Toespraak minister Heinen bij aanbieding Miljoenennota 2026

BOSMA: En ik geef graag het woord aan de minister van Financiën.

Voorzitter,

Vorig jaar mocht ik voor het eerst dit koffertje aanbieden.
Het was de start van een nieuw kabinet.
Met als belangrijkste missie:
Het oplossen van problemen van gewone Nederlanders.

Opkomen voor de portemonnee van middeninkomens.
En werken aan bestaanszekerheid.
Het migratieprobleem serieus nemen.
En investeren in veiligheid en defensie.
Ondernemers weer de ruimte geven.
En het besef terugbrengen dat geld eerst verdiend moet worden,
voordat je het kan uitgeven.

Het vertrouwen in het kabinet was groot.
Maar het zal u niet verbazen dat ik het eeuwig zonde vind,
dat ik hier nu sta namens een demissionair kabinet.

Dat het vertrouwen is gedaald.
Niet alleen in het kabinet, maar in de hele politiek.
Dat moet echt anders.

We kunnen niet langer weglopen van problemen.
We moeten het landsbelang voorop zetten.
Want er is wel wat aan de hand in de wereld.
Onze welvaart en veiligheid staan onder ongekende druk.
Waar vrede decennialang gewoon was,
Is het al 3 jaar oorlog op ons continent.
En we zien dat Rusland NAVO-landen openlijk provoceert.

Waar vrijhandel en internationale samenwerking ons zoveel hebben gebracht, kiezen landen steeds vaker voor het eigenbelang en hogere handelstarieven. En we zien juist de Verenigde Staten hierin nu vooroplopen.

Waar democratie het leidende voorbeeld was in de wereld.
Keren autocratische regimes zich hier openlijk tegen.
En we zien China hierin een leidende rol nemen.

Een land waarvoor Westerse waarden, persoonlijke vrijheden, de rechtsstaat, de vrije markt, het individu, allemaal van ondergeschikt belang zijn. 

En heel eerlijk,
Dit is niet de wereld waarin ik mijn 2 jongens wil laten opgroeien.

We lijken onvoldoende te beseffen wat er op het spel staat.
Net zoals we onvoldoende beseffen dat we het tij wel kunnen keren.
Daarover ben ik optimistisch.
Onze uitgangspositie is namelijk goed.

Onze economie groeit en er waren nog nooit zoveel banen.
De koopkracht stijgt.
De armoede daalt.
De staatsschuld is laag.
En we leven in een van de gelukkigste en meest welvarende landen ter wereld.

Ook dát beseffen we te weinig.

Maar ik zie wel 3 grote opgaven,
waar we aan moeten werken om dit ook zo te houden.

Ten eerste onze veiligheid.

Het kabinet heeft fors geïnvesteerd in defensie.
We voldoen weer aan de NAVO-norm.

Maar er zal meer nodig zijn om Europa in de toekomst veilig te houden.
Op de NAVO-top in Den Haag zijn daarover duidelijke afspraken gemaakt.
Een van de grote keuzes die nu voor ons ligt,
Is hoe we die rekening gaan betalen.
En in mijn overtuiging is dat niet door de belastingen te verhogen.

Het kabinet heeft ook geïnvesteerd in de veiligheid in Nederland zelf.
In onze politie, justitie en veiligheidsdiensten.
En ook dat moeten we blijven doen.
Zodat het niet alleen aan onze grenzen,
maar ook in onze straten veilig blijft.

Geen vrouw zou met haar sleutelbos tussen de vingers
naar huis moeten lopen.

En ook ouders zouden nooit wakker moeten liggen
of hun kind wel veilig thuiskomt.

En dat betekent dat wij ook onze … Excuus voorzitter, ik sla er één over. Ik wil te snel naar het einde toe. Voorzitter, sommige problemen lossen zichzelf op.

Ten tweede onze economie.

Eén van de grote uitdagingen, voorzitter.
Want onze veiligheid kan niet zonder een sterke economie.
En dat begint met het besef dat de vrije markt de enige weg is naar innovatie en economische groei.

Dat betekent een kleinere overheid.
Het schrappen van regels.
En meer ruimte geven aan de samenleving zelf.

We zullen vol moeten inzetten op vrijhandel.
Op zoek moeten naar nieuwe handelspartners.
En de Europese interne markt verder moeten integreren.
Binnen Europa zijn er simpelweg nog te veel handelsbarrières.
Waardoor we in feite de grootste handelsoorlog met onszelf voeren.

Ook moeten we onze economie blijven verduurzamen.
Maar wel zonder onze industrie te verliezen.
En ook dát vergt moeilijke keuzes.

En ten derde, voorzitter, de portemonnee van de middeninkomens.
Want als we niet oppassen, betalen vooral zij de rekening.

Wereldwijd nemen tekorten en staatsschulden in rap tempo toe.
Ook in Europa leidt dat weer tot nieuwe zorgen.
Landen zijn wel zelf verantwoordelijk om hun begroting op orde te brengen.
En laat mij duidelijk zijn: Nederland gaat daar niet voor garant staan.

Dat betekent ook dat wij onze overheidsfinanciën zelf op orde moeten houden.

We staan er nu nog goed voor.
Maar we kunnen ons niet rijk rekenen.
We zien de uitgaven in de toekomst weer toenemen.

Dus ook hier moeten we keuzes maken waar we ons geld aan uitgeven.
En vooral, waar het minder kan.
Een euro kan je immers maar één keer uitgeven.

Dit kabinet heeft in het afgelopen jaar eerste stappen gezet in deze richting.

Zo zijn lastenverzwaringen teruggedraaid,
Die ons vestigingsklimaat zouden schaden.
Is er lastenverlichting doorgevoerd,
Juist om de koopkracht van middeninkomens weer te vergroten.
Is extra geïnvesteerd in defensie,
Om onze veiligheid te versterken.
En wordt nu hard gewerkt aan strengere asielwetten.
Aan het verder verduurzamen van onze economie.
En het borgen van onze voedselzekerheid.

Ook in deze Miljoenennota pakken we een aantal acute problemen aan.

Vanuit het principe,
Dat we gemaakte afspraken nakomen.
Dat we zoeken naar breed draagvlak in de Kamer.
En een basis leggen voor verdere samenwerking.

We voorkomen dat de prijs aan de pomp stijgt.
We investeren in het regionale ov en in gevangenissen.
We draaien de bezuiniging op de onderwijskansenregeling terug.
En we schuiven bovendien geen rekeningen door.

Voor u ligt een gedekte begroting.

En laat ik benadrukken:
Dit is gelukt... zonder slaapfeestjes, schepschotels en achtergebleven afwas op het ministerie van Financiën.

Voorzitter,

Als 1 land sterker uit de huidige situatie kan komen, dan is het Nederland.
Daarvoor zullen we moeten samenwerken.

De Koning zei het mooi vanuit het besef dat het gelijk van de één, niet direct het ongelijk van de ander is.
We zullen moeten kijken waar we elkaar kunnen vinden, in het nemen van verantwoordelijkheid.
En om te doen wat nodig is, voor een sterke economie en een mooie toekomst.

Voorzitter,
Hierbij bied ik u de Miljoenennota aan.