Inleidend statement van viceminister-president Yeşilgöz-Zegerius tijdens de wekelijkse persconferentie na afloop van de ministerraad. Met aandacht voor de Strategie Bestrijding Antisemitisme, de situatie in en rond Iran en over het in kaart brengen van eventuele militaire inzet om bij te dragen aan een vrije doorvaart in de Straat van Hormuz.
Viceminister-president Yeşilgöz-Zegerius: Goedemiddag. Vandaag heb ik als vicepremier de ministerraad voorgezeten. Rob Jetten is dit weekend in de Verenigde Staten voor de Bilderbergconferentie en het bezoek aan het Witte Huis met het Koninklijk paar. En daarom mag ik u vandaag hier te woord staan.
Allereerst kan ik u melden dat we in de ministerraad de actualisatie hebben vastgesteld van de Strategie Bestrijding Antisemitisme. Het is zeer zorgelijk dat Jodenhaat de laatste tijd weer vaker de kop opsteekt. Onder meer met aanslagen op de synagoge in Rotterdam, de Joodse school in Amsterdam en op het pand van Christenen voor Israël in Nijkerk. De Joodse gemeenschap leeft dag in en dag uit met groot gevoel van onveiligheid. Ieder aspect van het Joods zijn lijkt momenteel aanleiding tot bedreiging, agressie of geweld. En dat is onbestaanbaar. En daar moeten we hard tegen optreden.
De Strategie Bestrijding Antisemitisme, ingezet in 2024, biedt daarvoor een goede basis. Inmiddels worden er ook positieve resultaten mee geboekt, zoals zwaardere straffen voor strafbare feiten met een antisemitisch aspect. Maar gezien de recente ontwikkelingen kijken we continu waar aanscherping en uitbreiding op nodig is. Zo hebben we nu besloten dat het Joodse leven zelf een prominentere plek krijgt in de strategie. Met de Nationaal Plan Joods Leven, dat we de komende tijd gaan opstellen, willen we het Joods leven in Nederland zichtbaar maken, ondersteunen en versterken. Ook op andere punten werken we aan intensivering. Zo stellen we extra geld beschikbaar voor veiligheidsmaatregelen bij Joodse instellingen. En maken we meer middelen vrij voor onder andere betere holocaust-educatie in primair en voortgezet onderwijs en in inburgering.
Natuurlijk hebben we ook de situatie in en rond Iran besproken. Vanochtend eerst met de meest betrokken bewindspersonen in de Nationale Veiligheidsraad en daarna ook breder in de ministerraad. Het staakt het vuren van twee weken dat de betrokken partijen overeengekomen zijn, is bemoedigend. Maar ook nog broos en wankel. Om kans van slagen te hebben, moeten alle partijen zich nu aan het bestand houden, ook in Libanon. Op die manier biedt het een kans om via diplomatieke wegen tot een oplossing van het conflict te komen. Een oplossing die blijvend is en zorgt voor kalmering van de energiemarkten. Voor het laatst is het essentieel dat de Straat van Hormuz opengaat. Het is zaak dat Iran de blokkade opheft, zoals is afgesproken. Eerder deze week hebben we een gezamenlijk statement uitgebracht met een aantal bondgenoten, waarin we aangeven klaar te staan om bij te dragen aan het vrijhouden van de straat van Hormuz. Zoals vandaag de Kamer gemeld, plannen we nu hoe die eventuele militaire inzet vorm zou kunnen krijgen. Met bondgenoten wordt momenteel gewerkt aan een militair planningsproces. En dat is ook in nauwe samenwerking met landen in de golfregio.
Daarbij moet aangetekend worden dat er nog veel onzekerheden zijn en de ontwikkelingen zich in hoog tempo opvolgen. En dat is de reden dat we verschillende scenario's uitwerken. En willen we indien nodig operationele voorbereidingen treffen om een tijdig inzet mogelijk te maken mocht het zover komen. Positief is in ieder geval dat we de afgelopen dagen de energieprijzen al licht hebben zien dalen, zowel de prijzen aan de pomp als de gasprijzen. En die trend moet zich wel voortzetten, want voor heel veel huishoudens en ondernemers doen die gestegen prijzen echt pijn in de portemonnee. Als kabinet houden we de situatie goed in de gaten en stellen we meerdere handelingsperspectieven op afhankelijk van hoe de situatie zich ontwikkelt.