Ministerraad

Goeiemiddag. Aantal dingen besproken, iets langer inleidend statement dan gewoonlijk maar er speelt ook veel. Om te beginnen hebben we vandaag stilgestaan natuurlijk bij het aftreden van Mark Harbers. Politiek kan hard zijn, dat hebben we dinsdag opnieuw gezien. Ik heb eerder ook al gezegd: ik heb respect voor zijn besluit om af te treden. Hij heeft verantwoordelijkheid willen nemen en ook genomen voor fouten die zijn gemaakt. Het ministerie van Justitie en Veiligheid doet er alles aan om transparant te zijn. Maar er zijn bij het opstellen van deze rapportage, zijn er dingen fout gegaan die niet fout hadden mógen gaan. En dat heeft de staatssecretaris ook zo gezegd, Mark Harbers, zo gezegd in dat debat. Vandaag uitvoerig over gesproken en we betreuren zeer dat we hem als lid van het team nu moeten missen.

Vervolgens hebben we ook lang gesproken over Groningen. Want Groningen is deze week opnieuw opgeschrikt door een aardbeving met een kracht van 3,4 op de schaal van Richter. En voor de mensen in het gebied is dat, na alle heftige ervaringen van afgelopen jaren, is dat wederom, een hele heftige gebeurtenis. Want ze zijn opnieuw geconfronteerd met schade, met gevoelens van angst, van boosheid, machteloosheid en dat beseffen wij als kabinet zeer goed. Daar hebben we uitvoerig bij stilgestaan. Waarbij Eric Wiebes en Kajsa Ollongren ook verslag hebben uitgebracht van hun bezoek gisteren aan het gebied. De beving van woensdag onderstreept nogmaals het belang en de noodzaak om de gaswinning te stoppen. Vorig jaar is besloten om de gaswinning stapsgewijs af te bouwen naar nul. We liggen voor op dat schema. Dit jaar is de gaswinning al weer minder dan we vorig jaar hadden afgesproken en we blijven zoeken naar extra maatregelen om het tempo van de afbouw van de gaswinning om dat te versnellen. Het Staatstoezicht op de Mijnen, SodM, voert nu een analyse uit naar de beving van woensdag en zal Eric Wiebes, de minister die erover gaat, binnen enkele dagen informeren over de nadere maatregelen als die nodig zouden zijn. Maar vooral van belang is nu dat het tempo omhoog moet. Daar werd al aan gewerkt en daar wordt zeker ook na woensdag verder aan gewerkt om het tempo te verhogen. Het tempo bij de afbouw van de gaswinning, waar dat nog kan, nogmaals daar lopen we iets voor op het schema wat al ambitieus is. Maar vooral ook het tempo bij de afhandeling van de schade en het tempo bij de versterking van huizen en gebouwen. Eric Wiebes en Kajsa Ollongren zijn volop bezig met de regio, met de gemeente, met de provincie, met alle betrokkenen om dat mogelijk te maken.

Dan de verkiezingen voor het Europees Parlement. Nog geen formele uitslag maar toch wel sterke indicaties welke richting het uitgaat. Gisteren de stembusgang, ook de Britten gisteren. De andere lidstaten komende dagen, de meesten op zondag. En dan hebben we dus ook de officiële uitslag zondag. Maar zoals het er nu naar uit ziet dan lijkt in ieder geval de opkomst alweer een stuk hoger te zijn. Waarschijnlijk de hoogste opkomst sinds 1989. Nog steeds laag, overigens. Maar in ieder geval de hoogste sinds 1989. Én het lijkt heel duidelijk dat de Partij van de Arbeid de grootste partij is geworden en daar wil Frans Timmermans, Lodewijk Asscher, maar natuurlijk ook de lijsttrekker Frans Timmermans van harte mee feliciteren. Een waanzinnig knappe prestatie. Mooie campagne gevoerd. We weten in de nacht van zondag op maandag meer precies wat nou de uitslag zal zijn. Ook in de rest van de Europese Unie, dus wat dat betreft nog even afwachten. Maar wel hier vandaan warme felicitaties in de richting van de Partij van de Arbeid.

Dan zal na de verkiezingsuitslag ook volgende week een Europese Raad plaatsvinden, althans een korte sessie. Op dinsdagmiddag/avond. Of dacht zelfs alleen dinsdagavond. Daar zullen wij de uitslag evalueren, daar zullen we ook beginnen met het proces van de benoemingsprocedure voor de verschillende posities die nu vrijvallen aan het hoofd van de Europese instituties. De Commissie, de Raad, het Parlement gaan wij dan niet over maar ook die valt vrij dus ook daar zal dan in het Parlement de komende tijd over besloten moeten worden. Maar belangrijker nog, we moeten ook gaan praten, zo snel mogelijk, en dat gaat dan een vervolg krijgen op de Europese Raad van 20 en 21 juni over de agenda van de Europese Unie voor de komende vijf jaar. De Europese Raad zet die agenda en u kent de inzet van Nederland. Een beperkt aantal thema’s, maar ook een Commissie en een Raad die leveren. Waarbij we de werkstromen proberen zo te organiseren dat die rond thema’s zijn georganiseerd. En niet in die silootjes en proberen wij met bondgenoten ook beweging in te krijgen.

Dan, tot slot, vanmorgen het nieuws dat Theresa May in juni terugtreedt als leider van de Conservative and Unionist Party in Engeland. En later als de opvolger bekend is ook als premier van Engeland. En dat hing natuurlijk al een beetje in de lucht de laatste dagen, de berichten in de kranten. Maar het komt toch altijd nog als een verrassing. Ik heb meteen telefonisch contact met haar gehad vanochtend. Ik heb haar gezegd dat ik haar moedig vind, wat ze de afgelopen jaren heeft gedaan. Dat ze onder ongelooflijk ingewikkelde omstandigheden, politieke omstandigheden, heeft gepoogd om te leveren op Brexit. De uitspraak van het referendum. Dat dat niet is gelukt, dat is ook duidelijk op dit moment. Maar ik kan niet anders dan de grootste bewondering hebben voor haar eerlijkheid, haar doorzettingsvermogen, haar moed, maar ook voor de persoonlijke vriendschap en het grote vertrouwen wat zij en ik onderling hebben kunnen opbouwen. Nogmaals, het is niet gelukt, het is vastgelopen in dat Brexit-moeras in het Verenigd Koninkrijk. Dat is natuurlijk een persoonlijk drama, ook voor haar. Maar het is vooral ook voor het Verenigd Koninkrijk een probleem dat het nog steeds niet gelukt is en daarmee ook voor de rest van de Europese Unie. Omdat de onzekerheid daarmee niet weg is. Die neemt eerder toe dan af. We hebben nu tot 31 oktober de tijd. Tot die datum is uitstel gegeven en ik hoop van harte dat het lukt om die duidelijkheid wel te krijgen voor 31 oktober. Maar dat neemt niet weg dat Nederland ook voorbereid blijft op en no deal-scenario. Dus we blijven ervoor werken dat in alle scenario’s maar ook in een no deal-scenario schade voor Nederland zo beperkt mogelijk is. En ook voor de Nederlanders uiteraard in het Verenigd Koninkrijk. En dat betekent dat we ons dus ook blijven voorbereiden op een no deal-scenario. Ik ga verder geen uitspraken doen over of die kansen zijn toe of afgenomen vandaag. Dat is echt nog niet in te schatten. We moeten ook kijken hoe snel de opvolging gaat lopen en wat de nieuwe premier daar met zijn of haar regering gaat doen. Maar dit is natuurlijk op zichzelf een zeer relevante ontwikkeling en persoonlijk zal ik haar zeer missen als iemand die ik graag mag en afgelopen jaar goed mee heb samengewerkt.