Meer onderzoek nodig voor herziening verdeling gemeentefonds
In een brief aan de Tweede Kamer laten de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en de staatssecretaris van Financiën weten dat meer onderzoek nodig is voor de herziening van de verdeling van de middelen uit het gemeentefonds. Hiermee wordt het advies over de herverdeling van de ROB en VNG opgevolgd. Verder wordt, conform het advies van de ROB, het ingroeipad voor de jaren 2027 en 2028 bevroren op het huidige niveau. Het huidige niveau van het ingroeipad wordt wel geïndexeerd. Een volgende stap is voorzien per 1 januari 2029.
Gelijkwaardig financieel vertrekpunt
Bij het herzien van het verdeelmodel van het gemeentefonds gaat het om de herverdeling van de middelen in het fonds en niet over de omvang van het fonds. Het verdeelmodel van het gemeentefonds heeft als doel om gemeenten een gelijkwaardige financiële uitgangspositie te geven. Zodat ze gelijkwaardige voorzieningen kunnen realiseren tegen een gelijke belastingdruk. Hierbij wordt rekening gehouden met de kosten die gemeenten moeten maken op basis van objectieve kenmerken. Ook wordt gekeken naar de verschillende mogelijkheden die gemeenten hebben om te zorgen voor eigen inkomsten.
Per 1 januari 2023 is een nieuw verdeelmodel van het gemeentefonds ingevoerd. Sindsdien groeien gemeenten in kleine stapjes naar de nieuwe verdeling middels het zogenoemde ingroeipad.
Nader onderzoek voor een verdeling die beter aansluit op de praktijk
Vanaf 2023 is er gewerkt aan een verdere verbetering van het verdeelmodel zodat de verdeling beter aansluit bij de praktijk van gemeenten. Hiervoor is de afgelopen jaren nader onderzoek gedaan en daarover hebben de fondsbeheerders de ROB en VNG om advies gevraagd. De ROB geeft aan dat de voorstellen waardevolle ideeën bevatten, maar nog niet goed genoeg zijn om nu in te voeren. De VNG heeft in haar advies laten weten om, conform het advies van de ROB, nu twee wijzigingen door te voeren en de overige niet.
Het effect van de voorstellen, die de komende jaren worden uitgewerkt, op de verdeling van de middelen uit het gemeentefonds is mogelijk in 2029 anders dan de huidige verdeling. Er is een reële mogelijkheid dat gemeenten op basis van het huidige ingroeipad zouden moeten bezuinigen en er straks in 2029 alsnog middelen bijkrijgen of omgekeerd. Gezien deze ongewisheid raadt de ROB in zijn advies aan om het huidige ingroeipad voor de jaren 2027 en 2028 te bevriezen, maar de bedragen van het ingroeipad voor de jaren 2027 en 2028 wel te indexeren. De fondsbeheerders hebben besloten dit advies van de ROB op te volgen.
De twee kleine wijzigingen betreffen ten eerste het rekenen met procenten in plaats van honderdtallen als het gaat om huishoudens met een laag inkomen. Dit voorstel leidt nu al tot een verdeling die beter aansluit bij de feitelijke situatie. Daarnaast betreft het de aanpassing van de rekentarieven aan de werkelijk gemiddelde OZB-tarieven. De herverdeling van middelen in het gemeentefonds die uit beide aanpassingen voortvloeit, is beperkt.
Lees hier de kamerbrief over de herziening verdeling gemeentefonds.