Met de vaststelling van de Visie op Rijksinkoop in de ministerraad wordt een nieuwe stap gezet in het moderniseren van de rijksinkoop. In deze toekomstvisie geeft het kabinet aan hoe de Rijksoverheid haar inkoopkracht – goed voor zo’n € 20 miljard per jaar en contracten met 25.000 bedrijven – inzet voor meer dan alleen het aanschaffen van producten en diensten. Inkoop moet bijdragen aan digitale onafhankelijkheid, duurzaamheid en veiligheid en daarmee ook aan de economie en innovatie. De manier waarop het Rijk de inkoop organiseert wordt herzien. Met als doel het rijksinkoopstelsel slagvaardiger te maken.
Staatssecretaris Van der Burg van Koninkrijksrelaties en Slagvaardige Overheid: “In de loop van de jaren zijn er teveel regels ontstaan voor de inkoper, de afnemers en marktpartijen met wie het Rijk zaken doet. Met deze visie maken we de inkoop efficiënter. Zo voorkomen we dubbele kosten en dubbel werk, kan de kwaliteit omhoog en kunnen we werken met minder mensen. Zo draagt de Rijksinkoop bij aan een slagvaardige overheid die levert voor inwoners en ondernemers.”
Minder bureaucratie
Met deze visie zorgt het Rijk er ook voor dat bedrijven makkelijker en sneller zaken kunnen doen met de overheid, met minder regels en bureaucratie. Het doel is te komen tot een moderne, uniforme en efficiënte rijksinkooporganisatie. Dat gebeurt onder meer door scherp naar de contracten en prijzen te kijken en waar het Rijk dat kan samen op te trekken met andere overheden. Het zijn verbeteringen voor de markt, maar ze maken ook de interne inkooporganisatie efficiënter.
Afhankelijkheid
De Visie op Rijksinkoop is de opvolger van de strategie Inkopen met Impact (2019) en sluit aan bij het coalitieakkoord en Europese afspraken. De afgelopen jaren zijn de markt en geopolitieke verhoudingen sterk veranderd. Afhankelijkheid van sommige landen en multinationals maakt ons kwetsbaar. De urgentie om veilig in te kopen neemt toe. Er is een groeiende behoefte aan digitale soevereiniteit, waarborgen voor de continuïteit van (ICT-)dienstverlening en toegang tot kritieke grondstoffen. De rijksinkoop fungeert hierbij als belangrijke hefboom.
Grote afnemer
Rijksinkoop is onder meer erop gericht dat problemen worden opgevangen als levering dreigt te stoppen of stagneert. Als het gaat om schaarse en essentiële grondstoffen moeten Nederland en Europa meer zelfvoorzienend worden. Meer inkoop van producten en diensten met hergebruikte materialen en grondstoffen vermindert de afhankelijkheid van belangrijke grondstoffen en de kwetsbaarheid voor geopolitieke schokken. Omdat de Rijksoverheid een grote klant is, kunnen innovatieve bedrijven sneller groeien.
Autonomie
De rol van de Rijksoverheid als eerste grote afnemer die innovaties mogelijk maakt (launching customer) wordt ook ingezet om sneller digitaal autonoom te worden. Inkoop en aanbesteding dragen bij aan het versterken van digitale autonomie en veiligheid. Dit doet de overheid door deze aspecten steviger te borgen in contracten, risico’s al voor het sluiten van een contract in kaart te brengen en deze gedurende de leveringsperiode te volgen. Vanaf 1 januari 2026 moeten bedrijven die opdrachten voor de overheid uitvoeren met risico’s voor de nationale veiligheid daarnaast voldoen aan de Algemene Beveiligingseisen voor Rijksoverheidsopdrachten (ABRO). Deze eisen waarborgen uniformiteit binnen de hele Rijksoverheid en zijn bedoeld om risico’s zoals cyberaanvallen en spionage te verkleinen.
Wat betekent dit in de praktijk?
Er zijn verschillende praktijkvoorbeelden waar de uitgangspunten van de Visie Rijksinkoop al worden toegepast. Zo worden uniformen bij het Rijk sinds enige tijd gerecycled en hergebruikt als constructiepanelen voor rijksgebouwen. Dit scheelt kosten. Uitzendbureaus en overheidsorganisaties besparen tijd door digitaal urenbriefjes uit te wisselen, zonder handmatig vergelijken. Bij de recente inkoop van dataverbindingen (internet, mobiel) bespaarde de overheid niet alleen kosten, maar is ook gelet op sociaal-maatschappelijke impact en hergebruik van grondstoffen.
Over de Visie
De Visie op Rijksinkoop geldt voor alle inkoop van de Rijksoverheid, exclusief Defensie. Het ministerie van Defensie sluit waar het kan aan op deze Visie op de Rijksinkoop. De strategische visie heeft een horizon van vijf jaar.