Een paar keer per jaar leggen Koning Willem-Alexander en Koningin Máxima een staatsbezoek af in het buitenland. Ook komen staatshoofden van andere landen op bezoek in Nederland. Wat is het nut van zo’n staatsbezoek? Wie organiseert ze? En hoe worden de landen uitgekozen? We leggen het uit.
Beeld: © ANP
Koningin Máxima en Koning Willem-Alexander op staatsbezoek in Kenia (2025).
Wat betekent een staatsbezoek?
Een staatsbezoek is een belangrijk bezoek tussen twee landen. Namens Nederland leggen de Koning en Koningin staatsbezoeken af. Dat gebeurt ongeveer twee keer per jaar. Meestal begeleidt de minister van Buitenlandse Zaken het koningspaar bij deze bezoeken. Ook reizen er vaak bedrijven mee, om kansen voor handel te bespreken. Daarnaast ontvangen de Koning en de Koningin staatshoofden van andere landen op bezoek in Nederland. Ook dat gebeurt ongeveer twee keer per jaar.
Waarom gaat de Koning op staatsbezoek?
Bij staatsbezoeken ontmoeten de hoogste vertegenwoordigers van twee landen elkaar. Koning Willem-Alexander is staatshoofd van het Koninkrijk der Nederlanden – en dus de hoogste vertegenwoordiger.
Wat is het nut van een staatsbezoek?
Het belangrijkste doel van staatsbezoeken: goede banden met andere landen (diplomatie). Dat draagt in Nederland bij aan onze veiligheid én onze portemonnee. Want meer dan een derde van alle Nederlandse inkomsten komt uit het buitenland. Een staatsbezoek zet Nederland op de kaart – en opent voor Nederlandse bedrijven nieuwe deuren. Ook maken landen tijdens staatsbezoeken vaak afspraken om meer samen te werken (samenwerkingsovereenkomsten).
Elk staatsbezoek is anders. En ook de thema’s die worden besproken verschillen. Soms gaat het vooral over handel of kennis delen. Maar tijdens staatsbezoeken kunnen ook lastigere onderwerpen aan bod komen. Bijvoorbeeld hoe het land omgaat met zijn inwoners. Want staatsbezoeken vinden ook plaats in landen waar dingen gebeuren waar Nederland het soms niet mee eens is. Een staatsbezoek geeft dan juist de kans om onderwerpen zoals mensenrechten of democratie te bespreken – en er iets aan te doen. Dat kan niet als je een land de rug toekeert.
Wat kost een staatsbezoek, en wat levert het op?
De kosten van een staatsbezoek verschillen per keer. Daar is geen vast bedrag voor. Wel is er jaarlijks een budget van een paar miljoen euro voor alle staatsbezoeken, officiële bezoeken en werkbezoeken in binnen- en buitenland. Dat bedrag wordt verdeeld over zo’n 10-20 bezoeken van het Koninklijk Paar, waaronder staatsbezoeken.
Staatsbezoeken en andere missies leveren Nederlandse bedrijven die meereizen nieuwe zakelijke contacten en contracten op. De totale waarde van die contracten ligt jaarlijks regelmatig boven de € 1 miljard. Kortom: wat enkele miljoenen kost, kan Nederland enkele miljarden opleveren.
Een staatsbezoek heeft ook positieve effecten die je lastig in bedragen kan uitdrukken. Zo is een staatsbezoek goed voor het imago van Nederland en versterkt het onderlinge relaties. Op de lange termijn kan dat zorgen voor meer handel en samenwerking. Dat is belangrijk, want we hebben andere landen nodig. Zo zijn er veel dingen die we niet in Nederland kunnen maken of uit de grond kunnen halen. Tijdens een staatsbezoek worden ook vaak afspraken gemaakt over onderwerpen die voor beide landen van belang zijn, bijvoorbeeld tussen universiteiten om kennis te delen of tussen ziekenhuizen om samen te werken.
Wat is het verschil tussen een staatsbezoek, een officieel bezoek en een werkbezoek?
Een staatsbezoek is het meest plechtige soort bezoek tussen twee landen. Daarbij staat er veel op het programma en er is veel ceremonie. Een officieel bezoek is minder uitgebreid en kan worden afgelegd door de Koning, maar ook door een minister. Een werkbezoek is minder plechtig en richt zich meestal op één onderwerp of één sector, denk aan onderwijs, wetenschap of klimaat.
Hoe wordt bepaald wie er op bezoek komt of welk land Nederland bezoekt?
De minister van Buitenlandse Zaken is verantwoordelijk voor het bepalen van staatsbezoeken – en wat de belangrijkste doelen zijn. Dat gebeurt in overleg met de Koning. Er weegt van alles mee in de keuze voor een land. Denk aan:
- Belangen: hoe belangrijk samenwerken met het land is voor Nederland.
- Doelen: zoals het verstevigen van de band met een bondgenoot, meer handel met een land, of samen stilstaan bij een historisch moment.
- Timing: zodat een staatsbezoek bijvoorbeeld niet plaatsvindt vlak voordat er in het land een nieuwe regering komt met nieuwe plannen.
- Verhoudingen: of het land bijvoorbeeld ook lid is van de Europese Unie (EU) of de Groep van Twintig (G20), een buurland is, of ook een monarchie heeft.
Kortom: staatsbezoeken zijn een belangrijke manier om Nederland wereldwijd op de kaart te zetten, en om samenwerking en handel met andere landen te vergroten. Dat is belangrijk voor de veiligheid en welvaart van Nederland.