Letterlijke tekst persconferentie na ministerraad 29 mei 2026
Letterlijke tekst van de persconferentie van minister-president Jetten na afloop van de ministerraad op 29 mei 2026. Bekijk de persconferentie via YouTube.
JETTEN
Nederland is een land dat het sterkste is als we problemen samen aanpakken en met elkaar in gesprek gaan om tot oplossingen te komen. Juist ook als we het niet altijd met elkaar eens zijn. En die mentaliteit heb ik gisteren ook gezien in het gesprek met werknemers en werkgevers over de toekomst van onze sociale zekerheid. Want iedereen aan tafel voelt daar dezelfde verantwoordelijkheid. Zorgen dat mensen meer zekerheid hebben over hun werk, hun inkomen en hun toekomst. Het overleg van gisteren heeft nog niet tot overeenstemming geleid. Want de vakbonden constateren dat nog niet aan al hun eisen is voldaan. Tegelijkertijd heb ik vooral ook de bereidheid gezien om de komende tijd samen verder te komen. Als kabinet werken we in ieder geval door aan een pact voor eerlijk werk. Want Nederland komt alleen verder als we die verschillen hier overbruggen en samen bouwen aan oplossingen voor werk en ondernemers.
Ook de situatie in de asielopvang in Ter Apel vraagt nog altijd onze volle aandacht. Want de druk daar is groot. En daarom ben ik gemeenten dankbaar die nu verantwoordelijkheid nemen en bijspringen om Ter Apel te ontlasten. Dat is Nederland op zijn best. Niet wegkijken als het ingewikkeld wordt, maar samen de schouders eronder zetten. Tegelijkertijd moeten we ook eerlijk zijn, want een paar gemeenten kunnen dit niet alleen dragen. Als we willen dat de opvang menselijk en beheersbaar blijft, dan moeten meer gemeenten bijdragen. En dat is precies waarom de Spreidingswet zo belangrijk is. Minister van de Brink van Asiel en Migratie is hier dagelijks mee bezig en het kabinet doet er alles aan wat nodig is om tot structurele oplossingen te komen. En het helpt daarbij dat de Eerste Kamer de afgelopen week het Europees Asiel en Migratie Pact heeft aangenomen. Komende week wordt er in de Tweede Kamer gestemd over de wet terugkeer en vreemdelingenbewaring. Zo laten we er met elkaar ook zien dat we er alles aan doen om de instroom omlaag te brengen.
Dan nog enkele punten uit de ministerraad van vandaag. Daarin hebben we opnieuw stappen gezet om Nederland sterker, schoner en toekomstbestendiger te maken. Ik wil 2 besluiten op het gebied van klimaat uitlichten. Allereerst nemen we 41 voorstellen over van het Nationaal Burgerberaad Klimaat. 175 Nederlanders hebben meegedacht over hoe we slimmer kunnen reizen, consumeren en leven. Hun ideeën verdwijnen niet in een la. We gaan er ook echt mee aan de slag. Want ook hier laten Nederlanders zien dat je samen in gesprek vooruitgang kan bereiken. Ook als de standpunten niet op één lijn liggen zoals ook bij het Burgerberaad het geval was. Zo laten we zien dat de beste oplossingen ook niet altijd hier in Den Haag ontstaan, maar juist ook bij mensen thuis, op het werk en in de buurt. We gaan onder andere concreet aan de slag met de voorstellen van het Burgerberaad om elektrisch rijden toegankelijker te maken, om ervoor te zorgen dat spullen makkelijker kunnen worden gerepareerd en een aantal voorstellen om voedselverspilling terug te dringen. Hele praktische stappen die in ons dagelijks leven kunnen helpen om duurzamer met elkaar door het leven te komen.
Daarnaast hebben we vandaag ook de Nationale Klimaatadaptatiestrategie vastgesteld. Omdat klimaatverandering niet meer een probleem is van later, maar ook nu al gevolgen heeft om ons heen. En daarom moeten we ook Nederland beter voorbereiden op droogte, hitte en extreem weer en overstromingen. Het zijn oplossingen voor problemen die we niet vooruit kunnen schuiven en waar we dus nu mee aan de slag moeten.
WESTER (RTL)
Ja meneer Jetten, ik probeer nog even die eerste zin van uw inleiding op me in te laten werken. Zou u het nog een keertje kunnen herhalen?
JETTEN
De exact dezelfde zin?
WESTER
Nou ja, het liefst wel ja.
JETTEN
Nou ja, kijk wat ik zei. En ik ga gewoon de exact dezelfde zin doen. We zijn een land wat sterk is geworden als we problemen samen aanpakken en met elkaar in gesprek gaan om tot oplossingen te komen.
WESTER
En u zei daarna, dat heb ik gister ook gezien.
JETTEN
Ja.
WESTER
Bent u op dezelfde bijeenkomst geweest als de leiders van de vakbonden?
JETTEN
Zeker. En ik heb, we hebben veel langer aan tafel gezeten dan veel mensen denk ik hadden gedacht. Dat is ook omdat iedereen ziet dat het piept en kraakt op een hele hoop zaken op de arbeidsmarkt. Waar mensen soms veel te lang moeten wachten voor begeleiding van werk naar werk. We ook willen dat mensen veel beter worden opgeleid op de arbeidsmarkt van de toekomst. En ook ondernemers aangaven, wij willen graag meer investeren in de Nederlandse economie, maar lopen nu tegen een hele hoop hordes aan. Nou, daar gaan we de komende tijd aan doorwerken.
WESTER
Maar de bonden hebben gezegd, we willen wel verder met de ondernemers praten, met de werkgevers, maar niet met u.
JETTEN
Nee, maar dat is eerlijk gezegd ook niet helemaal onverwacht. Dat vakbonden hun standpunt nu nog meer kracht willen bijzetten. Ik vind dat zelf jammer, want wij hebben flinke handreiking gedaan als kabinet. En dat was denk ik meer dan genoeg aanleiding om nu ook met z'n drieën in die inhoudelijke gesprekken terecht te komen. Maar goed, dat werkgevers en werknemers dat in ieder geval gaan doen. En wij zullen als kabinet ook een aantal voorstellen voorbereiden. En ik zeg nogmaals, onze deur staat open. Zodra de vakbonden ook met het kabinet willen onderhandelen, dan gaan we dat meteen doen.
WESTER
Maar hoe denkt u zelf er weer bij die gesprekken aan te kunnen sluiten? Want de rollen lijken wel wat omgekeerd. U moet nu iets bedenken om bij die gesprekken te komen.
JETTEN
Nou, wij hebben ook eerder al aangegeven dat we voor een aantal grote hervormingen staan op de arbeidsmarkt. Dat we in het coalitieakkoord daar een hele duidelijke koers voor hebben uitgezet, maar zeker bereid zijn om die plannen ook aan te passen. En wij hebben natuurlijk de afgelopen tijd al naar werkgevers en werknemers ook geluisterd, ook naar verschillende partijen in de Kamer. Dus wij werken gewoon door aan nieuwe voorstellen vanuit het kabinet. En ik heb er echt vertrouwen in dat we met die nieuwe voorstellen dan ook iedereen om tafel kunnen krijgen.
WESTER
En met die nieuwe voorstellen gaat dat bedrag van 6 miljard wat ingeboekt is voor die bezuiniging ook van tafel?
JETTEN
Nou, ik heb ook in het Catshuis tegen de werkgevers en werknemers gezegd. Leg nou even die tabel met die bedragen opzij. Zorg dat we in een gesprek komen over hoe help je mensen die in werkloosheid zitten, maar wel aan het werk willen. Hoe help je ondernemers om meer te investeren. Laten we nou bij die inhoud beginnen. Dan zien we aan het eind van die gesprekken wel wat dat dan oplevert eventueel aan besparingen en waar we eventueel tekort komen. En dan gaan we daar echt wel met elkaar uitkomen.
WESTER
Dan nog even iets anders, als het gaat over sober en doelmatig. Heeft u nog gesproken over het gebruik van het inzetten van privéjets voor bewindslieden?
JETTEN
Nou, heel eerlijk, toen ik zelf de eerste berichten zag denk dat ik net als alle andere Nederlanders ook wel even schrok van sommige bedragen die de afgelopen jaren aan vluchten zijn uitgegeven. Het zijn natuurlijk forse bedragen. Wij zetten voor reizen van ministers en staatssecretarissen zoveel mogelijk het eigen vliegtuig in. Als dat echt niet kan, dan moet er soms een andere oplossing worden gevonden. En ja, dan moet er soms een moeilijke afweging worden gemaakt.
WESTER
Dat er soms een andere oplossing moet worden gevonden, dat snapt iedereen wel. Maar 183.000 euro voor een congres in Canada. Om daarna op tijd weer bij de ministerraad te kunnen zijn. Is dat niet een beetje veel?
JETTEN
Dat is heel veel geld. En er wordt natuurlijk altijd allereerst gekeken, kun je met de auto of met de trein? Nou, dat is met Canada niet mogelijk. Kun je met een lijnvlucht gewoon mee? Met een vlucht die toch al gaat. Hier was dat niet het geval. En waren ook de twee vliegtuigen van de regering en defensie niet beschikbaar, dus moest helaas deze optie worden ingezet.
WESTER
Maar heeft u nog wel een keertje gezegd, misschien, dames en heren, pas een beetje op hiermee?
JETTEN
Ja, zeker. Zowel bij alle ministers en staatssecretarissen, maar ook in de ministeries is zo'n lijstje toch wel even dat iedereen denkt, dit kan beter. Dus wordt er nogmaals gewoon heel kritisch gekeken naar vluchten die de komende tijd ook nodig zijn.
AKKERMAN (WNL)
Wat vindt u eigenlijk van de instelling van de vakbonden die toch een beetje aan tafel gingen met wij willen 100% onze zin krijgen en anders praten we niet?
JETTEN
Kijk, als je met elkaar tot een breed sociaal akkoord wil komen, niet alleen voor de hervorming op de arbeidsmarkt, maar ook met licht op inflatie, oplopende prijzen, waar we denk ik allemaal gewoon willen dat er geld in de portemonnee overblijft, gaan we niet allemaal 100% onze zin krijgen. Zul je in gesprek moeten op de inhoud en uiteindelijk allemaal een beetje water bij de wijn moeten doen. Maar ik proef dus wel in de gesprekken die we met hen hebben ook wel echt het besef dat uiteindelijk een sociaal akkoord voor heel Nederland goed zal zijn.
AKKERMAN
Waar proeft u dat uit?
JETTEN
Er zijn natuurlijk een aantal nieuwe voorzitters in de polder. Mensen die echt met heel veel overtuiging en passie nu vakbonden en werkgeversorganisaties gaan leiden. En ook allemaal zeggen, wil je de komende jaren meer economische groei, zodat er meer geld wordt verdiend, zodat we de sociale zekerheid overeind kunnen houden. Ja, dan gaat dat niet met het stelsel zoals we dat nu hebben. Dan zullen we met elkaar moeten hervormen en dat kan je uiteindelijk alleen samen doen in die polder.
AKKERMAN
Maar als dat hun instelling is, waarom zijn ze dan toch weggelopen bij die gesprekken volgens u?
JETTEN
Nou, dat moet u deels natuurlijk wel vooral aan die bonden zelf vragen. Wij hebben op het punt van de AOW één-op-één koppeling gezegd, dat hebben we gewoon als kabinet niet goed gedaan, daar stoppen we dus mee. En over alle andere onderwerpen kan met ons open het gesprek worden gevoerd. Ik hoop dat ze de komende weken dan ook proeven dat wij dat echt menen en dat het ook zinvol is om die gesprekken ook formeel te gaan starten.
AKKERMAN
Waar zit dan eigenlijk voor het kabinet nog ruimte? Want u zegt inderdaad, AOW-plan gaan we helemaal niet doen. WW en WIA-plannen is met ons ook over te praten. Eigenlijk het enige wat u dan nog kunt doen om een stap verder te gaan, is uw eigen plannen 100% in de prullenbak gooien, wat u ook niet gaat doen?
JETTEN
Nee, en daarom hebben we ook al aan hen aangekondigd dat we de komende weken gewoon doorwerken, want de problematiek, bijvoorbeeld bij het UWV, is gewoon heel groot. Waar mensen soms echt maanden moeten wachten voordat je daar überhaupt geholpen kan worden, terwijl die mensen het liefst meteen van werk naar werk gaan in plaats van het kastje naar de muur. Dus wij hopen gewoon door te laten zien hoe we dat als kabinet uitwerken, met welke wetsvoorstellen we willen komen, met welke aanpassingen we willen komen, dat dan ook de vakbonden toch gaan zien, het kabinet zit gewoon met goede intenties in de wedstrijd en het heeft ook zin om daarover te gaan onderhandelen.
AKKERMAN
Wat vindt u eigenlijk van dat de vakbonden bijvoorbeeld ook dingen als de winstbelasting en de hypotheekrenteaftrekker bijhalen?
JETTEN
Nou, je mag alles erbij halen, maar ik wil niet zeggen dat er ook over alles een heel lang gesprek gaat volgen. Want kijk, wij hebben ook natuurlijk als kabinet en de coalitiefracties daarachter wel een paar onderwerpen waarvan we zeggen, daar houdt het dan voor ons op om daarover te gaan filosoferen. Laten we vooral ons focussen op de onderwerpen waar we in die sociale polders samen over gaan. Over sociale voorzieningen, over een hele hoop geld dat via premies wordt opgebracht. Het is echt de taak van het kabinet om een begroting te maken en die met steun door beide kamers te loodsen.
AKKERMAN
Ja, want op het moment dat de vakbonden dat erbij halen, heeft u dan het idee dat u met vakbonden aan het praten bent of met progressief Nederland?
JETTEN
Nou, als ik aan de tafel zit met de sociale polder, dan zit ik aan tafel met vakbonden en werkgevers en dan neem ik hun inbreng daarop ook heel serieus. Maar ik heb ook gisteren in het overleg aan hen teruggezegd, het is de taak van de aanwezige ministers om de ministerraad achter een sociaal akkoord te krijgen en een begroting door de Tweede Kamer te loodsen. En fijn als mensen meedenken, maar laten we ook een beetje respect hebben voor elkaars verantwoordelijkheid.
AKKERMAN
En tot slot dan, is het dan eigenlijk een voordeel of een nadeel dat die twee processen nu tegelijkertijd lopen?
JETTEN
Ik denk dat het een voordeel is en ook een kans, want door de hoge energieprijzen en de bredere impact van de Iranoorlog, ziet iedereen dat we de koopkracht van Nederlanders moeten beschermen, dat we goed moeten nadenken hoe we armoede effectiever bestrijden. En ondernemers die klagen, die zeggen: ‘we willen wel investeren, maar het lukt ons eigenlijk niet’. Dat kan je allemaal nu ook in het sociale akkoord beetpakken. En dat kan je ook heel goed laten landen in een begroting, waarvan een minderheidskabinet al bij de start heeft gezegd: ‘deze begroting voor deze Prinsjesdag is ook echt een kans om zaken te doen met elkaar’. Dus dat is een oproep aan de oppositie, maar zeker ook aan de sociale partners.
HENDRICKX (VOLKSKRANT)
U zei dat u tegen de vakbonden heeft gezegd, leg die tabel met bedragen nou maar even weg. Maar zegt u dan eigenlijk: ‘die bezuinigingen die bestaan eigenlijk niet meer’?
JETTEN
Ze zijn er, want ze staan in ons coalitieakkoord en als er geen akkoord met werkgevers en werknemers kan worden gesloten, dan zullen wij op basis van een coalitieakkoord een begroting met elkaar maken. Maar het heeft niet zoveel zin om eindeloos te gaan dimdommen over een tabel waarvan iedereen weet dat die tabel misschien wel gaat wijzigen. Dus mijn oproep is: laten we beginnen bij de inhoudelijke problemen die we in dit land zien. Hoe verbeter je het investeringsklimaat? Hoe maak je de koek met elkaar groter, met meer economische groei? En hoe help je mensen die aan de zijlijn staan, maar die wel willen meedoen op de arbeidsmarkt, hoe help je die veel beter? En als je daar dan met elkaar een inhoudelijk akkoord over kan sluiten, dan gaan we daarna met elkaar die rekening wel oplossen. Dat is de uitnodiging die wij hebben gedaan.
HENDRICKX
U zegt dus eigenlijk, die rekening kunnen we ook wel oplossen door bijvoorbeeld elders dan dat geld te gaan ophalen, buiten het domein van sociale zekerheid.
JETTEN
Het zal niet makkelijk zijn, want wij willen ook een fatsoenlijke begroting doorgeven aan volgende kabinetten en vooral aan toekomstige generaties. En we weten dat zeker op de langere termijn de overheidsfinanciën echt moeten verbeteren, dus daar zullen wij voorstellen blijven doen, maar staan we ook open voor voorstellen van anderen. Maar ik heb wel ook geleerd in de politiek, het helpt wel als je gewoon begint bij de problemen van mensen in het land en dat probeert op te lossen. En niet het geld als het hoofddoel van zo'n gesprek maakt, dus we vinden het jammer dat we niet nu al die inhoudelijke gesprekken kunnen starten.
ORNSTEIN
U noemde net even het burgerberaad, maar het valt zo op dat u nu niet de sociaaleconomische raad, de SER, noemt. Wat voor rol hebben die instituties die eigenlijk de polder zijn? De Stichting van de Arbeid gaat dan rechtstreeks. Is er überhaupt voor de SER nog wel een rol?
JETTEN
Zeker.
ORNSTEIN
En wat voor?
JETTEN
Goeie vraag. We hebben inderdaad nu met de Stichting van de Arbeid om tafel gezeten, dus dat zijn VNO-NCW, MKB-Nederland en LTO. Aan de ene kant en aan de andere kant de drie grote vakcentrales. We hebben eerder ook met de voorzitter van de sociaaleconomische raad gesproken, die ook echt hulp heeft aangeboden. Want er zijn een paar onderwerpen die eigenlijk heel snel een oplossing behoeven. Het vastgelopen systeem bij UEV is daar een voorbeeld van. Maar er zijn ook een aantal onderwerpen waar we wat meer de tijd voor hebben. Bijvoorbeeld leven lang ontwikkelen, waarbij je veel meer budget beschikbaar stelt om mensen tijdig te bijscholen of omscholen zodat mensen makkelijker van baan kunnen wisselen. Dat is echt zo'n onderwerp waar de SER eerder ook al hele goede voorstellen op heeft gedaan, waarvan de SER ook zegt: ‘wij willen dat heel graag ook weer oppakken om op dat soort onderwerpen de lange termijn oplossingen te bieden’. Maar het begint wel bij de bereidheid om überhaupt nu inhoudelijk te gaan onderhandelen met elkaar.
ORNSTEIN
Maar wat is de timing om de SER nu bij de korter lopende problemen in te gaan schakelen?
JETTEN
Nou, informeel is er eigenlijk continu ook overleg met de SER. Ook over lopende adviestrajecten die daar al zijn. Thema's waarvan zij zeggen, daar zouden we ook het komende jaar echt een rol bij kunnen spelen. Dus ik sluit niet uit dat als we dadelijk, en ik hoop dat dat op korte termijn kan, toch gaan onderhandelen met elkaar, dat de SER dan ook af en toe aan tafel aanschuift om daar ons ook allemaal bij te helpen.
ORNSTEIN
In het verleden hadden de leiders van de vakbeweging en de werkgevers ook heel veel rechtstreeks contact met de premiers. Is dat nu ook zo? Bellen ze u regelmatig op over deze zaken? En heeft u dagelijks contact of weet ik wat?
JETTEN
Nou, als we nu al dagelijks contact hadden, dan waren we denk ik echt aan het onderhandelen. Maar zowel ik zelf, maar ook de drie betrokken ministers van Economische Zaken en de twee van Sociale Zaken, we hebben heel prettig contact met al deze voorzitters en vicevoorzitters. En het was ook een heel constructief gesprek in dat Catshuis, omdat iedereen daar ook voelt, ja, die kracht van de polder, die heb je eigenlijk juist nu nodig in een polariserende samenleving en geopolitieke onrust. En daar is het persoonlijke vertrouwen ook superbelangrijk. Er zijn natuurlijk veel nieuwe voorzitters nu aangetreden, dus ik denk dat het alleen maar aan te moedigen is dat zij ook met elkaar nu de komende weken wel gewoon doorpraten. Want als daar het vertrouwen onderling ontstaat, dan gaat dat ook ons allen helpen in de gesprekken.
ORNSTEIN
Tot slot, staken. De laatste grote staking was in 2005 geloof ik, of 2004. Die manifestatie op het Museumplein en eerder in Rotterdam. Zoiets wilt u ten koste van alles voorkomen?
JETTEN
Ja kijk, de vakbonden staan natuurlijk in hun recht om acties te voeren als ze denken dat dat nodig is. Ik heb hen ook wel gezegd, ik hoop dat het gerichte acties zijn, waarin de impact voor de samenleving ook beperkt is. Het gaat uiteindelijk toch om mensen die met de trein naar school of hun werk gaan, mensen die in een hele belangrijke industrie of in de bouw werken, alles wat we nu nodig hebben als land. Als je dat gaat platleggen, dan is die economische en maatschappelijke schade ook heel groot. Ik denk dat dat ook niet nodig is om je punt duidelijk te maken wat je inhoudelijk bij eventuele onderhandelingen wilt bereiken.
DE WINTHER (DE TELEGRAAF)
Meneer Jetten, u zit bijna aan de honderd dagen geloof ik hè, met uw kabinet.
JETTEN
Ja, u houdt het beter bij dan ik, maar het is ongeveer nu.
DE WINTHER
Is het nou mee of tegengevallen?
JETTEN
Het is een megadrukke, maar ook een hele leuke uitdaging die we als kabinet te pakken hebben. Het is denk ik voor iedereen wennen, hoe werkt dat met een minderheidskabinet? Zowel voor de ministers, maar ook voor coalitie- en niet-coalitiefracties. Maar ja, ik zie ook dat we lekker op stoom beginnen te komen. En iedereen heeft er wel heel veel zin in om de vele dagen die nog gaan volgen, ook al deze mooie uitdagingen op te lossen.
DE WINTHER
Ja, maar zou u dat nou meevallen of tegenvallen omschrijven, als ik dat zo hoor?
JETTEN
Nou, meevallen in de zin van, wat komt er allemaal op je af? Maar ook wel gretigheid en ongeduld om op een aantal dossiers de komende tijd een paar grote knopen door te hakken.
DE WINTHER
Is er nu ook een beetje een besef doorgedrongen dat u een aantal zaken wellicht onderschat heeft, als het gaat om bijvoorbeeld het zoeken naar meerderheden of het contact, de samenwerking zoekend met de polder?
JETTEN
Nou, kijk, wij hebben natuurlijk een heel ambitieus regeerakkoord afgesproken. We wisten toen we dat presenteerden, ja, dat gaat ook een weerstand opleveren. Partijen met andere ideeën en voorstellen. Maar je merkt ook dat na de afgelopen anderhalf jaar iedereen toch ook weer een beetje moet zoeken naar: hoe kom je in een normaal gesprek en overleg met elkaar, om dan dat brede draagvlak te bouwen? Dat zijn we ook een beetje verleerd de afgelopen tijd. En tegelijkertijd denk ik dat heel veel mensen in de samenleving zoiets hebben van, ja, ik heb er geen boodschap aan dat er zoveel kabinetten achter elkaar zijn geweest met zoveel demissionaire periodes. Ik wil gewoon dat er huizen worden gebouwd of dat de economie wordt aangezwengeld. En ja, in dat spanningsveld van de roep om daadkracht, maar ook wel de behoefte voor breed draagvlak, ja, daar zijn we onze weg steeds beter aan het vinden.
DE WINTHER
Ziet u nou ook een mogelijkheid om uw ambitieuze agenda aangenomen te krijgen zonder dat de vakbeweging daarmee akkoord gaat?
JETTEN
Nou, ook op het gebied van het aanjagen van de economie en het hervormen van de arbeidsmarkt zijn er routes denkbaar via de Tweede en de Eerste Kamer. Dan is het misschien ook niet honderd procent zoals het in het coalitieakkoord stond, maar kun je die plannen wel zo bijstellen dat je de steun van andere politieke partijen ervoor krijgt. Ik denk dat de les uit de afgelopen decennia wel is dat je met een breed sociaal akkoord, waar ook werkgevers en werknemers een handtekening onder zetten, dat dat uiteindelijk tot veel grotere hervormingen kan leiden die ook langer stand houden. En dat vind ik in het licht van de inflatie en de hoge energieprijzen wel de voorkeurs(onverstaanbaar, red.).
DE WINTHER
De voorkeurs(onverstaanbaar, red.). Dus dat is het plan A, maar het plan B houdt u wel gewoon in uw achterhoofd, begrijp ik?
JETTEN
Ja, ik heb ook gisteren gezegd: de deur staat bij ons in ieder geval open om vandaag nog onderhandelingen met de vakbeweging te starten. Maar als zij ook de komende maanden zeggen: wij zien geen heil in die gesprekken met het kabinet, dan blijven wij niet eindeloos op onze handen zitten. Dan gaan we ook wel gewoon door met het maken van plannen en het sturen van voorstellen naar het parlement.
DE WINTHER
Ja, aan de slag heet dat geloof ik. Nu is er afgelopen week een debat gevoerd in de Kamer. U vond het zelfs nodig om daar artikel 1 van de grondwet nog eens in herinnering te roepen. Want er gebeurde daar behoorlijk wat natuurlijk. Er ligt nu een motie voor die waarschijnlijk een meerderheid gaat krijgen. De motie van de heer Klaver met betrekking tot het sluiten van akkoorden met bepaalde partijen die over omvolking spreken of tot geweld oproepen tegen wie dan ook. De definitie van samenwerken is natuurlijk breder dan akkoorden sluiten. Maar als die nou wordt aangenomen, die motie, betekent dat dat eigenlijk dat het kabinet voor de grote uitdagingen waar het voor staat een Tweede Kamer tegenover zich ziet van 136 zetels in plaats van 150?
JETTEN
Dan moet ik ook even heel snel tellen welke partijen u er allemaal uit… Ik denk dat het een heel goed... Het was een ongemakkelijk debat. Ik denk ook een beetje een lelijk debat voor de kijker thuis. Het was een ongemakkelijk debat. Het was wel heel interessant om te zien dat eigenlijk alle fractievoorzitters ook met elkaar daar het debat aangingen over: vinden we dit taal die acceptabel is in een democratische rechtsstaat? Dus het is nu ook aan de Kamer om dinsdag een uitspraak over die motie te doen. Ik heb denk ik zelf namens het kabinet ook wel heel helder aangegeven dat we de inbreng van de fractievoorzitters van Forum voor Democratie echt ver vonden gaan en ook niet in lijn met hoe we hier in Nederland met elkaar om moeten gaan. Daar sta ik gewoon nog steeds achter. En verder blijven wij als kabinet gewoon werken aan die brede akkoorden en af en toe op hele specifieke wetsvoorstellen of nieuw beleid gewoon zoeken naar een meerderheid in die Tweede Kamer.
DE WINTHER
Ja, maar u zei: ver of te ver vond gaan, al die uitspraken van mevrouw De Vos?
JETTEN
Ja, ik vond die te ver gaan. En het zou denk ik goed zijn als… Maar goed, daar hebben we het in het debat natuurlijk ook over gehad, om daar iets meer reflectie ook van haar op te krijgen. Maar goed, zij gaat over haar eigen woorden in de Tweede Kamer en die waren ook duidelijk.
DE WINTHER
Ja, maar wordt daar dan vervolgens een consequentie aan verbonden als u het te ver vindt gaan? Namelijk niet met hen meer samenwerken?
JETTEN
Ik vind de oproep die in die Kamermotie zit ook echt aan de Kamerfracties zelf. Maar ik heb eerder ook aangegeven: wij hebben als kabinet, dat doe ik onder andere met de minister van Financiën, veel gesprekken met fractievoorzitters en financieel woordvoerders. En daar zoeken we ook wel echt naar welke partijen ook die constructieve samenwerking met het kabinet willen aangaan. En ik heb ook in het gesprek met de fractievoorzitter van Forum destijds al vastgesteld dat zij ook niet die behoefte voelen om heel veel zaken met het kabinet te doen.
DE WINTHER
Dus een tweede visite van u naar mevrouw De Vos, daar hoeven we niet op te rekenen?
JETTEN
Nee, die zit voorlopig niet in de planning.
DE WINTHER
En komt er nog een visite aan de heer Markuszower? Want die lijkt een beetje op de wip te zitten als het gaat om deze kwalificaties.
JETTEN
Ik heb daarvan ook deze week gezegd dat ik een aantal uitspraken van hem ook niet handig vond. En dat hij daarmee ook zijn eigen inzet een beetje buiten die constructieve krachten plaatste. Hij heeft daar nu een aantal keren op gereflecteerd. En we gaan de komende tijd zien wat de inzet van zijn fractie gaat worden.
DE WINTHER
Mag ik daaruit opmaken dat u de heer Markuszower het voordeel van de twijfel gunt?
JETTEN
Ik heb ook in het debat gezegd dat de komende weken bij een aantal andere fracties de eerste vervolggesprekken staan ingepland. Maar ook hier geldt dat de heer Markuszower en ik ook hebben afgesproken met elkaar door te praten over zijn uitspraken. En dan zal ik hem nogmaals duidelijk maken dat ik het dreigen met geweld of het gebruik van bepaalde termen niet vind kunnen in het democratische debat.
DE WINTHER
En als dat voortduurt dan dus geen akkoorden zoeken met de fractie van Markuszower?
JETTEN
Nogmaals, er is ook geen sprake van nu dat we met die fractie heel erg aan het werken zijn aan een grote gedoogconstructie of zo. Dus ik vond zelf dat dat in het debat ook wat groter werd gemaakt dan de werkelijkheid op dit moment is.
BREEDVELD (NOS)
In datzelfde debat begon u eigenlijk ook met een algemene oproep aan politici: kies uw woorden zorgvuldig. Waarom deed u dat?
JETTEN
Omdat heel veel Nederlanders toch naar de politiek kijken en van ons verwachten dat wij netjes met elkaar omgaan, op een respectvolle manier met elkaar debatteren, maar ook woorden gebruiken die niet olie op het vuur kunnen zijn in een toch al onrustige samenleving.
BREEDVELD
Heel specifiek zei u over de woorden: kom in verzet. Wat is daar mis mee?
JETTEN
De suggestie dat gewelddadig verzet de oorzaak vindt in bepaalde beleidskeuzes of opvattingen van politici of gewoon besturen door lokale burgemeesters en wethouders, vind ik gewoon heel onverstandig. En ik heb ook verwezen naar bepaalde termen, waarvan ook de veiligheidsdiensten zeggen: dat zijn gewoon termen die te linken zijn aan bepaalde extremistische stromingen die je niet moet willen hebben in je samenleving.
BREEDVELD
Dat ging over omvolken, dat laat ik even liggen. Maar kom in verzet, als politici oproepen: kom in verzet, hitsen ze mensen op, zei u letterlijk. Waarom?
JETTEN
Kijk, je mag in dit land heel veel. Die vrijheid van meningsuiting gaat gelukkig heel ver. Dat geldt ook voor vrije pers, de vrijheid om te mogen demonstreren. Er zijn heel veel manieren waarop je op een democratische manier je stem kan laten horen. Of je dat nou eens of oneens bent met keuzes die de politiek maakt. Maar je vrijheid stopt wel op het moment dat de vrijheid van een ander wordt ingeperkt. En het intimideren van lokale bestuurders, of het gebruik van geweld, of het nou vuurwerk is, of brandstichting, of het gooien van stenen bij demonstraties, hoort daar gewoon niet bij. En daar past geen ja, maar, komma achter. Ik vind dat elke zichzelf respecterende politieke partij dat gewoon keihard moet veroordelen.
BREEDVELD
Maar er zijn verschillende politici die die woorden gebruiken. Kom in verzet tegen de Spreidingswet, de komst van een azc. Zegt u nu met zoveel woorden: daarmee zijn ze mede verantwoordelijk voor het uit de hand lopen van dit soort demonstraties?
JETTEN
Nee, want dat wordt nu aan allebei de kanten van het politieke spectrum geprobeerd. En daar moeten we denk ik ook uitkijken welke kant we op gaan. Maar het helpt ook als je wil staan voor onze politieagenten en brandweerlieden die met gevaar voor eigen leven soms aan het werk zijn om demonstraties in goede banen te leiden. Of burgemeesters en wethouders die steeds vaker bedreigd worden en extra beveiliging nodig hebben. Dat we duidelijk maken dat we dat gewoon niet accepteren. En ook laten zien dat er heel veel andere manieren zijn om je ongenoegen dan te laten blijken. Je kunt inspreken in je gemeenteraad, je mag demonstraties organiseren of andere acties. Maar doe dat wel op een fatsoenlijke manier.
BREEDVELD
Maar toch zegt u met zoveel woorden tegen een groot deel van de politiek, van de Kamer: met die woorden hitst u mensen op tegen hulpverleners, politie, medewerkers van azc’s. U zei het letterlijk. Dat is een forse aantijging.
JETTEN
Ik voer die gesprekken met politieagenten en met brandweerlieden en met COA-medewerkers. En die vragen aan mij: waarom doe ik dit? Waarom sta ik daar een demonstratie in goede banen te leiden? Waar ik wil dat inwoners die ergens boos over zijn hun stem kunnen laten horen. Maar waarom moet dat met vuurwerkbommen die op me worden afgevuurd? Waarom moet dat met brandstichting? Hoe leg ik dat thuis aan mijn partner en mijn kinderen uit dat ik dit werk elke dag ga doen? En zij vragen aan mij en aan iedereen hier in Politiek Den Haag om daar heel duidelijk over te zijn dat we dat in dit land niet pikken. Dat dat niet hoort bij de Nederlandse normen en waarden. En dat we dus mensen ook oproepen om de democratische wegen te vinden om je stem te laten horen. En dat niet te doen op een manier die niet bij Nederland past.
BREEDVELD
Maar is er dan een relatie tussen dat geweld en de woorden die politici hier gebruiken, namelijk: kom in verzet?
JETTEN
De mensen die geweld gebruiken, zijn verantwoordelijk voor dat geweld. Die moeten daar ook kaart voor worden aangepakt en gestraft. Maar we kunnen wel als politiek van links tot rechts breed laten zien voor welke normen en waarden we staan en wat we in dit land niet accepteren.
BREEDVELD
Dat is in uw optiek ophitsen met woorden: kom in verzet?
JETTEN
Nou, dat helpt niet.
WESTER
U heeft destijds meegedaan aan die rode lijndemonstraties. Daar was ook een van de kenmerkende leuzen. Kom in actie, kom in verzet. Want rood is de kleur van verzet. Is dat niet een beetje dubbel?
JETTEN
Het gaat om de types die die demonstraties misbruiken door strijd met hulpverleners te voeren, door mensen in een opvanglocatie in gevaar te brengen in dit geval. Er zijn natuurlijk ook allerlei andere demonstraties geweest de afgelopen jaren in Nederland die ook uit de hand zijn gelopen, waar hetzelfde voor geldt. Dus je mag natuurlijk ook als politici staan en steun betuigen aan mensen die het ergens niet mee eens zijn en die daar hun stem voor willen laten horen. Maar je kunt ook met elkaar laten zien, er is ook wel een grens aan die vrijheid van meningsuiting. En dat ze ook het beschermen van al onze dienders in uniform die daar veel te vaak voor in gevaar komen.
WESTER
Dat is waar. Die excessen bij het asielzoekerscentrum in Loosdrecht zijn niet te vergelijken met andere dingen, maar als het gaat om het gebruik van woorden. Dan zijn de woorden toch hetzelfde bij de ene demonstratie of de andere demonstratie?
JETTEN
Ja, maar mijn discussie in de Tweede Kamer ging over het vergoelijken van het gewelddadig verzet dat we daar hebben gezien. En dat goed proberen te praten door naar van alles te gaan verwijzen terwijl dat nooit goed te praten is.
HOEDEMAN (AD)
Meneer Jetten, u hebt deze week een geopolitieke toespraak gehouden. Waarbij u andere Europese leiders opriep Europa meer branie te laten tonen. Hebt u daar reacties op gehad?
JETTEN
Een aantal, want dit is een gesprek dat in heel veel Europese landen nu plaatsvindt. Hoe kunnen we met elkaar laten zien dat bijvoorbeeld de enorme investeringen die we in Defensie doen. Dat dat Europa gewoon in staat stelt om ons eigen continent ook veilig te houden. En hoe zijn we minder naïef over hybride dreigingen die bijvoorbeeld vanuit Rusland komen.
HOEDEMAN
Hebt u de ruimte om met dit minderheidskabinet zelf meer branie te tonen in Nederland?
JETTEN
Op dit punt?
HOEDEMAN
Nee.
JETTEN
Breed?
HOEDEMAN
In het algemeen?
JETTEN
Zeker. Ja.
HOEDEMAN
Want hoe kijkt u in die zin, op 2 juni is het 100 dagen geleden dat u aantrad. Dat kunt u in de agenda zetten. Gaat u dat vieren?
JETTEN
Nee.
HOEDEMAN
Er valt niks te vieren bedoelt u?
JETTEN
Nee, ik vind het zelf niet zo boeiend eerlijk gezegd en ik denk heel veel mensen in het land ook niet. Die willen gewoon weten, wat los je voor me op? En wanneer is dat rond?
HOEDEMAN
Het enige beleid dat lijkt te worden gemaakt en waar u applaus voor krijgt, dat is het intrekken van beleid. Doet dat niet een beetje zeer?
JETTEN
Nou, dat ben ik niet met u eens. Ik denk dat, soms is het ook goed om beleid in te trekken, want we hebben ook beloofd dat we een slagvaardigere overheid willen. Met minder regels, minder rapportages, dus er zal nog wel meer worden ingetrokken. De komende maanden en jaren. Maar we zien ook dat er nu brede steun is voor de Europese migratieregels. Dat we het minimumjeugdloon kunnen verhogen. Dat er de komende tijd allemaal nieuwe woningbouwlocaties bijkomen. Dus er zijn zeker ook hele mooie nieuwe dingen die erbij komen.
HOEDEMAN
En na honderd dagen ziet u hoe moeizaam regeren is. Als u de rit uitziet, moet u nog veertienhonderd dagen. Kijkt u daar tegenop?
JETTEN
Nee, eigenlijk niet.
HOEDEMAN
Oké. Ander onderwerp. U hebt deze week in een nachtelijk debat gezegd dat het kabinet nog gaat praten over het advies aan de overheid om van X af te gaan. Gaat er nog over praten, is dat zo moeilijk dan?
JETTEN
Nou, ik ken het advies nog niet. Dat is nu door alle directeuren communicatie van alle departementen opgesteld. De toppen van alle ministeries gaan daar binnenkort over spreken en dan komt het bij ons als ministers terecht.
HOEDEMAN
Verwacht u dat u uw vicepremier van de VVD meekrijgt?
JETTEN
Nou, het gaat erom kunnen we daar met elkaar uitkomen. Maar ik vind het zelf ook een worsteling. En dat geldt, weet ik, voor meerdere mensen. Kijk, social media zijn een heel goed middel om transparant te zijn over je werk. Om in contact te zijn met anderen. Ook andere ideeën op te halen. Maar we zien op meerdere social media platforms natuurlijk toenemende desinformatie of juist een vermindering van de monitoring waardoor er ook veel meer ruimte is voor verharding, haat en intimidatie. En daar moet tegen worden opgetreden. En dan vraag is hoe je dat het beste doet.
VAN DEN BERGH (REUTERS)
Ik wou het even hebben over branie die u internationaal getoond heeft deze week door de overname van Solvinity te blokkeren met uw kabinet. Dat is een duidelijke stap, maar niet heel transparant. Er wordt steeds verwezen naar mogelijk nationale interesses die daardoor geschaad wordt. Kunt u daar duidelijker over zijn? Waar zijn we precies bang voor? Dat het VS de services niet meer toelaat? Of dat het bedrijf de data niet goed zou kunnen beschermen?
JETTEN
We hebben deze stap, dit verbod op die verkoop, deze week moeten aankondigen om te voorkomen dat het op korte termijn zou worden geëffectueerd. Er lopen nog een aantal processen. Zodra die helemaal zijn afgerond, komt er ook uitgebreidere informatie over naar buiten, maar laat ik dit er in ieder geval dit al over zeggen. Wij vinden het heel belangrijk dat bepaalde data en gegevens die van Nederlanders zijn, dat die ook in Nederlandse handen zijn en blijven. Dat we daarmee ook bepaalde privacy en rechten kunnen waarborgen. En soms zie je dat ook buitenlandse wetgeving dat in de weg kan staan. En dat we dan onvoldoende eigen wettelijke middelen hebben om die gegevens op een goede manier te beschermen, behalve dan door een verkoop in dit geval van een bedrijf te voorkomen. Dat wil natuurlijk niet zeggen dat je nooit zaken kan doen met bedrijven uit het buitenland. Sterker nog, ik denk dat je ook een hele hoop hoogtechnologiebedrijven uit de Verenigde Staten ook echt nodig hebt voor de Nederlandse en de Europese belangen. Maar dat we wel met elkaar moeten kijken hoe kan dat op een ordentelijke manier.
VAN DEN BERGH
En denkt u dat het nu duidelijk genoeg is voor die Amerikaanse bedrijven die misschien willen investeren wat ze wel en niet kunnen in Nederland?
JETTEN
Nou, wat ik zelf ook heb gemerkt bij de gesprekken die ik heb gevoerd met Amerikaanse bedrijven en vertegenwoordigers van de Amerikaanse overheid is dat er best wel begrip is voor de behoefte om bepaalde data en gegevens van Nederlanders ook gewoon in Nederland te hebben en hier te beveiligen. Maar dat men wel graag dan ook meer duidelijkheid wil over binnen welke spelregels kan er dan wel op een goede manier worden zaken gedaan. Dus daarover zullen we ook met de Amerikanen doorpraten de komende tijd. Want dat vraagt wellicht aan wat aanpassingen aan wet- en regelgeving zodat er ook gewoon een duidelijk en eerlijk speelveld is.
VAN DEN BERGH
Dus u verwacht eigenlijk nog wel doorlopende gesprekken met uw Amerikaanse politieke tegenhangers hierover?
JETTEN
Zeker. En ook toen ik in de VS was, had ik een gesprek met zowel leden van de Democratische als de Republikeinse partij die ook heel specifiek op dit punt zeiden ‘vertel ons nou waar je zorgen zitten in wetgeving aan de Amerikaanse zijde’, want ook zij willen graag dat dat over weer zaken doen wel op een goede manier kan.
VAN DEN BERGH
En heeft u, dan als laatste vraag, nog een idee van een tijdstermijn waarop er meer duidelijkheid gegeven kan worden wat nou precies de regels zijn?
JETTEN
Even uit mijn hoofd duurt het nog een aantal weken voordat alle rapportages van de onafhankelijke toezichthouders zijn afgerond van adviseurs. En dan zal het kabinet op een gegeven moment die ook voor zover dat kan met de Kamer delen.
EK (HART VAN NEDERLAND)
Ja, meneer Jetten, het Europees Migratiepact is al een paar keer voorbij gekomen. Het moet over twee weken ingaan. Een paar dagen geleden kwam de Telegraaf met het bericht dat lidstaten eigenlijk nog helemaal niet eens zijn over wanneer die regels precies in moeten gaan, dat heel veel lidstaten nog niet klaar zijn daarvoor. Is Nederland daar inmiddels wel klaar voor aangezien er zo wordt geschermd met dat strengere Asielpact?
JETTEN
Nou, Nederland is natuurlijk vrij laat ook met het aannemen van de wetgeving. Heel mooi dat dat de afgelopen weken is gelukt. De IND en het COA zijn nu volle bak bezig om ook de implementatie daarvan voor te bereiden. Dat kan medio juni. En de effecten daarvan gaan we dan echt in de weken en maanden daarna merken. We zien gelukkig ook meer en meer landen die dat Europese Migratiepact nu op eenzelfde tempo aan het invoeren zijn. Er is op één specifiek punt in Brussel nog discussie en dat gaat over de aangescherpte terugkeerrichtlijnen. Daar hopen we snel een akkoord te bereiken over de invoerdatum.
EK
Een week geleden had men het daar in ieder geval volgens de Telegraaf over tien dagen. Er zouden nog tien dagen worden gegeven om daaruit te komen. Dat betekent dat er nog drie dagen over zijn. Hoe ziet dat eruit? Gaat dat binnen die drie dagen dan geregeld worden?
JETTEN
Nou, daar is nog steeds veel koortsachtig overleg over. Maar er zijn een paar Nederlandse Europarlementariërs die zich daar sterk voor inzetten. En dat geldt ook voor een aantal ministers van asiel en migratie en daar hoort zeker ook die van Nederland bij.
EK
Is Nederland dan ook een van de landen die heeft gevraagd om in ieder geval een latere inwerkingtreding hiervan?
JETTEN
Ja, er waren landen die sneller inwerking wilden treden dan Nederland. Maar dat is ook omdat we zeker willen weten dat we het op de datum dat het ingaat, dat de IND dat dan ook echt helemaal kan uitvoeren, zodat het ook het grootste effect kreeg.
EK
We hebben natuurlijk al eerder een soort overeenkomst gezien in de vorm van het Dublin-akkoord. Dat is eigenlijk helemaal verwaterd, die afspraak. Bent u ervan overtuigd dat de afspraken die nu worden gemaakt, wel gaan worden aangelegd?
JETTEN
Ik merk in ieder geval dat er echt veel meer bereidheid is in Europa om dat te gaan doen, omdat iedereen baalt dat die Dublin-afspraken onvoldoende hebben gewerkt om instroom te beperken, maar ook het doorreizen binnen Europa tegen te gaan. En wat nu, denk ik, veel beter is, is dat er ligt een veel breder pakket aan afspraken. Waardoor er ook bij een aantal Zuid-Europese landen meer vertrouwen is dat we nu dit met elkaar gaan doen. Een paar weken geleden is er ook eindelijk een akkoord bereikt over een bepaalde interpretatie van het Europese verdrag. Daar hebben Nederland, Denemarken en Italië ook lang aan getrokken, samen met België. Dus je ziet dat langzaamaan het totaalpakket om migratie beter onder controle te krijgen overal in Europa op de juiste vlieghoogte komt.
EK
Ja, dan blijft er natuurlijk wel een hele grote vraag over wat doe je met de mensen die eigenlijk terug moeten, maar niet terug kunnen op dit moment. Er wordt toch heel veel gekeken naar die terugkeerhubs, afspraken met landen zoals Marokko. Hoe staat het daarmee?
JETTEN
Er zijn meer en meer gesprekken ook met een aantal landen, bijvoorbeeld ook met Egypte, waar ik zelf ook onlangs mee heb gesproken over de vraag van ja, wat kunnen we ook als Europa doen aan betere samenwerking met zo’n land, zodat zij ook bereid zijn om meer mensen te gaan terugnemen. Marokko is daarbij ook een belangrijk land voor Nederland. Er zijn al enkele ministers deze maanden op bezoek geweest en die gesprekken die lopen continu door.
EK
Ja, die lopen continu door, maar zit er ook vooruitgang in?
JETTEN
Ja, niet dat we nu al daar hele grote afspraken hebben gemaakt, maar ik merk ook dat ook aan de Marokkaanse zijde die bereidheid er meer en meer is. Dus we blijven daar volop op inzetten, want u heeft helemaal gelijk. Je wil de instroom naar beneden, veel sneller beoordelen of dat iemand hier wel of niet mag blijven. Als iemand dan niet mag blijven, ja, dan moeten we ook wel zorgen dat het ook daadwerkelijk tot terugkeer kan komen.
EK
Ja, en die terugkeerhubs, hoe staat het daarmee?
JETTEN
Daar zijn nu de kopgroep van Europese landen die beter migratiebeleid willen, Nederland zit daarbij samen met, wat is het inmiddels, zijn het vijftien landen in totaal, zijn we met de Europese Commissie aan het kijken: hoe zou je die terugkeerhubs goed kunnen organiseren? Welke landen willen dat eventueel doen? En zou je dan ook binnenkort ergens een eerste pilot kunnen gaan starten?
EK
Wordt daar ook bijvoorbeeld meegekeken met het Verenigd Koninkrijk dat al in Rwanda bijvoorbeeld was begonnen met zo'n terugkeerhub?
JETTEN
Ja, daar is wel geleerd van de lessen, want daar is veel geld door de Britten ingestoken, maar dat heeft tot geen enkele extra uitzetting geleid. Dus om te voorkomen dat we nu in dezelfde valkuil trappen is daar ook met de Britten over gesproken.
EK
Over inreizen gesproken, rapper Ye mag naar Nederland komen. Wat vindt u daarvan?
JETTEN
Ik denk dat we allemaal wel uitspraken van hem hebben gezien en die t-shirts die absoluut niet kunnen. Dat is ook de reden waarom het kabinet nogmaals op verzoek van de Kamer heeft gekeken, kan je toegang tot Nederland verbieden? Dat kan niet op basis van de huidige wet- en regelgeving. Dus daar zullen de ministers van Justitie en Asiel kijken, moeten die regels worden aangescherpt, zodat je in de toekomst eventueel wel vaker kan zeggen: ‘je bent hier niet welkom’.
EK
Want u had liever gezien dat dat nu gezegd had kunnen worden?
JETTEN
Nou, ik vind dat zeker in het licht van toenemend antisemitisme en ook veel van de incidenten die we hebben gezien met de Joodse gemeenschap, begrijp ik heel goed dat er hele grote zorgen zijn dat er misschien straks iemand op een podium weer dit soort uitingen kan gaan doen. Maar ja, we moeten ons ook aan de wet en de regels houden en als er geen grond is om iemand de toegang te weigeren, dan gaat dat gewoon niet.
EK
Is dat dan ook het verschil met het Verenigd Koninkrijk? Zijn daar andere strengere wetten?
JETTEN
Ja, en er zijn een paar andere landen in Europa die op meer gronden kunnen besluiten om iemand de toegang, in dit soort gevallen, te weigeren en dus geen visum te verlenen voor inreizen.
EK
Is het dan ook zo dat straks bij dat concert iedereen wel op scherp staat en zodra er ook maar dat soort teksten op zo'n podium worden geroepen, dat er kan worden ingegrepen?
JETTEN
Nu overvraagt u me, maar ik denk wel dat meerdere mensen met heel veel alertheid dat concert gaan volgen, zeker.
VRAAG (ONBEKEND)
Het kabinet heeft het besluit genomen dat er onderzoek was gedaan door het BTI en dat zegt dat er mogelijke risico's voor het publieke belang kunnen ontstaan door die overname (Solvinity). Dat blijft best vaag. Waarom is dat?
JETTEN
Nou, dat is omdat het totale advies nog niet helemaal af is, maar op basis van het voorlopige advies moesten we concluderen dat er gewoon risico's zijn voor het Nederlandse belang. En om te voorkomen dat die verkoop op een hele korte termijn zou kunnen doorgaan, hebben we nu al dat besluit genomen. In een ideale wereld loop je zo'n proces helemaal uit en dan was je over een paar weken tot zo'n besluit gekomen, maar nu was het nodig om tijdig in te grijpen.
VRAAG
Dus kan er later wel meer duidelijkheid komen over wat die risico's, hoe die dan precies ingeschat zijn?
JETTEN
Ja, en ook manieren om dat dan in de toekomst beter te beschermen, zodat zaken doen tussen Europese en Amerikaanse bedrijven wel gewoon mogelijk blijft, maar dan binnen heldere spelregels.
VRAAG
Want hoe heeft u geluisterd naar de Amerikaanse ambassadeur en ook Kyndryl dat zelfs zei dat dit een gepolitiseerd proces is geweest.
JETTEN
Dat laatste is absoluut niet waar, want BTI, wat u noemt, is een compleet onafhankelijke adviescommissie waar wij uiteindelijk ons oordeel op baseren. En ik snap dat er bij verschillende partijen wordt gebaald, want zij hebben een aantal maanden gewerkt aan een bedrijfsovername die nu niet kan doorgaan. Maar wij doen het echt vanuit de verantwoordelijkheid van het kabinet om in dit geval Nederlandse data en gegevens te beschermen.