Op koers voor het klimaat en groene groei

We kiezen voor een welvarend, schoon én onafhankelijk Nederland. Omdat we geloven dat een bloeiende economie en leefbare aarde hand in hand kunnen gaan. Dat vraagt dat we samen de schouders eronder zetten. Want de uitdagingen zijn groot: ons verdienvermogen staat onder druk en de verduurzaming van Nederland stokt.

Dat raakt ons allemaal. Mensen maken zich zorgen om hun energierekening. Bedrijven die graag willen verduurzamen lopen aan tegen de grenzen van het net. En we willen dat onze kinderen kunnen opgroeien in een schone en veilige wereld. Daarom gaan we samen aan de slag. Van de keukentafel tot de bestuurstafel van de grootste bedrijven.

De overheid neemt daarbij de regie in handen. Wij zetten alles op alles om de file op het elektriciteitsnet terug te dringen. We gaan met volle kracht bouwen aan schone energie van eigen bodem, en we gaan slim om met onze grondstoffen. Door gericht te investeren kunnen bedrijven verduurzamen.

Daarmee maken we ruimte voor groene groei en worden we minder afhankelijk ondemocratische landen. We werken door aan de klimaatdoelen en bouwen aan een schone en veilige toekomst. Om dat te bereiken gaan we het volgende doen:

Investeren in energie(zekerheid) en betaalbare energie van eigen bodem

Het is cruciaal om te investeren in energiezekerheid en betaalbare energie, ook voor de lange termijn. Dit willen we doen:

Het aanpakken van de netcongestieproblemen heeft onze hoogste prioriteit. We pakken de meest urgente projecten als eerste aan. De beschikbare netcapaciteit moet ook beter benut worden, door onder andere prikkels in de nettarieven, flexcontracten en energiehubs. Naast de lopende aanpakken en het wetgevingsprogramma ‘Sneller uitbreiden elektriciteitsnet’ maken we een Crisiswet netcongestie, we versnellen daarmee de procedures voor vergunningen en grijpen in als de bouw/aanleg stagneert.
We zetten vol in op elektrificatie, omdat dit de belangrijkste route is om de industrie te verduurzamen. De opslag van CO₂ (Carbon Capture and Storage - CCS) op de Noordzee zal ook nodig zijn en daarom investeert het Rijk daarin via zijn deelnemingen in de opslag van CO₂ en Carbon Capture and Utilisation (CCU).
Voor schone energie van eigen bodem blijven we investeren in wind op zee via Contracts for Difference voor 40 gigawatt. In aanvulling daarop zorgen we voor een goede afstemming tussen aanbod en vraag van elektriciteit in de industrie en een betere interconnectie met andere landen.
We verlengen de Stimulering Duurzame Energieproductie en Klimaattransitie (SDE++) met 6 nieuwe openstellingsrondes ten behoeve van de uitrol van duurzame energiebronnen. We willen ervoor zorgen dat nieuwe duurzame elektriciteitsbronnen op een ‘netbewuste’ wijze in het energienetwerk worden ingepast.
We blijven inzetten in op productie van groen gas en groene waterstof. We investeren in groene waterstofproductie en -levering. In de transitie kan blauwe waterstof (in combinatie met CCS) onder duidelijke voorwaarden een rol spelen in het opschalen van de Nederlandse waterstofketen.
We versterken het nucleaire cluster in Nederland, versnellen het programma voor kleine modulaire reactoren (SMR’s) en ondersteunen maritieme nucleaire innovaties. Met het beschikbare budget uit het Klimaatfonds en in samenwerking met marktpartijen wordt doorgewerkt aan de bouw van ten minste 4 nieuwe kerncentrales. Dit kunnen conventionele en ook modulaire reactoren zijn. Hier zetten we samen met regionale overheden en industriële clusters op in.
We blijven vol inzetten op warmtenetten, om zo ook netcongestie te verminderen. Mensen krijgen zo snel mogelijk duidelijkheid of ze een warmtenet krijgen of een andere verduurzamingsoptie. Om de uitrol van warmtenetten te versnellen en voor huishoudens betaalbaar te houden, is de overheid bereid om via een staatsdeelneming binnen de huidige financiële kaders private warmtebedrijven over te nemen en te participeren in nieuwe ontwikkelingen. Op plekken waar een warmtenet niet de meest geschikte oplossing is stimuleren en normeren we, per 2029, de uitrol van hybride, slimme warmtepompen.
Voor de leveringszekerheid van elektriciteit introduceren we een capaciteitsmarkt, zodat er altijd voldoende elektriciteit is voor piekmomenten.
We geven prioriteit aan de verduurzaming van woningen en maken de energierekening zo blijvend betaalbaar, bijvoorbeeld met een Nationaal Isolatieoffensief. In de jaren tot 2030 helpen we via het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid (NPLV) de wijken met de grootste energiearmoede. Verhuurders worden verplicht energielabels E, F en G voor huurwoningen per 2029 uit te faseren; labels C en D per 2040.
Het Groningerveld blijft gesloten. Er komen geen nieuwe vergunningen voor gaswinning onder de Waddenzee. Alle bestaande sectorakkoorden worden doorgezet en we blijven gas winnen op de Noordzee. Afbouw van gaswinning op land wordt op een verantwoorde manier met de sector vormgegeven.

Bouwen aan een schone en veilige toekomst

We gaan met volle kracht aan het werk om de klimaatdoelen te halen. Het klimaatdoel van 2030 wordt lastig, maar we houden die ambitie vast. We gaan vol door met de implementatie en realisatie van maatregelen die reeds zijn afgesproken, lossen knelpunten in de uitvoering op en versnellen doorbraken waar mogelijk. Door vol in te zetten op lange termijnbeleid en een slimme Europese aanpak doen we alles wat nodig is om de klimaatdoelen voor 2040 en 2050 te halen.

Daarom wordt in Europees verband doorgewerkt aan het halen van de klimaatdoelen en houden we daarnaast vast aan de klimaatdoelen uit de nationale Klimaatwet. Dit willen we doen:

Europees is afgesproken om in 2040 in totaal 90% broeikasgasemissies netto te reduceren ten opzichte van 1990. Daarvoor is aanvullende inspanning nodig. In 2026 komt de Europese Commissie met voorstellen voor het 2040-maatregelenpakket. Nederland spant zich in voor een ambitieus Europees pakket ten behoeve van een gelijk speelveld. We sluiten na het vaststellen van de Europese maatregelen zoveel mogelijk aan bij deze aanpak. In het voorjaar van 2027 nemen we indien nodig aanvullende nationaal geborgde maatregelen om het doel van 2040 te halen en hebben daarbij oog voor betaalbaarheid en handelingsperspectief.

We werken toe naar een volledig circulaire economie in 2050. Dit doen we mede in het belang van strategische grondstoffen. We versterken het Nationaal Programma Circulaire Economie en stellen – bij voorkeur Europese – (sectorale) circulaire doelen. Zo stimuleren we innovatie en marktontwikkeling, versterken we de concurrentiepositie van Europese en Nederlandse ondernemers en bieden we bedrijven langetermijnzekerheid en investeringsruimte. Daarnaast leggen we focus op de uitvoering en concrete opschaling van circulaire oplossingen in de praktijk, bijvoorbeeld door als overheid launching customer te zijn, een gelijk speelveld te creëren door knelpunten weg te nemen.

We breiden laadinfrastructuur voor elektrische voertuigen uit en houden elektrisch rijden fiscaal aantrekkelijk. We stimuleren het gebruik van deelauto’s, fiets en openbaar vervoer.
We blijven werken met een noodfonds energie, zodat we mensen met een kleine portemonnee gericht ondersteunen bij hun energiekosten terwijl we de energietransitie versnellen.
We trekken samen met Duitsland en Frankrijk op voor het normeren van de inzet van biobrandstoffen voor wegverkeer en binnen- en zeevaart voor de periode na 2030. We nemen daar ook het gelijk speelveld voor onze transportsector en pompstations in mee.

We versnellen de landbouwtransitie zodat ook die sector evenredig bijdraagt aan het halen van de klimaatdoelen.
We stimuleren nationale innovaties voor negatieve emissies/koolstofverwijdering. We gaan internationaal aan de slag met het opzetten van een kenniscluster voor carbon management.

Versnellen van de verduurzaming van de (energie-intensieve) industrie

We zetten vol in op een groene industrie en lagere uitstoot. Dit kan alleen als de overheid en industrie, met een Europese blik, de handen ineenslaan. Zo worden we strategisch autonomer en bouwen we aan een land wat we door willen geven. Dit willen we doen:

Om bedrijven in staat te stellen om te investeren in verduurzaming, creëren we een gelijk speelveld en voeren we een stabiel langetermijnbeleid, daarom schaffen we de nationale CO₂-heffing af en zetten we met oog voor een gelijk Europees speelveld en versnelling van elektrificatie en verduurzaming in op een verlaging van de elektriciteitskosten. We maken met de industrie duidelijke bestuurlijke afspraken om het tempo van verduurzaming te borgen. Als we nieuw beleid invoeren kijken we standaard naar de effecten op het gelijke speelveld met omringende landen.
We werken aan het afbouwen van financiële prikkels voor fossiele brandstoffen, en doen dit zoveel mogelijk in Europees verband.

We gaan door met de bestaande maatwerkafspraken; nieuwe maatwerkafspraken richten zich op clusters of gebieden. Het ‘Pakket voor Groene Groei’ werken we verder uit.
Voor de energie-intensieve haven- en industrieclusters, die in de ontwerp-Nota Ruimte zijn aangewezen als gebieden van nationaal belang (Rotterdam-Moerdijk, Noordzeekanaalgebied, Chemelot, Noord-Nederland en Zeeland-West-Brabant), maken we een nationale ruimtelijk-economische strategie. Daarmee realiseren we een clustering van zware industriële activiteiten.

Bekijk de andere hoofdstukken uit het regeerakkoord.