Gemeenten hebben met de Wet gemeentelijke taak mogelijk maken asielopvangvoorzieningen (Spreidingswet) een wettelijke taak in de opvang van asielzoekers. Het doel van de wet is te komen tot voldoende opvangplekken en een evenwichtiger verdeling van asielzoekers over provincies en gemeenten.
Het kabinet-Jetten wil de Spreidingswet voorlopig in stand houden. De wet verdeelt asielzoekers rechtvaardig over de gemeenten. En gemeenten en uitvoeringsorganisaties willen de wet houden. Wanneer het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) genoeg opvangplekken heeft, hoeft de wet niet gebruikt te worden. Dat schrijft het kabinet in het Coalitieakkoord.
De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) is voorstander van de Spreidingswet. Ook het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) adviseerde om de Spreidingswet te houden.
Proces en verdeling
De spreidingswet heeft 3 fases. De infographic hieronder laat zien hoe de verdeling van de opvangplekken tot stand komt.
Hoe werkt de spreidingswet?
Wet gemeentelijke taak mogelijk maken asielopvangvoorzieningen
De wetcyclus (van capaciteitsraming tot de volgende capaciteitsraming) duurt 2 jaar.
Fase 1: Capaciteit (heden – 1 november 2026 *)
Capaciteitsraming door ministerie Asiel en Migratie
Berekening en bekendmaking benodigde opvangplekken
Verdeling in 12 provinciale opvangopgaven
Op basis van verdeelsleutel naar inwoneraantal en sociaal-economische status (SES-WOA score) per gemeente.
Provinciale Regietafel (PRT)
Gemeenten gaan onder leiding van de Commissaris van de Koning met elkaar in gesprek over verdeling van de opvangplekken en de huisvesting van statushouders en opvang van Oekraïense ontheemden.
Zij beslissen welke gemeenten opvang gaan leveren en met hoeveel plekken
Fase 2: Verdeelbesluit (1 november * – 31 december 2026)
Verdeling van de opvangplekken over gemeenten per provincie
Is de provinciale opvangopgaven volledig verdeeld en is uitvoering uitvoerbaar?
Ja: de minister legt de door gemeenten gemaakte verdeling vast in verdeelbesluit.
Nee: de minister maakt zelf verdeelbesluit.
Fase 3: Realisatie nieuwe opvangplekken (1 januari – 30 juni 2027)
Gemeenten stellen de opvangplekken beschikbaar **)
*) De capaciteitsraming is later gepubliceerd. PRT’s krijgen daarom langer de tijd om te overleggen.
**) Opvangplekken moeten beschikbaar zijn tot en met 31 december 2028.