Wie mag vragen naar mijn identiteitsbewijs en wanneer?

Een politieambtenaar, een toezichthouder en een conducteur mogen naar uw identiteitsbewijs vragen. De identificatieplicht betekent dat u zich in bepaalde situaties moet identificeren.

Identiteitscontrole alleen met reden

De politie mag alleen uw identificatiebewijs vragen als daar een goede reden voor is. Dat is het geval als de politie redelijkerwijs uw identiteit nodig heeft om haar taak uit te voeren. Dus als u strafbare feiten pleegt of betrokken bent bij een verkeersongeluk. Toezichthouders hebben dezelfde bevoegdheden als de politie om naar het identiteitsbewijs te vragen. Hieronder staan voorbeelden van situaties waarin een identiteitscontrole kan plaatsvinden:

  • een auto rijdt 's nachts rond op een industrieterrein;
  • na een schietpartij is het belangrijk voor het onderzoek om de identiteit van (mogelijke) getuigen vast te stellen;
  • hangjongeren veroorzaken overlast in de openbare ruimte;
  • er is brand en de (mogelijke) brandstichter kan zich bevinden tussen de toegestroomde belangstellenden;
  • bij evenementen als voetbalwedstrijden en demonstraties waarbij rellen ontstaan;
  • bij onrust of dreigend geweld in uitgaansgebieden en op openbare manifestaties.

Identiteitscontrole door toezichthouders

Voor toezichthouders geldt dat het verzoek om een identiteitsbewijs te tonen, moet passen bij hun functie. Toezichthouders zijn ambtenaren die toezicht moeten houden op de naleving van bepaalde wetten. Een toezichthouder van bouw- en woningtoezicht kan bijvoorbeeld van een fietser die door rood licht rijdt niet eisen zich te identificeren. Het staande houden van verkeersovertreders behoort namelijk niet tot zijn taken. Net zo min mag een inspecteur van de Inspectie SZW (eerder Arbeidsinspectie) aan iemand die afval op straat gooit, vragen zich te identificeren.

Identiteitscontrole door particuliere beveiligingsbedrijven

Particuliere beveiligers, portiers of uitsmijters mogen alleen bezoekers van hun pand vragen zich te identificeren. Als u dat niet wilt, mag de beveiliger u de toegang weigeren.

Identiteitscontrole door conducteurs

Conducteurs van de Nederlandse Spoorwegen (NS) en controleurs van andere openbaar vervoersorganisaties mogen zwartrijders om hun identiteitsbewijs vragen.

Identiteitscontrole door financiƫle instellingen

Financiële instellingen zijn verplicht om de identiteit van hun cliënten vast te stellen. Deze identificatie vindt plaats om ongebruikelijke transacties te kunnen melden.

Legitimatie door de politie, toezichthouder of conducteur

U mag de politieambtenaar, toezichthouder of conducteur vragen zich te legitimeren. Dit kan bijvoorbeeld van belang zijn wanneer u een klacht over het optreden wilt indienen.

Klachten over politie bij identificatieplicht

Bent u het niet eens met het optreden van de politie bij het vragen om een identiteitsbewijs? Dan kunt u hierover een klacht indienen. Dit doet u bij het regiokorps waar de betrokken politieambtenaar in dienst is. Elk korps heeft zijn eigen klachtenregeling.

Bij veel korpsen zijn brochures verkrijgbaar over de klachtenregeling van de politie. Vraagt u een politieambtenaar om zijn naam en legitimatiebewijs? Dan moet de politieambtenaar dit aan u laten zien. In bijzondere gevallen kan een agent alleen een nummer opgeven  (bijvoorbeeld leden van de Mobiele Eenheid).

Klachten over toezichthouders bij identificatieplicht

Heeft u een klacht over het optreden van een toezichthouder bij het vragen om een identiteitsbewijs? Dan kunt u deze indienen bij het bestuursorgaan waar de toezichthouder in dienst is. Het gaat dan bijvoorbeeld om reinigingscontroleurs of milieu-inspecteurs. Deze klachten worden behandeld zoals vastgesteld in de Algemene wet bestuursrecht. Toezichthouders zijn verplicht hun legitimatiebewijs te laten zien als u daarom vraagt.