Inleidend statement van minister-president Jetten tijdens de wekelijkse persconferentie na afloop van de ministerraad. Met aandacht voor een internationale videoconferentie over een eventuele missie in de Straat van Hormuz en acties die het kabinet wil ondernemen voor de weerbaarheid tegen de energieschok. En ministerraadsbesluiten over onder meer het verhogen van het minimumjeugdloon en de aanpak van leegstand.
Minister-president Jetten: Goedemiddag, ik ben iets later dan gebruikelijk op vrijdag, want dat komt doordat ik zojuist nog deelnam aan een internationale videoconferentie over een eventuele missie in de straat van Hormuz. Want het conflict in Iran raakt ons allemaal, niet alleen in Nederland en Europa, maar ook wereldwijd zien we hoge energieprijzen en bredere impact op de economie. En het is van het grootste belang dat er via een diplomatieke weg een duurzame oplossing wordt gevonden die een einde maakt aan het militaire geweld en die leidt tot de onvoorwaardelijke opening van de straat van Hormuz. We zien nu berichten over een tijdelijke opening, maar we willen uiteindelijk een onvoorwaardelijke opening. En zolang die niet gevonden is, zullen we hier in Europa ook de gevolgen van die oorlog moeten zien op te vangen. Want het feit blijft dat de situatie onzeker is en dat we ook niet weten hoelang die aan duurt en eventueel ook nog ernstiger kan worden. En daarom werkt het kabinet met meerdere scenario's en zoeken we een balans tussen maatregelen op tekorten en op de lange termijn.
Vandaag in de ministerraad hebben we uitgebreid gesproken over de acties die we willen ondernemen voor de weerbaarheid tegen de energieschok. En die acties lopen langs 3 lijnen. Het versnellen van de transitie, zodat we minder afhankelijk zijn van de energie uit het buitenland. Het verlagen van olie- en gasconsumptie. En het ondersteunen van huishoudens en ondernemers die nu het hardst worden geraakt. De exacte invulling daarvan zullen we na het weekend uit de doeken doen. Nadat we ook nog met een aantal partijen uit de Tweede Kamer daarover hebben gesproken.
Ook op andere terreinen hebben we als ministerraad vandaag een aantal besluiten genomen. En het zijn niet altijd onderwerpen die in de spotlights staan, maar die wel degelijk ook belangrijk zijn om hard mee aan het werk te zijn. Zo hebben we vandaag vastgesteld dat het minimum jeugdloon per 1 januari 2027 wordt verhoogd. We zien nu dat heel veel jongeren die van hun loon afhankelijk zijn niet goed kunnen rondkomen. En met deze verhoging zorgen we echt voor een forse verbetering. We verhogen ook het minimum loon heel specifiek voor Bbl-studenten die werken bij een leerbedrijf en 1 dag in de week naar school gaan. Zodat hun beloning op gelijke hoogte komt met reguliere minimum jeugdloontrajecten. Ook zij gaan er dus op vooruit.
Ten tweede hebben we besloten dat we de Leegstandwet zodanig gaan wijzigen dat gemeenten meer slagkracht krijgen om leegstand aan te pakken. Zo wordt het bijvoorbeeld mogelijk om door het opvragen van het elektriciteitsverbruik sneller te bepalen of er sprake is van leegstand. En zorgen we ervoor dat gemeenten een eigenaar kunnen dwingen een pand weer in gebruik te nemen. En hiermee willen we stimuleren dat beschikbare woningen en gebouwen beter worden benut. Dat is hard nodig in een tijd van het woningtekort.
Ik kan daarnaast melden dat we een regeringscommissaris aanstellen die verantwoordelijk wordt voor de hersteloperatie van de aardbevingsschade in Groningen en Noord-Drenthe. Zoals we ook in het coalitieakkoord hebben afgesproken. En we zijn heel blij dat de heer Henk Nijboer die taak op zich gaat nemen. Hij zal zich richten op het soepel laten verlopen van de schadeafhandeling en aan het mogelijk afronden van de hersteloperatie. Ook wordt Henk Nijboer als regeringscommissaris mede verantwoordelijk voor de uitvoering van het bredere programma Nij Begun. En ik hoop dat we hiermee een positief signaal kunnen afgeven aan mensen in het gebied dat we als kabinet er bovenop blijven zitten om hun problemen serieus te nemen. En samen met de regio voor meer sociaal en economisch perspectief te zorgen.
Tot slot kan ik mededelen dat we ook een andere hele belangrijke post hebben ingevuld. Namelijk de vacature die Thom de Graaf achterlaat door zijn aangekondigde vertrek als vicepresident van de Raad van State. Hij zal worden opgevolgd door niemand minder dan Sybrand Buma. Een doorgewinterde en deskundig bestuurder. Gepokt en gemazeld in de lokale en de landelijke politiek. En bovendien iemand met een brede juridische kennis. Kortom de juiste persoon voor deze plek. En we wensen hem alvast heel veel succes.