Maatregelen nodig tegen tekort woningcorporaties van € 19,4 miljard
Maatregelen zijn nodig om ervoor te zorgen dat woningcorporaties de ambities kunnen handhaven voor nieuwbouw, onderhoud en verduurzaming van sociale huurwoningen. Door gestegen onderhoudskosten en een hogere rente komen de corporaties € 19,4 miljard tekort op de afgesproken investeringen in de Nationale Prestatieafspraken (NPA) van in totaal € 115 miljard tot en met 2034, zo blijkt uit een nieuwe doorrekening. Zonder maatregelen kunnen de corporaties die doelen niet halen.
Doel is onder meer om vanaf 2029 per jaar 30.000 nieuwe sociale huurwoningen te bouwen en in 2034 bij 1,1 miljoen woningen verduurzamingsmaatregelen te hebben genomen. Het is aan het nieuwe kabinet om de investeringsruimte van corporaties op korte termijn te vergroten om de NPA te kunnen halen of andere maatregelen te nemen, schrijft minister Mona Keijzer van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (VRO) aan de Tweede Kamer.
Opties hiervoor zijn het verhogen van de inkomsten, het verlagen van de uitgaven, bijvoorbeeld via fiscale maatregelen of het verkleinen van de opgave. In alle gevallen is ook voor de periode daarna, vanaf 2035, aandacht nodig om het stelsel structureel financieel te verstevigen. De minister bereidt een onafhankelijk onderzoek voor naar een duurzaam, toekomstig verdienmodel voor corporaties, zodat ze ook na afloop van de NPA in 2035 financiële slagkracht houden om voldoende sociale huurwoningen te bouwen en te onderhouden.
Nationale Prestatieafspraken
Het Rijk, woningcorporaties en gemeenten hebben op de Woontop eind 2024 afgesproken om vanaf 2029 jaarlijks 30.000 nieuwe sociale huurwoningen te bouwen. De ambitie is om dit al in 2027 te realiseren. Ook zetten ze in op een verantwoorde huurstijging, de verduurzaming van woningen en leefbare wijken. De afspraken gelden van 2025 tot 2035.
Staat van de Corporatiesector 2026
Corporaties leveren een flinke bijdrage aan het terugdringen van het woningtekort, staat in de Staat van de Corporatiesector 2026 die de Autoriteit woningcorporaties (Aw) deze week overhandigde aan de minister. In 2024 zijn bijna 23.000 nieuwbouwwoningen gerealiseerd. Voor 2025 gaat het naar verwachting om zo’n 25.000 nieuwe woningen. Om deze stijgende lijn door te zetten, hebben corporaties volgens de Aw, naast toereikende financiële middelen, ook voldoende bouwlocaties nodig. De Wet versterking regie volkshuisvesting, met een beoogde ingangsdatum van 1 juli 2026, kan daarbij helpen. De wet schrijft voor dat 30% van de nieuwbouw moet bestaan uit sociale huurwoningen. Gemeenten moeten daar locaties voor aanwijzen.
De betaalbaarheid voor huurders van sociale corporatiewoningen is de afgelopen jaren verbeterd. Voor de komende jaren wordt verwacht dat de kostenstijgingen bij corporaties hoger zullen zijn dan de inflatie. Dat zorgt voor hogere uitgaven en dus minder ruimte om te investeren. Een wetsvoorstel met een nieuwe systematiek voor huurverhogingen moet zorgen voor een stabieler huurbeleid, met een goede balans tussen betaalbaarheid voor huurders en genoeg inkomsten voor corporaties. Het is aan het nieuwe kabinet om dit verder uit te werken.
Corporaties werken intensief samen aan het onderhouden en verduurzamen van hun woningen. Zo heeft nog maar 5,5% van de woningvoorraad een laag energielabel. Naar verwachting is dat in 2029 ongeveer 0,13%. Ook voor dit doel is volgens de Aw meer geld nodig.