De Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) en de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD) hebben bevoegdheden. Deze liggen vast in de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (Wiv). 

Taak inlichtingen- en veiligheidsdiensten

Bedreigingen voor de Nederlandse veiligheid moeten zo vroeg mogelijk worden onderkend en bestreden. Bijvoorbeeld voorbereidingen van een terroristische aanslag of het hacken van belangrijke systemen. Deze taak ligt voor een belangrijk deel bij de inlichtingen- en veiligheidsdiensten.

Ook zijn inlichtingen nodig om veilige en effectieve militaire operaties uit te voeren. De AIVD en de MIVD hebben diverse bevoegdheden. Die staan in de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten. 

Inlichtingendiensten en privacy

De AIVD en MIVD mogen onder strikte voorwaarden en toezicht inbreuk maken op privacy. Dat is in de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (Wiv) geregeld. Er is een onafhankelijke toetsing vooraf door de Toetsingscommissie Inzet Bevoegdheden (TIB). Dit moet misbruik en onnodige inbreuk op de privacy voorkomen.

De AIVD en MIVD mogen datastromen op de internetkabel onderzoeken. Daar kunnen gegevens tussen zitten van mensen die niets verkeerds van plan zijn. Als blijkt dat u geen dreiging vormt voor de veiligheid van Nederland, worden uw gegevens meteen vernietigd.

Meer informatie:

Tijdelijke wet onderzoeken AIVD en MIVD naar landen met een offensief cyberprogramma

In 2024 is een Tijdelijke wet onderzoeken AIVD en MIVD naar landen met een offensief cyberprogramma ingegaan. Deze tijdelijke wet moet de AIVD en MIVD een slagvaarder maken en toezicht op het werk van de diensten waarborgen. 

Meer informatie: 

Plannen voor nieuwe wet inlichtingen- en veiligheidsdiensten

Het kabinet wil dat inlichtingendiensten sneller en beter kunnen handelen tegen personen en organisaties die een dreiging vormen voor de nationale veiligheid. Bijvoorbeelden de Russische geheime dienst, Chinese hackers of een terreurgroep als Islamitische Staat (IS). Nu moeten de diensten per individuele hack vooraf een toets laten uitvoeren voordat ze in actie mogen komen. 

Ook wil het kabinet dat inlichtingendiensten meer kunnen samenwerken met Nederlandse bedrijven en organisaties. Banken, universiteiten en online platforms hebben vaak relevante informatie om dreigingen sneller in beeld te krijgen. 

Er moeten ook nieuwe waarborgen komen. Bijvoorbeeld voor het gebruik van bulkgegevens en de inzet van nieuwe technologieën zoals AI.

Een nieuwe onafhankelijk college moet toezien op de rechtmatige inzet van bevoegdheden door de diensten. Dit College van Toetsing en Toezicht (CTT) kan onderzoeken stopzetten bij onrechtmatigheden. Als er verschil van inzicht is tussen dienst en CTT over een bindend oordeel, velt de rechter het eindoordeel.

Iedereen kon tot 11 oktober 2026 reageren op het wetsvoorstel bescherming nationale veiligheid door de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (Wbnv). 

Meer informatie: