast moeten we ervoor zorgen dat we diezelfde AVG beter kunnen toepassen in Nederland.
Voor dat laatste hebben we jullie nodig. Want het kabinet kan dit niet alleen. Net zomin als het geldstelsel alleen door de Nederlandse Bank wordt bepaald.
Voor een betere toepassing van de AVG nemen we vandaag de mogelijkheden en onmogelijkheden onder de loep.
Ieder vanuit zijn of haar eigen perspectief: van bescherming van de burger en uitvoerbaarheid voor organisaties tot de dagelijkse praktijk van privacy-professionals en toezicht.
Met die brillen hoop ik dat we vandaag kunnen kijken naar wat wél kan binnen de kaders van de AVG en de Uitvoeringswet, en wat we nog nodig hebben om tot een betere toepassing te komen.
Want ook al is de Uitvoeringswet inmiddels ruim acht jaar van toepassing, nog steeds worden de regels niet altijd nageleefd of toegepast.
Mensen zijn zich te weinig bewust van het belang van gegevensbescherming.
Voor zichzelf, voor anderen en binnen organisaties.
Tegelijkertijd passen sommige mensen de regels uit voorzorg juist te breed toe.
Uit angst om het verkeerd te doen.
Het imago van de AVG is, als we niet oppassen, er één van ‘kan niet, mag niet’. Waar is dan onze eigen ambitie binnen een traditie?
Ik kom toch weer uit op eerlijk en netjes. Daar zijn we allemaal bij gebaat.
Denk aan het voorkomen van datalekken door een veilige verwerking van persoonsgegevens.
Denk aan het verantwoord verwerken, zodat algoritmen geen ongerechtvaardigd onderscheid maken tussen mensen.
En denk aan gegevensdeling die, waar noodzakelijk, vanzelfsprekend is.
Mensen weten nu niet precies hoe de AVG werkt en raken daardoor verlamd.
Welke kansen zien we om opnieuw naar de AVG te kijken?
Zodat het straks vanzelfsprekend is dat iedereen die persoonsgegevens verwerkt, particulieren en organisaties, dat veilig en verantwoord gaat doen.
En zodat mensen, ook in onze snel digitaliserende samenleving, de regie over hun persoonsgegevens houden.
Dit zie ik als een gezamenlijke opdracht. U en ik staan hiervoor samen aan de lat. Om die reden hebben ambtenaren van mijn ministerie informeel verkennende gesprekken gevoerd met betrokkenen van over de hele linie.
Van de Autoriteit Persoonsgegevens, Bits of Freedom en de Consumentenbond tot publieke dienstverleners, privacy-professionals en VNO-NCW.
Deze gesprekken zijn bijzonder nuttig gebleken. Partijen zijn het op een groot aantal punten met elkaar eens.
Ik noem slechts een paar van hun wensen en omschrijf die ook nog eens beknopt, zodat er genoeg ruimte voor jullie overblijft met eigen inbreng te komen:
- Professionaliseer en positioneer de Functionaris Gegevensbescherming.
- Stem de digitale kaders en het toezicht op elkaar af en verminder hiermee de administratieve lasten voor organisaties.
- Bescherm kinderen door hun leeftijd beter te controleren.
- En tot slot: waak voor schijnvereenvoudiging.
Een mooie lijst al.
Ik ben benieuwd wat jullie hiervan vinden en ik hoop op nog meer goede ideeën van jullie.
Spreek straks eerst uit waar jullie belangen met elkaar schuren.
En vind vervolgens ruimte voor slimme quick wins waar dat kan en voor oplossingen voor op de lange termijn waar dat moet.
Laat het Muntgebouw jullie inspireren.
De plek waar voorheen de muntmeester instond voor de waarde van geld.
De plek waar jullie vandaag betekenis geven aan de waarde van gegevens.
De plek waar jullie voor de toekomst een zorgvuldige en moderne gegevensverwerking waarborgen.
Dank jullie wel.