Nederland slaagt er grotendeels in om armoede bij ouderen te voorkomen. Ouderen hebben een goede inkomenspositie. Wel wordt de uitvoering van de AOW in de toekomst ingewikkelder. Deze conclusies staan in het Interdepartementale Beleidsonderzoek (IBO) over het stelsel van de inkomensvoorziening voor ouderen. Dit onderzoek is uitgevoerd door meerdere ministeries, SVB en CPB. En is onafhankelijk van de politiek gedaan. De resultaten zijn vandaag aan de Tweede Kamer aangeboden.

Het IBO concludeert dat er weinig armoede is onder ouderen. De AOW speelt hierin een belangrijke rol. Met de AOW hebben de meeste mensen voldoende inkomen, ook als er geen pensioen is opgebouwd. Daarnaast zorgt het stelsel ervoor dat de meeste ouderen bij pensionering even goed of zelfs beter kunnen rondkomen dan er voor. Omdat de voorwaarden helder zijn en er weinig uitzonderingen bestaan, is de uitvoering van regelingen eenvoudig.

Wel zijn er specifieke groepen die een grotere kans hebben om in armoede terecht te komen. Dit is het geval bij ouderen die geen volledige AOW hebben opgebouwd, bijvoorbeeld omdat ze een tijd in het buitenland hebben gewoond.

Vergrijzing

Er gaat veel geld naar AOW-uitkeringen en de uitgaven lopen tot 2040 op. Dat komt door de vergrijzing. Het IBO zegt dat de politiek dit in de gaten moet houden. Ook is het volgens het IBO belangrijk dat de kosten van de AOW eerlijk worden verdeeld over generaties. Daarnaast staat in het rapport dat het voorkomen van armoede bij ouderen ook kan met minder geld van de overheid. Dat kan beter door het wijzigingen van belastingen, in plaats van een bezuiniging op de AOW.

Complexiteit uitvoering

Volgens het rapport kan het stelsel van inkomensregelingen voor ouderen in de toekomst wel onder druk komen te staan. Er zijn in de toekomst meer mensen met een AOW-uitkering. Ook wordt de uitbetaling van de AOW ingewikkelder omdat steeds meer mensen in het buitenland wonen of werken. Het bepalen van woonsituaties kost ook meer tijd voor de SVB.

Vereenvoudiging

Het rapport laat ook mogelijke oplossingen zien. Het IBO ziet geen noodzaak voor grote hervormingen. Het rapport zegt wel dat het goed is om het stelsel toekomstbestendiger te maken door te vereenvoudigen. Door bijvoorbeeld het partnerbegrip te versimpelen kan de SVB gemakkelijker beslissen op welk bedrag iemand recht heeft. 

De regering stuurt begin volgend jaar een brief naar de Tweede Kamer met een reactie op het IBO-rapport. Daarin staat wat de overheid met het onderzoek doet.