Elk jaar in december reikt Buitenlandse Zaken de Mensenrechtentulp uit aan een mensenrechtenverdediger die zich inzet voor de vrijheid en veiligheid van anderen. De bronzen tulp wordt gemaakt in het Gelderse Winssen door kunstenares Adelheid Kortekaas. Samen met haar man Huub ontwierp ze het beeld in 2008. ‘De tulp moet de wereld omarmen’, zegt ze.

Lees meer over de Mensenrechtentulp

De Mensenrechtentulp bestaat sinds 2008 en gaat naar mensenrechtenverdedigers en organisaties die vaak met gevaar voor eigen leven opkomen voor anderen. De winnaar krijgt een bronzen tulp van 33 centimeter hoog en € 50.000 om het werk voort te zetten of verder uit te breiden. De prijs geeft hun werk meer bekendheid, erkent hun werk en is ook een signaal van Nederland: we staan naast jullie. Adelheid maakt die beelden nog elk jaar en is bij de uitreiking in Den Haag. Tot Huub in 2024 overleed, deden ze dat samen.

Van donker naar licht

In 2008 begon Buitenlandse Zaken met dit initiatief om mensenrechtenverdedigers op deze mooie manier te erkennen. ‘Dat paste precies binnen ons denken, want de plant is in ons werk de metafoor voor het leven,’ zegt Adelheid. De tulp komt niet uit Nederland, maar is wel heel Nederlands geworden. Net als de klompen. En in de tulp zagen we onze eigen boodschap terug. Wij wilden laten zien dat de mens vanuit het donker naar het licht kan groeien tot iets moois.’

‘Een beetje de cockpit van de wereld zijn wij’, zegt Adelheid. Huub was de filosoof, Adelheid gaf zijn ideeën vorm. Ze koos brons omdat een tulp ‘aanraakbaar’ moest zijn, met ronde vormen. Ook de wortels zijn goed zichtbaar, bewust. De hoogte van 33 centimeter is niet toevallig. Het getal speelt ook een rol in hun wereldvredesproject.

"‘De wereld is erg ik-gezind. We moeten weer naar het wij-gevoel.’"

De Tempelhof, het huis en kunstlandgoed van Huub en Adelheid in Winssen, laat hun manier van werken goed zien. Het koppel kocht het in 1995 en woonde er vanaf 2000. Achter een hoge haag is alles door hen zelf ontworpen: het huis, de tuin en ook het atelier. Overal zie je bloemen en planten van bruin cortenstaal. Er is een vijver en een tempel in de vorm van een bloemknop. Sinds 2018 is het interieur beschermd als monument.

Voor Huub en Adelheid was het een laboratorium voor drie vragen: wie ben ik, wat is de zin van mijn leven en hoe geef ik mijn leven vorm? ‘Wij zijn eigenlijk een ambassade van de nieuwe mens’, zegt Adelheid. ‘De wereld is erg ik-gezind. We moeten weer naar het wij-gevoel.’

De wereld verbinden

Ook in hun andere projecten probeerden ze mensen met elkaar te verbinden. In het wereldvredesproject Unifying Spiritual Field of the World stuurde het duo drie keer 33 mensen een verguld kiemplantje, met een brief. Vier stuks, drie om door te geven aan mensen die ‘goede dingen met de wereld doen’. Van de Dalai Lama tot Bush. Ze wilden mensen uit verschillende delen van de wereld en met verschillende posities bereiken.

Een boodschap aan de kandidaten van de Mensenrechtentulp

Wat wil ze de winnaars en genomineerden meegeven? ‘Draag de prijs met trots en laat zien dat je niet alleen voor je land staat, maar voor de wereld. Dat je wereldburger bent.’

Een bloem geven zegt volgens haar: ‘Ik geef je een beetje mijn hart. Maar vooral de menselijke liefde. En ik denk dat we dat nog te weinig durven.’