Letterlijke tekst persconferentie na ministerraad 5 juni 2026

YEŞILGÖZ

Nederland veilig houden, dat is een van de belangrijkste taken van dit kabinet. En natuurlijk voor mij als minister van Defensie in het bijzonder. Dag in dag uit zien we berichtgeving dat we in een steeds onveiligere wereld leven. Met conflicten dichtbij en verder weg die ons direct of indirect raken. In de portemonnee, via gestegen brandstofprijzen, door vluchtelingenstromen die op gang komen of bijvoorbeeld omdat we te maken krijgen met hybride oorlogsvoering in het schemergebied tussen oorlog en vrede. Op ons eigen continent woedt bovendien een Russische agressieoorlog die iedere dag weer onschuldige Oekraïense slachtoffers maakt. Afgelopen week heeft Rusland aanval uitgevoerd op burgerdoelen met honderden drones en raketten. De agressie bereikt daarmee weer een nieuw niveau van breedheid. Het is bewonderenswaardig hoe de Oekraïners zich hier steeds weer tegen te weerstellen. En het is te prijzen dat, ondanks de Russische agressie, vanuit Oekraïne de bereidheid blijft bestaan om te praten over een einde aan de oorlog. Zo heeft president Zelensky in een open brief aan Poetin het aanbod gedaan om persoonlijk in gesprek te gaan, wat moet leiden tot directe onderhandelingen. Een oproep die wij alleen maar kunnen ondersteunen. Het is essentieel dat er een onderhandelingsproces op gang komt en aan Oekraïne ligt het niet. Het is aan Rusland om nu eindelijk eens een stap in de juiste richting te zetten. De situatie in de wereld maakt duidelijk dat onze eigen krijgsmacht paraat moet staan. Daarom ben ik blij dat we het definitieve wetsvoorstel voor de wet op de defensiegereedheid naar de Kamer kunnen sturen. Met deze wet zorgen we dat onze militairen vaker realistisch kunnen trainen in eigen land. Dus bijvoorbeeld kunnen oefenen met drones, laagvliegende helikopters en het aanleggen van loopgraven. De huidige wet is nog te veel gericht op vredestijd en houdt onvoldoende rekening met alle ontwikkelingen op het gebied van technologie en digitalisering. Met deze nieuwe wet zetten we een grote stap vooruit. Een stap die noodzakelijk is om onze krijgsmacht sneller gereed te krijgen voor de dreigingen van nu en de toekomst. Natuurlijk gaat dit hand in hand met draagvlak in de samenleving. Het vraagt echt wat van iedereen. We gaan er allemaal wat van merken. Uiteindelijk is Nederland veilig houden een verantwoordelijkheid die we gezamenlijk dragen.

Een tweede besluit uit de ministerraad dat ik wil toelichten is het plan van een aanpak om 75.000 meer nieuwkomers aan het werk te krijgen. Momenteel zijn te veel statushouders niet aan het werk en dat is niet uit te leggen. Niet als het gaat om integratie en niet in een tijd van grote personeelstekorten. Betaald werk geeft voldoening en eigenwaarde en het helpt enorm om je plek te vinden in de maatschappij. Daarom wil het kabinet met minister Aartsen als voortrekker hier een doorbraak in forceren. Werk moet centraal komen te staan in de inburgering. Zo komt er meer ruimte naast inburgeringslessen om vier dagen in de week te kunnen werken, zorgen we dat relevante werkervaringen en opleidingen beter gekoppeld worden aan de Nederlandse maatstaven en gaan we in gesprek met werkgevers en brancheorganisaties om meer werkplekken te creëren voor nieuwkomers. Dat is goed voor de mensen zelf en voor de samenleving. Een win-win. En dat was hem.

DE WINTHER
Mevrouw Yeşilgöz is 380 miljoen euro niet een beetje veel geld om het gezicht van minister Sjoerdsma te redden?

YEŞILGÖZ
U heeft het ongetwijfeld over het debat van eerder deze week, waarbij inderdaad geld op de begroting van BHOS naar voren is gehaald. En dat is gebeurd in een afspraak tussen de minister en de Kamer. En ik denk dat het goed is dat we daarop weer vooruit kunnen.

DE WINTHER
Dat klinkt niet heel erg enthousiast.

YEŞILGÖZ
Het is een afspraak die hij heeft gemaakt. Het is belangrijk dat we investeren in zaken die ook in ons voordeel zijn als Nederland. Voor onze eigen veiligheid en welvaart. Dus er is geld van de begroting van BHOS van de toekomst naar voren gehaald om extra te kunnen investeren in bijvoorbeeld opvang in de regio. Dat is iets waar we met z'n allen voor staan. De terugkeer van Syriërs en een aantal andere zaken. En zo is de kans groter ook geworden dat die begroting het haalt. En dat is denk ik onderaan de streep een voordeel.

DE WINTHER
Ja, geld dat naar voren gehaald wordt, dat is er dus eigenlijk niet. Dat wordt dan eigenlijk als een hypotheek op de toekomst genomen. Maar hoe groot acht u de kans nou dat dat, als het inderdaad, wat is het, 2031 is of zo, dat het dan niet alsnog wordt bijgeplust? Dus dat er in feite toch gewoon extra geld nu richting de begroting van de ontwikkelingssamenwerking stroomt.

YEŞILGÖZ
In deze kabinetsperiode dan is het naar voren halen van geld iets inderdaad wat dit jaar een plus is, is in de toekomst dan een min. Zo werkt het voor elke begroting.

DE WINTHER
En je gaat het niet meer compenseren later?

YEŞILGÖZ
Nou, dit is gewoon... Een kasschuif is een kasschuif. En daar zit niet een aanvullende afspraak aan vast als dat de vraag is. Na de kabinetsperiode zal het dan een nieuw kabinet zijn, überhaupt hoe je omgaat met alle begrotingen, alle intensiveringen, alle middelen. Dus ook op BHOS. En daar is ook inderdaad natuurlijk niet door ons verder over gesproken. Maar zo werkt het op elke begroting als je geld naar voren haalt, dan heb je de jaren die daarna gaan komen, dan mis je dat deel.

DE WINTHER
Ja, dat was natuurlijk in het verleden, een paar weken geleden, best wel wat controverse rond meneer Sjoerdsma en de manier waarop hij zijn begroting door de Tweede Kamer had geloodst. Nu reed hij tegen een muur op in de Eerste Kamer, zo leek het erop uit te zien en weer veel wantrouwen, nu ook vanwege een soort extra deal die er dan ook op een ander terrein zou zijn gesloten. En na afloop zegt de minister dan dat dit eigenlijk wel is hoe het moet. Vindt u dat ook?

YEŞILGÖZ
Nou, ik denk dat het over het algemeen de voorkeur heeft dat we met zo min mogelijk genoeg dingen voor elkaar krijgen. Ik vind het wel natuurlijk heel erg knap en belangrijk dat een begroting meerderheid haalt en dat we daarmee vooruit kunnen en dat is hem gelukt. Dus nu vooral maar zorgen dat het geld op een goede manier wordt besteed.

DE WINTHER
Hoe zit het nou eigenlijk met die side deal? Want er werd beweerd dat de minister daar allemaal niks mee te maken had, klopt dat?

YEŞILGÖZ
Nou, hij heeft een afspraak gemaakt met GroenLinks-PvdA, met oppositiepartijen over zijn begroting. Dat is die kasschuif en het geld gaat dan naar bijvoorbeeld opvang in de regio, terugkeer Syriërs. Dat is die afspraak. Ik zag ook inderdaad in de media allerlei berichten voorbij komen over andere zaken die spelen. Nou, als het gaat specifiek bijvoorbeeld over de wet verheerlijking terrorisme, dat is het volgens mij waar u ook op doelt, ja, dat is iets wat we ook in het kabinet bespreken. Er ligt een Raad van State-advies, daar hebben we ook op gehandeld. Maar het is niet zo dat dat onderdeel is van de afspraken die minister Sjoerdsma heeft gemaakt met GroenLinks-PvdA, want die ging echt over zijn eigen begroting. En verder praten we in het kabinet over van alles.

DE WINTHER
Ja, ja, dus hij wist wel dat dit speelde, maar hij had er zelf niks mee te maken ofzo?

YEŞILGÖZ
Ik heb geen idee op welke manier waar hij mee betrokken was, eerlijk gezegd.

DE WINTHER
Maar het is toch best ongeloofwaardig als er een deal is over je begroting waar zoveel om te doen is, dat de minister die die deal moet sluiten dan niet weet dat er in een ander kamertje in de coalitie gekoppeld aan dit onderwerp, er een deal wordt gesloten?

YEŞILGÖZ
Ik denk dat dat goede vragen zijn richting hem, waar hij van wel of niet op de hoogte is. Die dingen zijn in die zin los van elkaar. We gaan gelukkig met advies van de Raad van State aan de slag en vooruit met die wet verheerlijking terrorisme, dat we dat niet willen dat het verheerlijkt wordt. En los daarvan heb je de begrotingsafspraken die zijn gemaakt.

DE WINTHER
Maakt u zich zorgen over misschien de geloofwaardigheid of de vertrouwensbasis van de minister van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking als het eigenlijk elke maand bal is? En Kamerleden van links tot rechts hun ongenoegen uiten over zijn manier van opereren?

YEŞILGÖZ
Nou, ik denk in ieder geval dat het belangrijk is dat zijn begroting door kan. Dat we daar ook de meerderheid hebben en dat hij vooruit kan. En dat hij ook kan laten zien wat hij doet met het geld dat ervoor is. En ja, ik heb zelf ook wel eens meegemaakt dat de debatten en momenten gaan soms wat rommeliger dan strikt noodzakelijk. En daar leer je van en dat herpak je. En volgens mij heeft hij nu voor elkaar gekregen dat de begroting doorgaat. En dat is winst.

DE WINTHER
Laatste vraag dan: verdient dit allemaal de schoonheidsprijs?

YESILGOZ

Nou, al met al, elke keer als er gedoe is, wat voor gedoe dan ook, wie er ook bij betrokken is, u heeft mij heel vaak horen zeggen, Den Haag moet minder met zichzelf bezig zijn, meer met de mensen in het land. En elke vorm van gedoe, Haags gedoe, is niet mooi.

DE WINTHER

Dus het antwoord is nee.

YEŞILGÖZ

Maar dat is echt los van deze casus. We moeten gewoon in Den Haag echt minder met elkaar bezig zijn en veel meer met mensen buiten dit gebouw.

DE WINTHER

Dank u wel.

AKKERMAN (WNL)

Mevrouw Yeşilgöz, hoopt u eigenlijk dat er een kabinet Jetten-II komt?

YEŞILGÖZ

Vindt u het erg als ik eerst Jetten-I probeer af te maken?

AKKERMAN

Hoopt u dan in ieder geval, hoe dat toekomstige kabinet ook gaat heten, dat daar opnieuw een minister van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking in zit?

YEŞILGÖZ

Die zal er ongetwijfeld in zitten. Of die dan zo heet, of dat je hem onder andere portefeuille, je weet het, af en toe wordt er wel wat heen en weer geshuffeld als er een nieuw kabinet komt. Maar zeker als u het mij vraagt, vanuit mijn partijkleur, is Buitenlandse Handel bijvoorbeeld ontzettend belangrijk voor Nederland, en daar zal je altijd specifieke aandacht voor nodig hebben. Maar natuurlijk ook voor zaken als ontwikkelingssamenwerking, als het gaat om opvang in de regio. En hoe kunnen we nou bevorderen dat niet alleen de noden in de wereld geholpen worden, maar dat we ook zelf onszelf veilig en welvarend houden en dat heb je ook daar voor nodig.

AKKERMAN

Wat vindt u er dan van dat zo'n toekomstige minister op zijn of haar eerste werkdag een gat van 380 miljoen in de begroting aantreft?

YEŞILGÖZ

U heeft het gezien bij het begin van dit kabinet. Heel veel ministers beginnen of met een tegenvaller, of met een gat, of met hervormingsafspraken, die niet door hen zijn gesloten, want dat doe je in een onderhandeling met politici en daarna komen de ministers. En het zijn niet altijd ministers die aan die onderhandelingstafel hebben gezeten. Dus dat is een werkelijkheid waar heel veel ministers mee te maken hebben gehad en zullen krijgen.

AKKERMAN

Is het niet het belonen van slecht gedrag dit eigenlijk? Dat als een minister zijn of haar begroting niet door een kamer dreigt te krijgen, dat er dan opeens met geld geschoven kan worden?

YEŞILGÖZ

Dat er met geld heen en weer geschoven kan worden, als er dan, kasschuif, zoals dat dan heet, valt gewoon onder de regels die we met elkaar hebben. Dat kan. Het is een technische beweging en dat gebeurt wel vaker. En inderdaad, daarmee heb je een potentieel issue voor de toekomst. Dat is evident in een kasschuif, maar dat valt onder de regels.

AKKERMAN

Dus als minister Veilbrief 6,5 miljard voor sociale zekerheid nodig heeft, dan kan dat uit de toekomst worden gehaald?

YEŞILGÖZ

Dat gaat helaas niet op elke begroting. Maar dan gaat het erom…

AKKERMAN

Waarom niet?

YEŞILGÖZ

Omdat het afhankelijk is van, is er structureel geld afgesproken? Is dat voorbij de kabinetsperiode? En wat zijn daarbij de regels? Dus dit is puur technisch ook bekeken vanuit de regels die we hebben met onze begrotingen. Dus daar zit niet een politieke weging onder.

AKKERMAN

Maar schept het ook niet een soort president voor collega's? Dat ze denken, ik ga wel even achteroverleunen, mijn begroting gaat dan misschien stranden en dan zijn er misschien opeens toch andere dingen mogelijk.

YEŞILGÖZ

Ervaring leert dat dat heel moeilijk mogelijk is. Omdat het dus afhangt van een heleboel factoren. Is het inderdaad structureel geld in de toekomst? Wat betekent het? Van welk jaar schuif je daar waar naartoe? Zegt het voor het saldo van dat jaar? Dus het is en niet zo makkelijk en niet zo gangbaar, maar het is mogelijk. En als die ruimte technisch bestaat, dan zal er vanuit de begrotingsregels die ruimte worden geboden. En daarna is het aan jou als politiek dat passend te maken.

AKKERMAN

Tot slot dan op dit onderwerp. Steunt dit kabinet Oekraïne nog steeds onverminderd?

YEŞILGÖZ

Zeker.

AKKERMAN

Dat betekent dus ook dat het Oekraïne geld dat naar voren is gehaald in 2028 en 2029, als de oorlog dan nog steeds gaande is en laten we dat niet hopen, dat er dan dus wel al extra geld gevonden moet worden.

YEŞILGÖZ

Dat hoeft niet. Dat kan nog steeds in die eigen begroting opgelost worden, dan kijk je naar andere middelen die je daar hebt en dan maak je daar je prioritering, dat is wat collega's elke dag doen, dat is wat ik ook doe. Dus op het moment dat je ergens een tekort hebt op je begroting, is allesbehalve een systematiek waarbij je automatisch kijkt naar het opplussen van een begroting. Zo werkt het niet. Kijk maar naar de discussie die er deze week al was binnen de uitdagingen binnen de SZW-begroting. Als je het op één bepaalde manier niet regelt, zal je het binnen dezelfde begroting op een andere manier moeten regelen. Dus dat is absoluut geen aanname die we zomaar kunnen doen. Dan zal er binnen die begroting moeten gekeken worden van waar kan het dan minder, zodat het dan bijvoorbeeld naar Oekraïne kan, stel dat dat het discussiepunt wordt.

AKKERMAN

Ja, dus u zegt binnen de begroting, dus als er in 2028 die 90 miljoen voor Oekraïne toch weer nodig is, dan zegt u, dan moet dat van ontwikkelingssamenwerking komen.

YEŞILGÖZ

Nou ja, dat is de systematiek die we met elkaar hebben afgesproken. We hebben allemaal, heel veel collega's zeker van mij, hebben te maken met tekorten. Of er is bij de onderhandelingen niet voldoende geld voor bepaalde uitdagingen vrijgemaakt, wat in elke kabinetsperiode voorkomt. Of er zijn hervormingen, of je krijgt het misschien niet door de Kamer. En dan is het wel de regel dat je het altijd oplost binnen je eigen begroting. Dat is ook een regel.

WARNAR (SBS)

Nog even door over de BHO-begroting. Veel oppositiepartijen die zeggen van joh, we zijn benieuwd hoe de coalitie dat nou wil gaan oplossen met alle begrotingen en hoe ze willen samenwerken. En nou zegt Sjoerdsma over hoe hij het nu heeft gedaan, dat dit eigenlijk dé manier is. Vindt u dat dit ook eigenlijk de ideale blauwdruk is voor de toekomstige onderhandelingen?

YEŞILGÖZ

Ik denk dat het wel heel erg belangrijk is dat je duidelijke afspraken maakt. Daar duidelijk over communiceert. En dat je draagvlak creëert.

WARNAR

Is dat hier gebeurt?

YEŞILGÖZ

Nou, voor zover ik kan beoordelen. Ik zit natuurlijk van een afstandje daarnaar te kijken, het is niet mijn portefeuille. Heeft minister Sjoerdsma er wel degelijk voor gezorgd dat zijn begroting het haalt.

WARNAR

Maar de manier waarop is dan niet belangrijk?

YEŞILGÖZ

Nou, inclusief de afspraken die hij met GroenLinks-PvdA heeft gemaakt. Die volgens mij ook welkom werden ontvangen door GroenLinks-PvdA. Dus daar heeft hij een duidelijke route in gekozen. En zo werkt dat dan.

WARNAR

En dat dan de andere kant van de Kamer daar ook kritisch op is. Dat hoort er dan bij?

YEŞILGÖZ

Nou, dat is onderdeel dan van een politiek debat. En het liefst heb je dat je iedereen het tevreden stelt. Ik vraag me af of dat überhaupt haalbaar is in zo'n diverse Kamer. Maar dat zal per onderwerp, per onderdeel altijd onderwerp van discussie zijn.

WARNAR

Dus we kunnen verwachten dat met de andere begroting het op dezelfde manier gaat.

YEŞILGÖZ

Ik denk dat je daar weer andere uitdagingen hebt. Op mijn eigen begroting zal vooral de vraag zijn hoe besteed je het geld, want we hebben daar een andere invalshoek. Op andere begrotingen is het, hoe richt je die hervormingen in? En hier was er sprake van een perceptie dat er een tekort was. Nou, dan staat de partij vrij om dat te vinden en om dat dan op te lossen.

WARNAR

Het is niet gek om te zeggen, op de defensiebegroting is de vraag, hoe besteed je het geld? Aangezien al die andere ministeries heel graag dat geld zouden willen hebben.

YEŞILGÖZ

Nee, dat is de tijd waarin we leven. Dat is de tijd waarin we politiek voor hebben gekozen. Volgens mij met heel groot draagvlak van de Nederlandse bevolking. Dat zij ook vinden dat we echt moeten investeren in onze veiligheid. Dat geeft aan de andere kant dan weer die zware verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat je het op de beste manier mogelijk doet. Het blijft belastinggeld en het blijft voor iets zo fundamenteels als voor onze veiligheid, dus het zijn allemaal ingewikkelde puzzels en ik heb het aan deze kant met deze puzzel te maken.

WARNAR

En maakt u zich daar zorgen om dat dat niet gaat lukken?

YEŞILGÖZ

Nee, ik maak me daar absoluut geen zorgen om, maar het is in die zin niet makkelijk. We komen ook binnenkort met de defensienota en daarna ook met ons plan hoe we voor de komende tijd het geld willen besteden. En bij defensie is de uitdaging vooral, je wilt snel en flexibel kunnen investeren, maar dat moet transparant en zorgvuldig. Je wilt graag lange termijnen geld weg kunnen zetten, maar je moet ook wendbaar en flexibel blijven voor ontwikkelingen die de komende tijd gaan komen. Dus het is in die zin niet makkelijk. Maar ik ben niet hier gezet om zorgen te maken, maar aan de slag te zijn en dat zijn we ook.

WARNAR

Dan nog heel veel over die deal. De Telegraaf had het ook al even over tussen VVD en D66 over terrorismeverheerlijking. Dat staat helemaal los dus van die deal met GL-PvdA, zegt u?

YEŞILGÖZ

Ja, dat is inderdaad. Minister Sjoerdsma heeft afspraken gemaakt met GL-PvdA en dat ging over zijn eigen begroting. En in hetzelfde timeframe, parallel, tegelijk.

WARNAR

Toevallig?

YEŞILGÖZ

Nou ja, ik kan u verzekeren dat je op een dag over tig onderwerpen tegelijk spreekt. In dit geval is het belangrijke wetgeving. De Raad van State heeft hele duidelijke adviezen gegeven. En daar is ook afgesproken, daar gaan we ook naar handelen. En daarmee gaat het op een gegeven moment ook naar de MR en naar de Kamer.

WARNAR

Want ik wil daar één inhoudelijke vraag nog over stellen. De kritiek daarop is dat het de vrijheid van meningsuiting beperkt. Hoe ziet u dat?

YEŞILGÖZ

Duidelijk dat ik dat anders zie. Maar ik denk dat het heel belangrijk is, vooral dat de minister van Justitie en Veiligheid nu aan de slag gaat met verwerken van alle adviezen van de Raad van State. Dan zal de wetgeving ook naar buiten gaan. En dan is het natuurlijk ook ontzettend legitiem om daar ook over te discussiëren. De vrijheid van meningsuiting is een heel groot goed in ons land. Velen van ons zitten ook in de politiek om dat te verdedigen. En tegelijkertijd weet je dat die niet onbeperkt en onbegrensd is. Je hebt altijd de grenzen van de wet en op het moment dat het gaat om dat je bijvoorbeeld in dit geval terrorisme verheerlijkt of geweld aanjaagt, dat we dan kunnen ingrijpen. En als je merkt dat er een grijs gebied is waar je nu niet kunt handelen, maar wel gevaarlijk is, dan is het ook ons werk om dan met aanvullende wetgeving te komen. Maar dit zal een legitiem onderdeel van die discussie zijn en ik weet zeker dat de minister van Justitie en Veiligheid die graag aan gaat.

BREMER (RTL)

U gaat toch niet zeggen dat dat toevallig is, dat deze wet er nu doorkomt, terwijl D66 daar heel erg tegen was?

YEŞILGÖZ
Het heeft niks te maken met de afspraken die minister Sjoerdsma heeft gemaakt met GroenLinks-PvdA.

BREMER
Maar het is toch wel heel toevallig dat die twee trajecten samen liepen?

YEŞILGÖZ
Je spreekt over heel veel onderwerpen en deze is op de manier gegaan zoals ik net zei.

BREMER
Ontkent u dan dat het een uitruil is geweest?

YEŞILGÖZ
Nee, om de begroting voor elkaar te krijgen heeft minister Sjoerdsma afspraken gemaakt met oppositie in de Kamer, daar loopt dit niet doorheen.

BREMER
Maar ik hoor ook van heel veel ministers die zeggen, ja je moet elkaar ook wat gunnen. Is dit daar dan een voorbeeld van?

YEŞILGÖZ
Je moet elkaar sowieso wat gunnen, maar ik kan u echt verzekeren dat op een dag heel veel onderwerpen langskomen. En ik ben vooral blij als we deze via ministerraad op een gegeven moment, of in ieder geval vanuit het kabinet, naar de Kamer kunnen sturen.

BREMER
Maar u ontkent ook niet dat het een uitruil was?

YEŞILGÖZ
Ik vind de link die is gelegd over het verband, dat het ook inhoudelijk te maken zou hebben gehad met de afspraak die met de oppositie is gemaakt over de begroting van BHOS. Nee, daar is wel natuurlijk in de coalitie gesproken over het belang van waar besteed je het geld dan aan. En dat ziet u ook. Dat zijn ook allemaal zaken waar deze coalitie ook achter staat. En het gaat over opvang in de regio, terugkeer Syriërs en noem maar op. Maar het zijn aparte trajecten.

BREMER
Dan nog een andere vraag, als het dat mag. Bestaat er zoiets als de letter van de wet, zodat je de geest van de wet niet hoeft uit te voeren?

YEŞILGÖZ
Ik weet helaas heel goed waar u naartoe gaat. Maar ja, en dat zal uiteindelijk aan de rechter zijn, maar het kan uitwisselbaar zijn, ongetwijfeld. Ik weet waar u naartoe gaat.

BREMER
Het gaat hier over Maassluis, waarbij ze zeiden, als je de letter van de wet nastreeft, dan kan je zeggen dat je geen asielzoekers wil opvangen. Alleen is dat niet in de geest van de wet. Hoe kijkt u daarnaar?

YEŞILGÖZ
Nou, uiteindelijk is de wet de wet. En heeft iedereen zich te houden aan de wet, welke wet het ook is. Daar hebben wij geen verschillende categorieën voor bedacht in Nederland, want zo werkt een democratie niet, en zeker niet de onze. En uiteindelijk binnen de wet is er mogelijkheid om in regio's met elkaar te kijken, hoe doen we dan die verdeling? Hoe doe je dat op een zorgvuldige manier? En daar zal Maassluis ongetwijfeld onderdeel van zijn. En de lokale discussie die zij daar nu op dit moment intern hebben, is natuurlijk aan hen. Maar er is geen systeem in Nederland waarbij de wet voor de een wel geldt en de ander niet, ongeacht de wet.

BREMER
Zij hebben in hun coalitieakkoord staan dat ze nul asielzoekers willen opvangen. Hoe kijkt u daarnaar?

YEŞILGÖZ
Ik heb dat begrepen. Ik heb de discussie gezien. Zoals gezegd, dat is echt lokaal aan hen. Uiteindelijk zullen zij ook met het ministerie van Asiel en Migratie dan in gesprek moeten gaan, hoe los je dat op in het gebied, in die regio? Ze zitten er wel met z'n allen bij. Ze zijn allemaal onderdeel van dit land en ook dus van de wetten. U weet dat ik het heel erg belangrijk vind en hier ook heb herhaald, dat we ook als Den Haag stappen zetten om ervoor te zorgen dat minder mensen ons land binnenkomen. Deze week ook weer hele belangrijke gezet door collegaminister Van den Brink. Dus ik denk dat dat zeer, zeer bij gaat dragen aan niet alleen minder mensen in ons land, maar ook draagvlak voor degenen die hier zijn. En verder zal dit ook met A&M, maar vooral ook met de regio besproken moeten worden, als ergens iemand iets minder wil doen, zullen anderen meer moeten doen. En vooral moeten wij vanuit Den Haag zorgen dat überhaupt minder mensen het land in komen. Dat is de dynamiek waar dit bij hoort.

BREMER
Maar is dat een belofte aan de kiezer die je waar kan maken als coalitie in een gemeente?

YEŞILGÖZ
Dat is absoluut aan die coalitie, aan hun gemeente. Dat is echt, daar kan ik niet over praten.

BREMER
Als er nou meer gemeenten zijn in Nederland die dit soort dingen in hun coalitieakkoorden zetten, dan is die spreidingswet eigenlijk niet werkbaar meer. Want ja, je kunt maar met zoveel gemeenten gaan uitwisselen?

YEŞILGÖZ
Nou ja, maar dat is ook de ingewikkelde puzzel. En ook eentje waar minister Van de Brink dag en nacht mee bezig is en waar ik ook heel veel respect voor heb voor hoe hij dat doet. Aan de ene kant zet hij alles op alles om onze wetten en regels hier aan te passen, zodat we meer grip hebben op het aantal mensen en wie ons land binnenkomt, dat is echt cruciaal. Dat gesprek, u weet van mij, dat gaat niet los. En ik zie het ook, dat de minister van Asiel en Migratie dat ook zo ziet. En tegelijkertijd, als het gaat om echte vluchtelingen, mensen die hier zijn, zullen we dat ook op een eerlijke manier met elkaar moeten verdelen en ook daarvoor zorg dragen. En ik merk ook dat heel veel Nederlanders die zich zorgen maken om dit beleid ook zeggen, als het echte vluchtelingen zijn en jullie hebben in Den Haag grip, dan snappen wij dit ook. Maar je moet wel laten zien dat je ook grip hebt. Nou, daarvoor zijn echt fundamentele stappen gezet.

BREMER
Maar staat dit een eerlijke verdeling van die vluchtelingen die hier nu zijn, niet in de weg?

YEŞILGÖZ
Deze discussie is in die zin niet nieuw. Dit is al jaren zo in Nederland, dat er gemeenten zijn die meer willen doen of kunnen doen. Dat er gemeenten zijn die zeggen, dat trek ik niet.

BREMER
En daar was een spreidingswet voor?

YEŞILGÖZ
Ja, maar ook daarin is altijd ruimte geweest. En ook in die wet is het nu ook, dat je het ook met elkaar kunt kijken, hoe verdeel ik het ook binnen een regio.

BREMER
Maar als je te veel gemeenten krijgt die zeggen, wij willen het op een andere manier doen, wij willen ze niet. Ja, dan heb je op een gegeven moment geen eerlijke verdeling.

YEŞILGÖZ
En ook binnen die gemeenten zie je nog steeds verschillende lagen. Dat mensen ook zeggen, als het gaat over echte vluchtelingen, als het gaat over statushouders of bepaalde groepen asielzoekers, daar kunnen we meedenken, daar kunnen we wel wat leveren. Dat is de ingewikkelde taak van de minister. En we hebben een minister die daar, denk ik, uitzonderlijk goed in gaat zijn. En is, maar tegen de tijd dat je dat gesprek gaat hebben, ook gaat zijn. Om ook gewoon ver dat gesprek aan te gaan. Dit is wel uiteindelijk in het kleine landje wat we met elkaar moeten doen. En dat het heel veel is en te veel is, dat deelt ook deze coalitie, vandaar ook al die stappen om ervoor te zorgen dat we grip krijgen.

BREMER
Maar heeft u niet als coalitie een probleem met de uitvoering van die spreidingswet als het draagvlak onder gemeenten, dat hoor je ook bij de VNG, om de spreidingswet uit te voeren, steeds verder afneemt?

YEŞILGÖZ
Nummer één draagvlak, om dat te beïnvloeden, positief te beïnvloeden, is dat je hier aan de slag bent met grip. Dat is de reden waarom ik altijd dat in één verhaal ook vertel. Omdat dat het verschil maakt in draagvlak. Als wij hier zorgen met ons twee-status-model, met het afschaffen van die dwangsommen, ervoor zorgen dat mensen die geen recht hebben eerder een snelle terug kunnen met het realiseren van die terugkeerhubs. Dat is ook wat helpt aan draagvlak. Als mensen zien en voelen, dat tweede is natuurlijk veel belangrijker dat je dus ook je grip hebt. En dat je dan verder kunt vragen, maar dan voor de echte vluchtelingen, wil je met me meedenken. En dat hebben we jarenlang andersom gedaan. Geen grip en het over de schutting gegooid. En dat dat mensen irriteert, dat snap ik. Maar als je kijkt wat er nu door deze minister wordt bereikt dat zijn echt grote stappen en dat gaat uiteindelijk ook helpen in het draagvlak.

BREMER

Want de wet is gewoon de wet.

YEŞILGÖZ

De wet is gewoon de wet.

BREMER

Dus nul asielzoekers opvangen kan niet onder de spreidingswet.

YEŞILGÖZ

Je kunt het onderling met elkaar gaan verdelen. Dat is waar het dan over moet gaan…

BREMER

Maar die belofte kun je niet doen als gemeente.

YEŞILGÖZ

Daar ga ik niet over. Nee, politici die moeten doen wat ze willen in een coalitieakkoord lokaal afspreken.

BREMER

Maar het gaat wel over de landelijke wet natuurlijk.

YEŞILGÖZ

En uiteindelijk zal je, zoals wij ook met ons coalitieakkoord landelijk, dan ga je kijken, hoe krijg ik hier meerderheden voor? Hoe krijg ik draagvlak voor? Kan ik er toe doen? En het is nooit zo zwart-wit. Dus daar zal dan het gesprek over moeten gaan.

BREEDVELD (NOS)

De fractievoorzitter van de VVD heeft net als u geprobeerd dat uit te leggen hoe dat nou zit. Gemeenten kiezen zelf of ze asielzoekers opvangen, heeft hij gezegd. En hij legde daarbij vervolgens uit net als u, dan moeten ze dat in overleg met andere gemeenten doen. Nou, dat is precies wat de gemeente Maassluis nu gaat doen. En die gaan dat overleggen in met hun idee, wij doen er nul. Dan doen jullie er extra. Is dat dan de manier waarop gemeenten met elkaar moeten praten?

YEŞILGÖZ

Dat is aan hen. Dat is niet aan mij.

BREEDVELD

Hoe kijkt u daar dan tegenaan dat de gemeente Maassluis… Daar heeft u geen oordeel over?

YEŞILGÖZ

Nee, want ik ga het niet invullen voor een lokale coalitie, of voor hun gesprekken met andere gemeenten. Ook dat is onze democratie. De wet is de wet. We weten wat onze opgave is. Het is aan ons landelijk om ook te voorkomen dat zoveel mensen ons land binnenkomen. Daar zijn we nu druk mee bezig. En daar ben ik blij om dat we dat eindelijk doen. Maar het is niet aan mij en zeker niet vanuit deze plek om commentaar te leveren op lokale afspraken.

BREEDVELD

Er zijn meer gemeenten waar grote partijen zijn die hetzelfde willen. De kans is groot dat dat er ook uit gaat komen. Wat voor gesprek krijg je dan? Want die moeten dan onderling, en dat is dan een coördinerende burgemeester aanvankelijk verantwoordelijk voor. Die moet dan zeggen ja sorry, maar andere gemeenten willen wel asielzoekers opvangen, maar niet die van jullie. Dan vervolgens gaat dat provinciaal spelen, vervolgens moet de minister dat aan gaan wijzen. Is dat dan de solidariteit waar die spreidingswet een beroep op doet?

YEŞILGÖZ

Als we heel eerlijk zijn, dat is helemaal niet nieuw. Er zijn nu al aanwijzingen over hoeveel statushouders per gemeente opgevangen moet worden. Er zijn heel veel gemeenten die dat niet halen. Mijn eigen gemeente Amsterdam bijvoorbeeld niet. En die gaat dan met het Rijk, met de omgeving en de regio in gesprek om te zeggen, dat lukt ons niet. Kunnen we ergens anders bijvoorbeeld bij springen? Dat zijn de gesprekken die we al jaren in Nederland hebben.

BREEDVELD

Dat zijn gesprekken die op basis van redelijkheid, we kunnen niet meer, we doen ons best dat hoor je ook veel in gemeenten. Maar de gemeente Maassluis zegt heel uitdrukkelijk, wij vinden het niet goed voor de gemeente, wij kiezen voor nul.

YEŞILGÖZ

Nou, en dan kunt uw definitie zijn dat dat dan onredelijkheid is. Ik denk dat in redelijkheid is... Nee, het is voor elke gemeente, en nogmaals, daar ga ik geen waardeoordeel over hebben, lokaal is het aan hen wat voor afspraken ze onderling maken. U kunt zich voorstellen dat wij ons er vanuit Den Haag niet tegenaan bemoeien. Of het nou iets is waar je misschien intrinsiek eerder dichterbij of verderaf, je bemoeit je er nooit mee. Dus dat is wat daar gebeurt. En daarna zal je in het totaal van het geheel aan de slag moeten. Deze discussie is helemaal niet nieuw in Nederland. Ik hoop dat, vooral wat nieuw is, is dat we eindelijk stappen zetten om grip te krijgen op het grote aantal mensen dat naar Nederland komt. Dan worden deze gesprekken ook overzichtelijker.

BREEDVELD

U zegt, ik heb er geen oordeel over dat de gemeente zegt, wij willen er nul. Daar kunnen er natuurlijk goede redenen voor zijn. Dat is, dat leid ik daar dan een beetje uit af. Dan komt op een gegeven moment het moment dat de minister ze moet gaan dwingen. Wat voor situatie krijgen we dan in zo'n gemeente? Is dat iets waar we naar uit moeten kijken?

YEŞILGÖZ

Ik ga ervoor waken om daar niet helemaal nu in mee te gaan. Omdat we zojuist ook hebben stilgestaan bij het feit dat je ook in een gebied, in een regio, met elkaar tot afspraken kunt komen. En dat is de fase waarin men nu ook zit.

BREEDVELD

Maar is dat een consequentie van de wet? Uiteindelijk volgt er dwang. Is dat dan wenselijk?

YEŞILGÖZ

Natuurlijk, een dwang is ook nooit wenselijk. Dat is wat je altijd probeert te vermijden. En ik denk dat onze minister, die hiervoor verantwoordelijk is, daar ook vooral heel veel mee bezig is om aan de ene kant alle wetten en regels voor mekaar te krijgen die zorgen dat we minder mensen naar Nederland halen, of dat ze hier binnenkomen. Dat is wat we echt niet willen. Dat is gewoon te veel. Dat tast het draagvlak aan. Draagt kracht van onze samenleving. Dan is het heel makkelijk om dat deel over te slaan en dan frontwaardig te doen als inderdaad het draagvlak weggedaald is. Dus ik vind het heel knap dat de minister van Asiel en Migratie juist en daaraan werkt en ook gezamenlijk met de gemeente gaat kijken hoe kan ik het hier oplossen? Dat is de manier om te doen. Maar dat voortraject in dat we in Den Haag al die jaren geen grip hebben gekregen, dat mogen we niet vergeten, en ik ben blij dat we het nu eindelijk wel krijgen.

BREEDVELD

Een beetje ondergesneeuwd in deze discussie is dat de burgemeester van Maassluis, Jack de Vries, zware bedreigingen heeft gehad. Dusdanig dat hij onder beveiliging is gesteld voor zijn huis. Privé. Hoe haal je dit soort spanning uit de samenleving?

YEŞILGÖZ

Dank u wel dat u over dat punt begint. Want echt los van het onderwerp. Los van je mening. Los van alles. We zijn in een tijd beland waar mensen geen enkele drempel lijken te ervaren en meteen op het moment dat iemand iets zegt waar je het niet mee eens bent, of het nou burgemeesters zijn, wethouders, raadsleden, politici, journalisten, overgaat op bedreigingen. Dat is zeer zeer verwerpelijk. Ik reken er ook op, ik ga ervan uit, ik weet dat de politie er bovenop zit, maar ik ga er ook vanuit dat we die daders snel pakken. Dit is echt onacceptabel. Er is ook vanuit het kabinet contact geweest natuurlijk met burgemeester de Vries. Ik vind dat zo fundamenteel in onze democratie. Dat ik hoop dat we met z'n allen dan ook weer een blok vormen tegen iedereen die denkt dat je op die manier je mening kunt afdwingen. Het maakt me echt niks uit wat je inzet is en wat je van de inhoud vindt. Je blijft met je poten van een ander af. Je gaat niet mensen bedreigen omdat ze niet dezelfde mening hebben als jij. Dat is echt zo'n armoe in onze democratie. Daar hoop ik echt dat we zij aan zij staan.

BEEKMAN (BNR)

Het minderheidskabinet heeft nu de eerste grote deal met Progressief Nederland gesloten. Is dat in goed overleg gegaan?

YEŞILGÖZ

Ongetwijfeld wel.

BEEKMAN

Was die sfeer goed?

YEŞILGÖZ

In het kabinet bedoelt u?

BEEKMAN

En ook bij de onderhandelingen met Progressief Nederland?

YEŞILGÖZ

Daar was ik niet bij, dus ik zou ervoor willen waken om te spreken namens Progressief Nederland. Maar ook niet namens Minister Sjoerdsma. Die heeft dat zelf natuurlijk gedaan. Daar was ik niet bij. Maar als je ziet dat het effect is dat die begroting het gewoon lijkt te halen en het komt er doorheen en men is tevreden met de inzet en de uitkomst, dan is dat prima.

BEEKMAN

Klopt het ook dat de deal niet in een korte tijd gesloten is maar dat er al een tijdje over gesproken werd?

YEŞILGÖZ

Dat weet ik oprecht niet. Dat weet ik echt niet. Ik weet wel dat het langer speelde en dat is niet iets van alleen dit jaar. De BHO begroting is eigenlijk elk jaar wel een uitdaging. En dat is omdat er maar weinig onderwerpen zijn die zo verdeeld zijn in de Kamer dat er als je die mee hebt heb je die niet of als je die mee hebt heb je die niet. Vaak is er wel wat meer dwarsverbanden te leggen. Maar er zijn een paar onderwerpen waarbij dat heel moeilijk is. Dit is er één van. Maar ik weet niet hoe lang die gesprekken gaan.

BEEKMAN

Kunnen we veilig vaststellen dat het niet op woensdag beklonken is? In één dag?

YEŞILGÖZ

Dat denk ik niet. Maar ik was oprecht niet bij. Ik heb geen tijdlijn. Ik weet niet hoe dat van begin tot is gegaan. Weet ik echt niet.

BEEKMAN

Ja, want we hebben natuurlijk de fractievoorzitter van Progressief Nederland eigenlijk bij elke microfoon en voor elke camera en dinsdagavond ook nog op televisie horen zeggen: ‘ja, ik hoor helemaal niets vanuit dit kabinet’, om een dag later een deal te sluiten. Hoe heeft u daarnaar geluisterd?

YEŞILGÖZ

Nou, ik zit op mijn eigen domein, Defensie. We hebben regelmatig debatten. Er wordt afgelopen maanden ook met de inzet van de Evertsen of van andere zaken hebben we natuurlijk contact met woordvoerders. Ik weet dat er veel gesproken wordt tussen collega's en de oppositie en coalitie overigens. Maar ik hou geen logboek bij wie met wie.

BEEKMAN

Dat was mijn vraag eigenlijk niet. Want ja, dat is toch wel enig verwondering in ieder geval bij BNR, bij mij, dat je de ene dag een fractievoorzitter voor de microfoon hebt die zegt: ‘ja, ik hoor niks van ze en we krijgen alleen beleefdheidsbezoekjes’, dat is natuurlijk op Vijlbrief, om een dag later te horen dat er een deal is gesloten met de coalitie over 400 miljoen euro. Dus mijn vraag eigenlijk aan u was, hoe luistert u daar dan naar?

YEŞILGÖZ

Ik begrijp de vraag, maar laat ik wijselijk zeggen dat ik daar ook kennis van heb genomen.

BEEKMAN

Ja, en dan nog even tot slot, dan wordt er door progressief Nederland gezegd: ‘de koppeling is hersteld’. Is de koppeling hersteld of is er een pleister geplakt, wat u betreft?

YEŞILGÖZ

De koppeling is structureel. Dit is geen sprake van nieuw geld, extra geld of structureel nieuw geld.

BEEKMAN

Dus er is een pleister geplakt?

YEŞILGÖZ
Dat zijn uw woorden, maar dit zijn gewoon de feitelijkheden. Er is gewoon geld van de komende jaren naar voren gehaald, wat niet uitzonderlijk is, wat wel eens gebeurt als je een issue hebt dit jaar. En dan is het aan een ieder om dat in te vullen zoals ze voor dit jaar dat dan willen. Dank u wel.

HOEDEMAN (AD)
Mevrouw Yeşilgöz, in de kabinetsformatie was afgesproken dat de VVD het wetsvoorstel tegen strafbaar stellen van verheerlijken van terrorisme niet zou indienen. Waarom is dat nu wel gebeurd?

YEŞILGÖZ
Die afspraken herinner ik niet zo.

HOEDEMAN
Hoe lag die dan? Want hij is toen niet ingediend.

YEŞILGÖZ
Nee, maar er is wel heel veel niet in het coalitieakkoord opgeschreven. Dat wil niet zeggen dat daarmee alles wat er niet in staat niet aan de orde zou zijn. En we wisten dat er een Raad van State-advies komt, we wisten dat het belangrijk is. Dus dan is het altijd afhankelijk van wat de Raad van State zegt, wat je daarna in het kabinet weegt of wat je in de Kamer doet. Dat zijn nog allerlei ladingen die daarna kunnen, nog los van het coalitieakkoord en zo herinner ik het me.

HOEDEMAN
Ja. U zei net, op zo'n dag komen er heel veel dingen voorbij en ineens was dat voorstel daar. Dat is toch vreemd?

YEŞILGÖZ
Valt mee. U zult het vaker zien denk ik. U heeft het ook in het verleden vaker gezien. Dus we spreken over heel veel dingen tegelijk.

HOEDEMAN
Maar is dat, het lijkt logisch dat die pil wordt verguld van die 380 miljoen door dat andere voorstel, strafbaar stellen, in te voeren?

YEŞILGÖZ
Weet u, die afspraak binnen de BHOS-begroting is gemaakt tussen de minister van BHOS en de Kamer, in dit geval GL-PvdA, of Progressief Nederland. En los daarvan heb je een wetsvoorstel met een duidelijk advies van de Raad van State. En als je zegt, nou we gaan aan de slag met de adviezen en daarmee kan dit ook naar buiten, naar de Kamer, dan is dat wat er gebeurt.

HOEDEMAN
U maakt een erg Haagse indruk. U lijkt te duiken om verantwoordelijkheid te nemen voor een deal.

YEŞILGÖZ
Nee, dat is het niet. Ik noem de zaken zoals ze zijn gegaan. En ik duik voor beide niet overigens. Ik kan beide goed uitleggen. Dat je geld naar voren haalt om extra te investeren in opvang in de regio of terugkeer van Syriërs, vind ik goed uit te leggen. En dat je wetgeving naar buiten gaat sturen om te voorkomen dat mensen die terrorisme verheerlijken ermee weg laten komen, vind ik ook super goed te verdedigen. Allebei niet echt Haags.

HOEDEMAN
Nou heeft D66 iets geregeld. De VVD heeft iets geregeld. Zitten het CDA te slapen?

YEŞILGÖZ
Ik denk dat als je kijkt naar binnen het domein wat minister Sjoerdsma heeft uit-onderhandeld en het hebt over opvang in de regio. Aan de slag gaan met die terugkeerhubs, het terugsturen van Syriërs, past ook heel erg bij de agenda van de minister van Asiel en Migratie. En als het gaat over apart, los daarvan, die wet verheerlijking terrorisme, dat was altijd al ook een grote wens van het CDA, als ik me niet vergis. Dus het zijn onderdelen denk ik waar we elkaar gewoon hebben gevonden en dat is mooi.

HOEDEMAN
U bent betrokken geweest bij meerdere coalities om een coalitie te laten slagen, een kabinet te laten slagen, is een gunfactor belangrijk. Wat voor cijfer geeft u deze coalitie?

YEŞILGÖZ
Ik moet zeggen dat ik echt zie dat we met collega's, of het nou in het kabinet is of in de fracties, echt heel nauw samenwerken, heel goed samenwerken. Snappen als de een een probleem heeft, of dat nou is met meerderheden inhoudelijk, met geld, dat je ook met elkaar meedenkt. U heeft helemaal een punt als u zegt, en pak dat daarna lekker naar buiten toe, pak dat lekker uit. Dat kan nog wel ietsje beter misschien. Maar we zijn wel heel erg bezig met de volle intentie om deze kabinetsperiode met elkaar niet alleen uit te zitten, dat klinkt negatief, maar gewoon af te ronden op een manier dat we ook echt hebben geleverd voor Nederland. En dat is echt leidend voor deze drie partijen. En daar zit hoop gegund naar elkaar toe in.

HOEDEMAN
Klaas Dijkhoff zei deze week in zijn podcast, de VVD stelt zich nog vaak op als de grootste partij in de coalitie. D66 stelt zich niet op als de grootste partij. Herkent u dat?

YEŞILGÖZ
Nee.

HOEDEMAN
Oké.

WILTJER (ANP)
Nog één vraag over de zogeheten schaduwdeal. U zegt de hele tijd dat minister Sjoerdsma daar druk mee bezig is geweest. Bent u daar deze week op geen enkel moment bij die deal betrokken geweest?

YEŞILGÖZ
Nee, ik wist dat op een gegeven moment het voorstel lag van dat geld van de toekomstige jaren naar voren halen, ten behoeve van een meerderheid krijgen in de Kamer. En daarbij is het natuurlijk belangrijk, wat gebeurt er dan met dat geld? En dat zit hem echt in de Oekraïne-steun en opvang in de regio en dat soort zaken. En dat is waar deze coalitie zich ook natuurlijk in brede zin achter kan schaden.

WILTJER
Ja, maar u hebt zelf niet met premier Jetten en een CDA-leider over deze zaken gesproken?

YEŞILGÖZ
Ik spreek mijn collega's dagelijks. En daar komt echt alles langs wat op dat moment actueel is binnen de coalitie. Dat is onderdeel van je werk als vicepremier. Maar het is niet dat ik er met z'n drieën een bepaald overleg en allemaal dat. Maar dit is, en ik snap dat dat misschien soms wat Haags klinkt, maar dit is werk van elke dag. Dit is wat je doet. Ook als je 76 zetels had gehad trouwens. Maar zeker bij 66. Dus bijna alles wat wordt besproken, vroeg of laat, weet de vicepremier dat ook. Vaker gewoon op het moment dat je denkt, ik ben eruit, dit is het, maar ik koppel nog even terug en dan kan je door. Want het zal wat zijn als je met z'n allen alle onderhandelingen, alle gesprekken tegelijk. Dat gaat ook in.

WILTJER
Dus er is hooguit een terugkoppeling geweest over deze zaak?

YEŞILGÖZ
Dit is het maximale wat ik erover kan zeggen. U snapt, ik spreek nooit over de gesprekken die wij intern hebben. Of het nou de ministerraad is of één op één. Maar ik spreek mijn collega's doorgaans meerdere keren op een dag over heel veel onderwerpen naast defensie.

WILTJER
En om het even helemaal goed te hebben, u zegt dus er is geen koppeling tussen het akkoord tussen minister Sjoerdsma en Pro en het feit dat VVD in 1966 een akkoord hebben gesloten over voortzetting van de wet strafbaarstelling, verheerlijking, terrorisme.

YEŞILGÖZ

Kijk, de puzzel van de heer Sjoerdsma was met de Kamer. En die als sluit je buiten je coalitie, je kijkt naar wie heb ik van de oppositie, wie kan ik erbij krijgen, of wie heb ik nodig. Het verschilt ook nog eens per onderwerp natuurlijk hoe je dat doet. Dat is echt een heel apart traject. En tegelijkertijd speelt er heel veel tegelijk. En heb je daar ook met elkaar een puzzel te leggen en dat is hier ook op gebeurd.

BREMER

Zegt dit dan iets over de sfeer in de coalitie? Dat als er iets wat nadelig is voor de VVD, dat extra geld voor ontwikkelingssamenwerking naar buiten komt, dat dan meteen dit ook naar buiten komt? Op miraculeuze wijze.

YEŞILGÖZ

Er is geen extra geld voor OS, dat is er niet.

BREMER

Maar dat extra geld wat naar voren gehaald wordt?

YEŞILGÖZ

Er is geld naar voren gehaald, het is dus geen extra geld.

BREMER

Maar als dit naar buiten komt en tegelijkertijd komt er iets naar buiten wat in het voordeel is van de VVD? Zegt dat dan iets over de sfeer in de coalitie?

YEŞILGÖZ

Nee, dat zijn iets te veel linkjes achter elkaar geplakt. Als jij als minister een deal maakt met de Kamer, wat gebeurd is op de begroting bij OS, dan komt die naar buiten. Want dat is de afspraak.

BREMER

Tegelijk met dat andere?

YEŞILGÖZ

Dat kan, dat kan. Dat zult het vaker zien.

BREMER

Dat zegt niks over de sfeer in de coalitie?

YEŞILGÖZ

Nee, de sfeer in de coalitie is oprecht goed en ik hoop dat dat goed blijft. Ik reken daarop. Want we hebben met elkaar, zitten wij aan problemen te puzzelen. En als een collega een issue heeft, dan ga je daarop meedenken en dat is hoe een coalitie werkt. Ik heb in voorgaande coalities ook niet anders meegemaakt. Dat is nu ook zo. En dat doen we vanuit het collegiaal bestuur en je helpt elkaar. En we willen graag ook kunnen leveren voor Nederland. En hier is er sprake geweest van een schuif op de begroting. Dus ik heb dit niet ervaren als: dit is extra, we moeten daar politiek heel hoog spel op gaan doen. Dat is het niet. Het is een oplossing. We zoeken voor een probleem van dit jaar en dat is gelukt. En dat heeft minister Sjoerdsma knap gedaan.