Fuseren van scholen

Soms is een fusie (samengaan) van scholen of besturen nodig of wenselijk. Dit heeft als gevolg dat schoolbesturen minder geld ontvangen van de Rijksoverheid. Schoolbesturen kunnen een financiële compensatie aanvragen wanneer zij scholen fuseren. Zo hoeft geld geen belemmering te zijn.

Scholenfusie

Een scholenfusie kan een manier zijn om leerlingendaling op te vangen. 2 of meer scholen worden dan samengevoegd. In het basisonderwijs kan een bestuur onder bepaalde voorwaarden kiezen om van 1 van de te fuseren scholen een nevenvestiging te maken. De locatie blijft dan bestaan. Het schoolbestuur ontvangt voor de nevenvestiging aparte bekostiging.

Fusietoets

Bij een fusie is in beginsel een fusietoets nodig. De regeling fusietoets is aangepast om onwenselijke situaties in vooral krimpgebieden te voorkomen. In het basisonderwijs en voortgezet onderwijs doorlopen kleinere fusies een kortere en lichtere toets dan tot nu toe het geval was. Deze lichtere toets wordt uitgevoerd door de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO).

Besturenfusie

Ook een fusie tussen besturen kan een oplossing zijn om de gevolgen van leerlingendaling voor te zijn. 2 of meer besturen kunnen opgaan in 1 nieuw bestuur dat alle scholen van de 2 partners onder zich heeft. Een bestuurlijke overdracht is ook een vorm van bestuurlijke fusie. In dat geval draagt een schoolbestuur 1 of meer scholen over aan een ander schoolbestuur. Beide schoolbesturen blijven dan wel afzonderlijk bestaan. Als 2 scholen van verschillende besturen fuseren (scholenfusies), is daarvoor eerst een bestuurlijke overdracht nodig. In zo’n geval is er voor de bestuurlijke fusie geen fusietoets nodig. In het voortgezet onderwijs is een scholenfusie altijd toetsplichtig. In het basisonderwijs is dat alleen nodig als een gefuseerde school 500 of meer leerlingen krijgt.

Medezeggenschap

DUO neemt geen fusieaanvraag in behandeling zonder instemming van de (gemeenschappelijke) medezeggenschapsraden en advies van de gemeente(n) over de fusie. Sinds 1 januari 2018 moeten (gemeenschappelijke) medezeggenschapsraden eerst de ouders en het personeel raadplegen voordat zij instemmen met een fusie. Dit staat in de Wet toekomstbestendig onderwijsaanbod.

Fusiecompensatie

Scholen die fuseren, hebben recht op compensatie van een deel van de vermindering van de bekostiging als gevolg van de fusie. DUO keert de compensatie aan basisscholen 6 jaar lang uit. VO-scholen ontvangen de compensatie 5 jaar.

Wet samenwerkingsschool

Het wordt eenvoudiger om een openbare school samen te voegen met een bijzondere (zoals protestants-christelijke of katholieke) school. Ook kunnen openbare en bijzondere schoolbesturen onder bepaalde voorwaarden fuseren tot samenwerkingsbestuur. Dat is geregeld in de nieuwe wet Samen sterker door vereenvoudiging samenwerkingsschool, die zo snel mogelijk in werking zal treden.

In gebieden met leerlingendaling zijn dorpen waar 2 kleine basisscholen staan, een openbare school en een bijzondere, die allebei te klein worden om te blijven bestaan. Door deze scholen te fuseren tot samenwerkingsschool, blijft er een school in het dorp én houden ouders de keus tussen openbaar en bijzonder onderwijs.

Versterken positie ouders

Als scholen of besturen willen fuseren, moeten zij de effecten daarvan altijd vooraf in kaart brengen. Ook moeten ouders en personeel vooraf worden geraadpleegd als een school wordt gesloten of gefuseerd. Daarna moet de medezeggenschapsraad instemmen met de voorgenomen fusie. Bij een sluiting heeft de medezeggenschapsraad adviesrecht. Ook dit is geregeld in de wet toekomstbestendig onderwijsaanbod.

Het Expertisecentrum Onderwijsgeschillen geeft in een brochure praktische uitleg over de rechten en mogelijkheden van ouders op grond van de Wet medezeggenschap op scholen. Ouders kunnen aan een schoolbestuur een alternatief voorleggen voor een voorgenomen fusie of sluiting van een school.