Europa en de wereld

Europa

Onze vrede en veiligheid kunnen we alleen samen met bondgenoten in Europa waarborgen. De Europese Unie brengt welvaart en veiligheid, en zorgt ervoor dat onze stem er in de wereld toe doet. Door geopolitieke spanningen staan de Europese waarden en belangen onder druk. Het is een zaak van grote urgentie dat Europa onafhankelijk wordt en in hoog tempo beter samenwerkt op het gebied van defensie, energie, technologie, financiën en industrie. De volwassenwording van Europa als machtsblok vraagt een nieuwe mentaliteit. Nederland wil een leidende en constructieve rol spelen in de beweging naar een sterker en veiliger Europa. Dit willen we doen:

Wij stellen ons realistisch op ten opzichte van uitbreiding van de Europese Unie, waarbij uitbreiding ook vanuit een geopolitieke context wordt bekeken. Buurlanden die onze waarden delen, moeten perspectief hebben op toetreding. Landen moeten blijven voldoen aan de Kopenhagen-criteria om volledig lid te mogen worden. Kandidaat-lidstaten met een strategische positie, zoals landen in de Westelijke Balkan, verbinden wij met Nederland en Europa door intensievere samenwerking. We zetten ons in voor een Europa van verschillende snelheden.

Wij pakken landen die Europa actief ondermijnen, zoals Hongarije en Slowakije, hard aan door ons in Europa hard te maken voor het vereenvoudigen van de artikel 7-procedure zodat het stemrecht van landen makkelijker kan worden ontnomen. Hongarije verliest het recht op Europees geld. We zetten in Europa in op het afschaffen van besluitvorming via unanimiteit bij het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid.
Wij staan voor een sterk Meerjarig Financieel Kader (MFK) dat bijdraagt aan de strategische doelen van Europa. We herprioriteren middelen naar investeringen in veiligheid, defensie en innovatie.
Nederland zal een aanjagersrol spelen bij de snelle implementatie van de rapporten van Draghi en Letta, gericht op hervorming en versterking van onze economie.
We staan constructief tegenover Europese defensie-investeringen. Middels het Europees Defensiefonds kan met Europese middelen gezamenlijk worden geïnvesteerd in de Europese defensie-industrie. Gezamenlijke defensie-investeringen kunnen verder worden vormgegeven met het Europese SAFE-instrument voor defensieleningen, waar tegen gunstigere financieringsvoorwaarden grootschalige investeringen kunnen worden gedaan in nationale defensie-industrieën. Lidstaten staan hierbij garant naar rato van hun economie. Dit instrument kan ook openstaan voor bondgenoten als het Verenigd Koninkrijk, Noorwegen en Canada.
We verkennen de mogelijkheid voor het oprichten van een intergouvernementeel Europees defensiemechanisme (EDM) ten behoeve van gezamenlijke inkoop van defensiematerieel en harmonisatie van productstandaarden. Hierbij wordt eveneens nauw opgetrokken met NAVO-partners buiten de Europese Unie zoals het Verenigd Koninkrijk, Noorwegen en Canada.
Om sancties tegen Rusland en andere kwaadwillende landen effectiever te maken, zetten wij ons in voor de oprichting van een Europese sanctie-instelling.
We intensiveren de samenwerking op het gebied van inlichtingen- en veiligheidsdiensten op Europees niveau. We willen een Europees equivalent van Five Eyes, om zo met een kopgroep van Europese landen samen te werken op inlichtingengebied.

De wereld

Ons verdienvermogen en onze veiligheid en democratie vragen om realisme. We leven in een multipolaire wereld waarin het internationaal recht niet vanzelfsprekend prevaleert. Dat vraagt om een opstelling als land dat het internationaal recht verdedigt, maar ook de taal van de macht leert spreken. We koesteren onze positie als handelsnatie, maar trekken harde grenzen waar onze technologie of veiligheid in het geding is. Dit willen we doen:

We beschermen onze vrijheden tegen landen als Rusland, China en Iran. Richting Rusland zetten we in op maximale bestraffing van agressie door de sanctiehandhaving te intensiveren en de schaduwvloot hard aan te pakken. We benutten waar dat nog mogelijk is kansen in onze relatie met China. Tegelijkertijd treden we onverbiddelijk op tegen de diefstal van ons intellectueel eigendom en ongewenste inmenging in onze vitale infrastructuur. Ook spreken we China aan op mensenrechtenschendingen, ondermijnende activiteiten in Europa en zijn steun voor Rusland.

We blijven pal staan voor onze westerse vrije waarden en komen op voor mensenrechten. We komen wereldwijd actief op voor de bescherming van vrouwen en minderheden, met specifieke aandacht voor kinderen, de lhbti+-gemeenschap, en het beschermen van religievrijheid en persvrijheid. Landen die actief hervormingen doorvoeren op het gebied van mensenrechten, democratie en rechtsstaat, zoals bijvoorbeeld Armenië en Moldavië, ondersteunen wij actief.
Nederland heeft er belang bij regionale stabiliteit te waarborgen, meer toegang te krijgen tot kritieke grondstoffen en de groeiende invloed van autocratische regimes te pareren. In dit kader kan het noodzakelijk zijn de dialoog aan te gaan met landen die onze waarden niet delen.
We blijven ons inspannen voor onze trans-Atlantische band. Tegelijkertijd benutten we diplomatieke kanalen om de VS aan te spreken wanneer hun acties onze waarden en belangen ondermijnen, altijd met oog voor de relatie en het behoud van kritieke veiligheidsbelangen. Ook verminderen we onze eenzijdige afhankelijkheid, bijvoorbeeld op het gebied van defensie, software en kritieke grondstoffen.
Nederland heeft de verantwoordelijkheid om het internationaal recht actief te bevorderen. Dit doen wij onder andere door internationale organisaties te huisvesten. Nederland conformeert zich bij zijn buitenlandbeleid aan oordelen van het Internationaal Gerechtshof en het Internationaal Strafhof. Wij zetten ons in om straffeloosheid in conflicten wereldwijd tegen te gaan, waaronder in Oekraïne, Gaza en Soedan.
Nederland zet zich in voor een tweestatenoplossing, te weten een onafhankelijke, democratische en levensvatbare Palestijnse staat naast een veilig Israël. De terreurorganisatie Hamas mag op geen enkele manier een rol spelen in het bestuur van de Palestijnse gebieden. Er moet een einde komen aan (de uitbreiding van) illegale nederzettingen, aan het Israëlisch geweld tegen burgers in Gaza en aan het belemmeren van noodhulp. Aan de wederopbouw van Gaza dragen we met de internationale coalitie bij. Effectiviteit van de hulp staat daarbij voorop. Binnen het budget voor hulp aan Palestijnen herstellen we de samenwerking met UNRWA, en zetten tevens in op samenwerking met andere hulpinstanties actief in de regio. Nationale maatregelen en Europese sancties jegens (leden van) de regering-Netanyahu c.s. blijven van kracht totdat betekenisvolle stappen richting vrede en handhaving van het internationaal recht worden gezet. De ondermijnende invloed van Iran en aan het Iraanse regime gelieerde (terreur)organisaties, waaronder de Islamitische Revolutionaire garde, moet met maximale sancties worden tegengegaan.
Nederland blijft er, met de andere getroffen landen, alles aan doen om de waarheidsvinding, gerechtigheid en rekenschap te bewerkstelligen voor de aanslag op MH17, onder meer door zich ervoor in te blijven zetten dat de daders en andere verantwoordelijken hun straf en aansprakelijkheid niet ontlopen.
We zetten ons in voor een stevig postennet om te zorgen dat Nederland volop en krachtig vertegenwoordigd is in belangrijke groeimarkten, in landen met een hoog geopolitiek belang en om steun te bieden aan het beschermen van mensenrechten en democratie. We wenden onze invloed aan om stabiele partnerschappen op te bouwen, markten te ontsluiten voor Nederlandse ondernemers en onze strategische autonomie te versterken.
Vrijhandel versterkt onze economie en helpt ons om minder afhankelijk te zijn van één specifieke regio. Daarom sporen we de Europese Commissie aan om over nieuwe handelsverdragen te onderhandelen en markten open te breken, onder andere met strategische partners zoals India, Australië en Indonesië. Hierbij houden we ons aan de richtlijnen van de OESO (Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling), onder andere voor het tegengaan van kinderarbeid en klimaatverandering.
We scherpen de investeringstoetsing aan en blokkeren de overdracht van sensitieve technologie (zoals fotonica en quantum) wanneer we hier strategisch belang bij hebben. We sporen de Commissie aan maatregelen te nemen tegen landen die valsspelen om een gelijk speelveld af te dwingen. Ook blijven we de banden verder aanhalen met gelijkgezinde (Europese) landen als Canada, het Verenigd Koninkrijk, Japan en Noorwegen.
We investeren in ontwikkelingssamenwerking en zetten daarmee een stap richting de internationale OESO-norm. We vergroten perspectief door te investeren in jongeren, onderwijs, vrouwenrechten en we dragen bij aan de mondiale gezondheidsstrategie en voedselzekerheid. Ook blijven we bijdragen aan de opvang van vluchtelingen in de regio en het beheersen van internationale migratiestromen, zowel direct als in de vorm van migratiepartnerschappen. Daarnaast dragen we bij aan humanitaire hulp om de grote noden in deze wereld te verlichten en lokaal perspectief te bieden. Hiermee zorgen we voor meer veiligheid en stabiliteit wereldwijd, dringen we irreguliere migratie terug en gaan we de invloed van China en Rusland in het mondiale zuiden tegen.
Ontwikkelingssamenwerking (OS) zetten we ook in als instrument om onze strategische belangen te beschermen en onze internationale positie te versterken. Hierbij benutten we de synergie van de Dutch Diamond. OS-middelen moeten op Europees niveau efficiënter worden ingezet om zo schaalvoordelen te realiseren.
We zetten in op een moderne hulp- en handelsagenda die uitgaat van de terreinen waarop Nederland internationaal excelleert en waarbij wederzijdse belangen centraal staan. Via een brede Afrikastrategie bouwen we aan gelijkwaardige partnerschappen.

Bekijk de andere hoofdstukken uit het regeerakkoord.