Sinds 2015 leven wolven weer in Nederland. De komst van dit beschermde roofdier zorgt voor vragen, zorgen en dilemma’s. Maar levert ook voordelen op voor de natuur. De overheid zoekt naar manieren om mens, vee en wolf goed met elkaar te laten samenleven.
Nederland moet wennen aan wolven
De terugkeer van wolven in Nederland roept verschillende reacties en emoties op. Zo vragen sommige mensen zich af of er in Nederland wel genoeg ruimte is voor wolven. En hoe je vee zoals schapen en geiten beschermt. En wat je moet doen als je een wolf tegenkomt. Andere mensen wijzen op de voordelen van wolven voor de natuur. Zo zorgt de aanwezigheid van wolven voor gezondere aantallen reeën, wilde zwijnen en edelherten.
Overheid wil zo goed mogelijk samenleven met wolven
Het beleid van de overheid is erop gericht om mens en wolf met elkaar te laten samenleven. En incidenten tussen wolven mensen, huisdieren en vee zoveel mogelijk voorkomen. Dat staat in de Landelijke aanpak wolven. De overheid:
- stimuleert mensen om dieren die op het erf leven te beschermen, bijvoorbeeld met hekken. En helpt hen daar ook bij.
- informeert mensen over wolven, en wat te doen als ze een wolf tegenkomen. Via Rijksoverheid.nl maar ook via BIJ12.nl.
- onderzoekt of het sneller maatregelen kan nemen tegen wolven die problemen veroorzaken.
- houdt de wolvenpopulatie goed in de gaten.
- werkt samen met buurlanden waar ook wolven voorkomen, bijvoorbeeld door kennis en data over wolven uit te wisselen.
Provincies zijn verantwoordelijk voor wolven
De provincies zijn verantwoordelijk voor de bescherming van wolven en het beleid hierover. In 2025 hebben de 12 provincies in het Interprovinciaal Wolvenplan afgesproken hoe zij omgaan met wolven in Nederland. Dit plan gaat bijvoorbeeld over:
- het voorkomen of beperken van schade door wolven, bijvoorbeeld aan vee;
- de afhandeling van schade door wolven;
- het monitoren van de wolvenpopulatie.
De meeste wolven leven in de provincies Drenthe, Friesland, Gelderland en Utrecht. Zwervende wolven die op zoek zijn naar een eigen leefgebied kunnen ook in andere delen van Nederland voorkomen.
De wolvenpopulatie in Nederland wordt goed in de gaten gehouden. BIJ12 houdt voor de provincies bij op welke plekken wolven zijn gezien.
Wolf is beschermde diersoort
In Europa is afgesproken dat bedreigde, inheemse soorten bescherming verdienen. De wolf is daar een van. De bescherming betekent dat een wolf niet mag worden verstoord, gevangen of gedood. Ook moeten er genoeg wolven in Nederland leven, zodat wolven hier niet weer uitsterven.
De bescherming van wolven is geregeld in:
- het Europese verdrag van Bern;
- de Europese Habitatrichtlijn;
- de Nederlandse Omgevingswet.
In juli 2025 is de beschermingsstatus van de wolf in de Europese Habitatrichtlijn aangepast van ‘strikt beschermd’ naar ‘beschermd’. Dit betekent dat de overheid meer mogelijkheden heeft om wolven te verjagen. En om ‘probleemwolven’ aan te pakken. Dat zijn wolven die meerdere keren huisdieren, mensen of goed beschermd vee hebben aangevallen.
Reacties vanuit de samenleving op de terugkeer van de wolf
De Raad voor Dierenaangelegenheden heeft op verzoek van de Rijksoverheid een maatschappelijke dialoog georganiseerd over hoe mensen en wolven samen kunnen leven. Een maatschappelijke dialoog is een gesprek tussen alle betrokkenen bij de wolf in Nederland. Denk aan boeren, natuurbeschermingsorganisaties, wetenschappers en de overheid. Onderwerpen waren:
- angstgevoelens van mensen voor wolven;
- de positie van wolven in de Nederlandse natuur;
- bescherming van vee tegen wolven.
Lees de uitkomsten van de dialoog over wolven hier. Of bekijk de reactie van het kabinet op de uitkomsten van de dialoog over de wolf.
Rapporten over draagvlak voor terugkeer wolf
Naast de maatschappelijke dialoog zijn er meer rapporten over hoe de samenleving denkt over de terugkeer van de wolf:
Veelgestelde vragen over de wolf
Wolven en mensen kunnen goed naast elkaar leven. Normaal zijn gezonde wolven die niet door mensen worden opgejaagd of gevoerd, niet gevaarlijk.
Wolven zijn van nature schuwe dieren en vermijden contact met mensen. En zien mensen niet als prooi. Dit betekent niet dat wolven onmiddellijk vluchten zodra ze een mens zien. Sommige jonge wolven kunnen nieuwsgierig zijn. Als wolf en mens elkaar tegenkomen, trekt een wolf zich (na een tijdje) meestal rustig terug. Lees hier wat te doen als je een wolf tegenkomt.
Jonge wolven die op zoek zijn naar een nieuw territorium, lopen wel eens door bewoond gebied. Ook zij vormen normaal gesproken geen bedreiging voor mensen, als ze met rust gelaten worden.
Het is belangrijk om wolven niet te voeren of op andere manieren te laten wennen aan contact met mensen. Dat verandert het natuurlijke gedrag van een wolf. De wolf gaat contact dan niet meer uit de weg, maar zoekt het zelfs op. En daardoor kunnen vervolgens gevaarlijke situaties ontstaan.
De terugkeer van wolven kan een positief effect hebben op de natuur. Voorbeelden hiervan zijn:
- Populaties van reeën, zwijnen en herten worden gezonder omdat een wolf vooral zwakkere en zieke dieren doodt.
- Raven, vossen, roofvogels en aaskevers eten graag van de resten van prooien die een wolf achterlaat.
- Kwetsbare planten en bomen krijgen weer een kans, omdat herten en reeën zich meer verplaatsen en minder gebied kaal grazen.
De wolf jaagt vooral op wilde dieren zoals reeën, edelherten en zwijnen. Helaas worden soms ook schapen, geiten, koeien, paarden of honden aangevallen. Een aanval op vee of huisdieren is voor de betrokkenen soms heftig en verdrietig.
Op de site van BIJ12 staat hoe mensen een schademelding kunnen doen als een wolf hun dieren heeft aangevallen.
Een goed geplaatst hek met stroom kan een wolf tegenhouden en beschermt zo het vee. Dierhouders zijn verplicht om hun dieren te beschermen tegen wolven, dat staat in de Wet dieren.
In Drenthe, Gelderland, Friesland en Utrecht kunnen schapen- en geitenhouders subsidie aanvragen voor maatregelen om schade door wolven te voorkomen. Ook kunnen veehouders in veel provincies een noodset aanvragen. Een noodset is een tijdelijk wolfwerend hek. Op de website van de provincie staat meer informatie over de voorwaarden.
In de Faunaschade Preventiekit Wolven staan nog meer maatregelen die helpen om een aanval van een wolf te voorkomen. Zoals ’s avonds de dieren in een stal zetten. Of honden inzetten die de kudde bewaken.
In Drenthe, Gelderland, Friesland en Utrecht is ook een speciale wolvenadviseur (wolvenconsulent) aangesteld om veehouders te adviseren over hoe ze schade kunnen voorkomen. Bekijk het wolvenbeleid per provincie.
Op de site van BIJ12 vindt u meer vragen en antwoorden over hoe u schade door wolven kunt voorkomen.
Dat kan. Meestal merkt u niets van de aanwezigheid van een wolf. Wolven mijden mensen van nature. En zien mensen niet als prooi. Voor het omgaan met wilde dieren zoals de wolf gelden een paar belangrijke basisregels. Lees daarom de tips op de pagina Wat moet ik doen als ik een wolf tegenkom?.
In sommige natuurgebieden gelden aanvullende adviezen. Volg deze altijd op.
U kunt uw hond uitlaten in een gebied waar wolven komen. Het is verstandig en meestal ook verplicht om uw hond aan te lijnen. Een loslopende hond kan door wolven worden gezien als indringer die moet worden verjaagd.
In sommige natuurgebieden gelden aanvullende adviezen. Volg deze altijd op.
De provincie moet mensen beschermen tegen een individuele, aanvallende wolf (‘probleemwolf’). Het dagelijks bestuur van de provincie (Gedeputeerde Staten) kan daarvoor maatregelen toestaan of nemen.
Is er een acute dreiging voor mensen, dan kan ook een burgemeester ingrijpen. Een burgemeester kan dat doen op basis van de Gemeentewet.
In een levensbedreigende situatie kunt u altijd 112 bellen.