De Algemene Vergadering van de Verenigde Naties (AVVN) is begonnen. Lise Gregoire-van Haaren, Permanent Vertegenwoordiger van het Koninkrijk der Nederlanden bij de Verenigde Naties in New York, vertelt wat dit jaar de belangrijkste onderwerpen zijn voor het Koninkrijk der Nederlanden.
Beeld: © PV New York / PV New York
Lise Gregoire-van Haaren is Permanent Vertegenwoordiger bij de Verenigde Naties in New York
Hoe merken inwoners van Nederland, Aruba, Curaçao en Sint-Maarten in hun dagelijks leven dat de Verenigde Naties (VN) bestaat?
‘De VN regelt zaken die op mondiaal niveau geregeld moeten worden. Denk aan internationaal telefoonverkeer, de luchtvaart en internationale pakketpost. Maar ook: vaccins die pandemieën voorkomen, klimaatafspraken en het beschermen van biodiversiteit in de oceanen. De VN is overal in ons dagelijks leven.’
‘Daarnaast houdt de VN zich bezig met veiligheid, mensenrechten, humanitaire hulp en ontwikkelingssamenwerking.'
Wat is het grootste misverstand over de VN?
‘We maken soms de fout om door een smalle lens naar de VN te kijken. Dan vragen we ons af waarom het conflict in Oekraïne nog niet is opgelost. Wat heb je eraan? De VN helpt zeker om oplossingen te vinden op het gebied van vrede en veiligheid, maar als landen geen politieke wil tonen, dan kun je dat niet forceren. De VN mag flink wat assertiever zijn op het gebied van vrede en veiligheid. Maar de VN is meer dan dat.’
Waarom is deelname aan de AVVN belangrijk voor het Koninkrijk der Nederlanden?
‘Het Koninkrijk is onlosmakelijk verbonden met het buitenland. Voor onze welvaart, veiligheid en stabiliteit zijn we afhankelijk van andere landen. Tijdens de AVVN willen we onder meer laten zien dat een wereldorde gebaseerd op internationale regels belangrijker is dan ooit. En hoe belangrijk de Verenigde Naties zijn om dat te waarborgen. Het is belangrijk om commitment te tonen omdat het systeem onder druk staat.’
‘De AVVN is hét moment om vertegenwoordigers te ontmoeten van landen die je niet snel spreekt, omdat ze ver weg liggen of onveilig zijn. Doordat we op een hoog niveau vertegenwoordigd zijn, kunnen we op al die niveaus ontmoetingen organiseren met landen die we belangrijk vinden. Op eigen houtje kun je veel bereiken, maar samen kom je verder. Onderwerpen als klimaatverandering en (cyber)veiligheid zijn zo complex dat we niet zonder samenwerking kunnen.’
Beeld: © PV New York / PV New York
Ook Koningin Máxima komt dit jaar weer naar New York
Wat zijn dit jaar de belangrijkste onderwerpen voor het Koninkrijk der Nederlanden?
‘Onze bewindspersonen organiseren zelf events, om te laten zien wat we belangrijk vinden en op welke onderwerpen we actief zijn. Voor minister Tom Berendsen is dat onder meer maritieme veiligheid. Als zeevarende handelsnatie is het voor Nederland belangrijk dat wetten en regels op zee worden gerespecteerd. Deze zaken staan onder druk, denk maar aan de situatie in de Straat van Hormuz of sabotage van onderzeese infrastructuur in de Noordzee. Als zeestraten instabiel worden, merk je dat direct aan de pomp en aan de prijs van boodschappen. Dit thema kun je niet op nationaal niveau aanpakken, daar heb je de wereld voor nodig.’
‘Uiteraard tonen we ook ons commitment aan mensenrechten. Samen met een aantal landen maakt minister Berendsen zich sterk voor gerechtigheid voor Oekraïne. We vragen aandacht voor Oekraïense kinderen die naar Rusland zijn ontvoerd.’
‘Minister Sjoerd Sjoerdsma organiseert een evenement over vredesopbouw en het belang van goed bestuur daarin. Dit doen we omdat autocratieën wereldwijd in opkomst zijn. Voor duurzame vrede is het van belang dat we democratische krachten steunen en ervoor zorgen dat autocratieën niet meer terrein winnen. Verder brengt minister Sjoerdsma de situatie in Soedan onder de aandacht, waar zich een humanitaire ramp voltrekt.’
‘Minister-president Gilmar Pisas van Curaçao spreekt tijdens een bijeenkomst over zeespiegelstijging, wat voor ons allemaal een groot probleem is, maar door de eilanden net iets meer wordt gevoeld. De Caribische landen van het Koninkrijk leggen extra nadruk op klimaat, pandemieën en de positie van kleine eilandstaten.’
Waar hoopt u op?
‘Voor mij is de AVVN geslaagd als de ontmoetingen deze week leiden tot concrete vervolgstappen. Als we bijvoorbeeld nieuwe partnerschappen aangaan of als het leidt tot concrete projecten, die we samen kunnen doen met andere landen.’
Beeld: © PV New York / PV New York
Per 1 januari 2027 komt er een nieuwe secretaris-generaal. Hoe bepalen jullie wie António Guterres opvolgt?
‘De Veiligheidsraad, het orgaan dat gaat over Vrede en Veiligheid, bestaat uit vijftien landen. Van deze vijftien zijn vijf landen permanent lid: de Verenigde Staten, Rusland, China, het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk. De Veiligheidsraad doet een voorstel aan de Algemene Raad, waarin 193 landen zitten. Deze landen mogen dan nog stemmen, maar meestal wordt het voorstel goedgekeurd.’
‘Informeel is er een roulatieschema. Tien jaar geleden was Oost-Europa aan de beurt en waren er verschillende goede kandidaten. Maar het is vrij voor iedereen om je vinger op te steken. Antonio Guterres uit Portugal is het uiteindelijk geworden.’
‘Nu zijn Latijns-Amerika en de Caribische groep aan de beurt, maar er zijn ook kandidaten uit andere regio’s. Twee vrouwelijke kandidaten uit Latijns-Amerika doen het goed in de peilingen. Maar er kan nog veel gebeuren voordat we een nieuwe SG hebben.’
Het zou mooi zijn als de secretaris-generaal voor het eerst een vrouw wordt.
‘Dat zou een goed idee zijn; het wordt tijd na 80 jaar.’
Een rechtvaardigere wereld is het afgelopen jaar niet echt dichterbij gekomen. Hoe blijft u optimistisch?
‘Wat mij optimistisch maakt, is dat in dit soort organisaties elk individu het verschil kan maken. Samen met een Syrische collega bedacht ik hoe we konden bijdragen aan een positief narratief over de terugkeer van Syrische migranten naar Syrië, om bij te dragen aan wederopbouw. Zouden we iets constructiefs kunnen opzetten dat in het belang van beide landen is?'
'Minister van Asiel & Migratie, Bart van den Brink, stond open voor dit idee en kwam op bezoek om hierover te spreken met een aantal landen. Dit heeft geleid tot een constructieve dialoog met Syrië over dit onderwerp. Vervolgens is minister van den Brink meegegaan met het bezoek van minister Berendsen naar Damascus. Het is een klein voorbeeld, maar toont dat je als individu wel degelijk kunt bijdragen aan de oplossing van grotere vraagstukken.’
Hoe ziet u de VN over 10 jaar?
‘De VN zal er anders uitzien omdat we druk zijn met hervormingen. We willen de VN efficiënter maken: minder gedoe, meer resultaat. Je kunt de VN zien als een familie met allemaal verschillende organisaties. Mijn hoop is dat die organisaties beter met elkaar samenwerken, vooral op het gebied van ontwikkelingssamenwerking. Verder hoop ik dat de VN over 10 jaar ook weer een assertievere rol op zich pakt als het gaat om bemiddeling in vredesprocessen.’