Wetsvoorstel gereed om adoptie uit het buitenland af te bouwen en identiteitsherstel eenvoudiger te maken
Het kabinet laat een wetsvoorstel in consultatie gaan dat adoptie uit het buitenland definitief niet meer toestaat én dat het gemakkelijker maakt voor geadopteerde mensen en anderen om hun identiteit te herstellen en afstammingsinformatie te verkrijgen uit het adoptiedossier. De minsterraad heeft dit besloten op voorstel van staatssecretaris Rutte van Justitie en Veiligheid. Eind 2030 zullen adopties uit het buitenland definitief stoppen. Tot die tijd worden lopende procedures vervolgd onder eerder ingestelde strengere waarborgen en controles. Tegelijkertijd wordt naamswijziging eenvoudiger en goedkoper gemaakt en wordt het ook op latere leeftijd mogelijk een adoptie te herroepen.
Staatssecretaris Rutte: “De misstanden in het verleden hebben pijnlijk maar duidelijk laten zien dat adoptie uit het buitenland geen duurzame oplossing is om kwetsbare kinderen te beschermen. Daarom zullen we adopties uit het buitenland zorgvuldig afbouwen en in 2030 beëindigen. Mensen die last hebben van hun adoptie, gaan we beter ondersteunen met het terugkrijgen van hun identiteit én inzicht in hun afstammingsinformatie.”
Afbouw en beëindiging
De basis voor het afbouwen van adoptie uit het buitenland is het afbouwplan dat eind 2024 is gepresenteerd. Zodra de wet is vastgesteld, kunnen aspirant-adoptieouders zich niet meer aanmelden voor nieuwe adopties uit het buitenland. Tot 1 mei 2030 kunnen de vergunninghouders voor de bemiddeling bij adoptie uit het buitenland nog voorstellen doen voor matching tussen een kind en aspirant-adoptieouders. Procedures waarin vóór 1 mei 2030 geen match is gevonden, worden op die datum stopgezet. Tot 18 december 2030 kunnen vergunninghouders lopende procedures afronden waarin wél matching plaatsgevonden heeft. Daarna lopen de vergunningen af en neemt de Centrale autoriteit Internationale Kinderaangelegenheden (Ca IKA) deze werkzaamheden over.
Voor de nog lopende procedures gelden de eerder ingestelde strengere waarborgen en controles. Zo vinden adopties alleen nog maar plaats uit een beperkt aantal landen, die daarvoor na onderzoek zijn geselecteerd. Ook vindt er een strikte controle plaats of voldoende is gezocht naar mogelijke gezinnen in eigen land én of de procedures voor adoptie in orde zijn.
Na 2030 zijn adopties uit het buitenland niet meer toegestaan. Voor biologische (half-)broertjes en zusjes zal een tijdelijke uitzondering gelden. Zij mogen tot 5 jaar na de adoptie van hun broertje of zusje nog geadopteerd worden, op verzoek vanuit het land van herkomst.
Herstel van identiteit
Geadopteerde mensen kunnen grote problemen met hun identiteit ervaren, bijvoorbeeld met hun naam. Daarom maakt dit wetsvoorstel naamswijziging eenvoudiger en goedkoper. Niet alleen voor mensen die geadopteerd zijn, maar voor iedereen die worstelt met een naam die in het verleden aan hun is opgelegd of gegeven. Met de wet kan een voor- en achternaam voortaan eenmalig zonder opgaaf van reden gewijzigd worden via de burgerlijke stand van de gemeente, in plaats van bij verschillende instanties. Deze wijziging zal daarnaast aanzienlijk goedkoper worden dan de huidige kosten van ongeveer € 1000 euro voor een voornaam en € 835 euro voor een achternaam.
Naast wijziging van de naam wordt met de nieuwe wet de wettelijke termijn voor herroeping van een adoptie geschrapt. Een verzoek tot herroeping moet nu ingediend worden als een geadopteerde tussen de 20 en 22 jaar oud is. Geadopteerde mensen kunnen echter ook op latere leeftijd de wens krijgen om de adoptie te herroepen. Daarom wordt de termijn geschrapt. De wettelijke termijn werd door rechters in de praktijk al niet meer strikt gehanteerd.
Afstammingsinformatie
Adoptiedossiers bevatten cruciale informatie voor geadopteerde mensen over de geschiedenis en achtergrond van hun adoptie en hun herkomst en afstamming. Nu, maar ook na de afbouw en beëindiging, moeten deze dossiers goed bewaard worden en zoveel mogelijk toegankelijk zijn voor de mensen die betrokken zijn. Daarom worden met dit wetsvoorstel de adoptiedossiers van vergunninghouders ondergebracht bij het Nationaal Archief. Daar wordt zoveel mogelijk en laagdrempelig inzage in de dossiers gegeven, met name in de herkomst- en afstammingsinformatie. Het zwaarwegend belang van geadopteerde mensen om inzicht te krijgen in hun afstammingsinformatie wordt met dit wetsvoorstel voorop gesteld. Vanwege het recht op privacy, bijvoorbeeld van adoptieouders, is het niet mogelijk om adoptiedossiers altijd volledig inzichtelijk te maken voor geadopteerde mensen.
Adoptie van meerderjarigen
Waar adoptie uit het buitenland wordt afgebouwd en beëindigd, maakt het wetsvoorstel adoptie van meerderjarigen juist mogelijk. Nu is dit nog niet mogelijk in Nederland, terwijl die wens wel kan ontstaan, ook na het bereiken van de meerderjarige leeftijd. Met het wetsvoorstel kunnen verzorgers onder voorwaarden een meerderjarige persoon adopteren, zodat een juridische band wordt gecreëerd. Daarmee kan een band die in de jeugd is ontstaan ook nadien nog juridisch worden vastgelegd.
Bonaire, Sint Eustatius en Saba
De wijzigingen gaan ook gelden voor Caribisch Nederland. Met het wetsvoorstel worden daarnaast de regels voor binnenlandse adoptie op Bonaire, Sint Eustatius en Saba afgestemd op die in Europees Nederland. Zo wordt het daar bijvoorbeeld ook mogelijk voor paren van gelijk geslacht om een kind te adopteren.
Consultatie
Het wetsvoorstel zal komende week in consultatie gaan. Deze consultatie zal duren tot 7 april 2026. Naast de consultatie worden gericht uitvoeringstoetsen en advies gevraagd aan betrokken partijen waaronder de vergunninghouders, de Raad voor de Kinderbescherming, de Centrale autoriteit Internationale Kinderaangelegenheden en de Raad voor de rechtspraak.