Toespraak minister Brekelmans bij nieuwjaarsreceptie Curaçao
Minister-president Pisas, Gouverneur De Kort, Commandant der Zeemacht in het Caribisch Gebied Commandeur Hansen, excellenties, dames en heren, collega’s,
Allereerst wens ik ieder van u alle goeds voor 2026 en veel voorspoed én veiligheid op het prachtige Curaçao.
Precies een jaar geleden was ik ook op Curaçao en de eilanden. De belangrijkste reden was om kennis te maken met alle onderdelen en eenheden van Defensie die hier actief zijn, en kennis te maken met de bestuurders en onze belangrijkste partners.
Mijn hoofdboodschap toen was dat de geopolitiek turbulente tijd waarin we leven, ook impact kan hebben op deze regio en op de eilanden. En dat we daarop voorbereid moeten zijn. Kijk eens waar we nu een jaar later staan.
Ik hoef deze boodschap nu aan niemand meer uit te leggen. Sterker nog, ik benadruk nu juist de boodschap dat we wel alert en voorbereid moeten zijn, maar vooral ook het hoofd koel houden.
Maar voordat ik dieper inga op de geopolitieke turbulentie, wil ik terugkijkend op het afgelopen jaar ook zeker stilstaan bij de hoogtepunten. Het toerisme floreert als nooit tevoren, zoals ik met mijn eigen ogen de afgelopen dagen heb kunnen zien. En dat biedt diverse kansen voor Curaçao en de andere eilanden. Daarnaast vinden allerlei investeringen en verbeteringen op de eilanden plaats. En natuurlijk het allermooiste: de WK-kwalificatie van Curaçao – een prestatie die ons allemaal trots maakt en mensen samenbrengt. Van harte gefeliciteerd en we kijken allemaal uit naar de finale Curaçao-Nederland.
Maar helaas zijn er ook zorgelijke ontwikkelingen, vooral op geopolitiek gebied. In Europa is de Russische dreiging voelbaarder dan ooit, terwijl de agressie-oorlog in Oekraïne onverminderd doorgaat. Hier in het Caribisch gebied hebben de recente ontwikkelingen rond Venezuela tot bezorgdheid geleid. En dat begrijp ik natuurlijk goed.
Het is nog maar 4 dagen geleden dat de VS Maduro heeft weggenomen. De situatie is nu weer stabieler en er worden pogingen ondernomen door de VS en de huidige Venezolaanse machtshebbers om samen te werken. Laten we hopen dat dit leidt tot een transitie in Venezuela richting meer democratie, waarbij de wil van de Venezolaanse bevolking voorop komt te staan. Wij als Nederland steunen een door Venezuela geleide, vreedzame transitie naar democratie.
Wanneer de spanningen toenemen, en de geopolitieke golven hoger worden, zijn 3 dingen belangrijk: 1) scherp blijven analyseren en het hoofd koel houden, 2) op basis daarvan effectief handelen en de juiste voorbereidingen treffen, en 3) nauw samenwerken en communiceren binnen het Koninkrijk en met onze partners.
Op basis van onze analyses en monitoring is duidelijk dat er geen sprake is van een directe dreiging richting Curaçao of een van de andere eilanden. Dat was de afgelopen maanden niet het geval, de afgelopen dagen niet, en ook nu niet.
Afgelopen zaterdag ging het om een operatie van de Verenigde Staten op Maduro, de illegitieme leider van het regime in Venezuela. Het Koninkrijk maakt daar geen onderdeel van uit. Daarbij benadrukken we steeds het belang van het naleven van het internationaal recht. Dat benadrukken we steeds richting alle relevante partijen.
Wel werken we er natuurlijk aan om onze informatiepositie zo goed mogelijk te houden. Om zoveel mogelijk met onze partners en relevante partijen in gesprek te blijven. En op de gebieden waar dat mogelijk is nauw te blijven samenwerken met de Verenigde Staten, onze belangrijke bondgenoot en partner, zowel in Europa als hier in de regio.
Ik wil een compliment maken aan vele mensen die hier vanavond aanwezig zijn. De afgelopen tijd is er goed en nauw contact tussen de Nederlandse regering (in het bijzonder onze minister van Buitenlandse Zaken Van Weel) en premier Pisas en de leiders van de andere eilanden. Op allerlei niveaus is er contact van Commandeur Hansen en Speciaal Gezant van Buitenlandse Zaken Verrijp met de autoriteiten en partners hier op Curaçao en de andere eilanden. Daardoor blijven we met elkaar op de hoogte, wisselen we relevante informatie uit, en zorgen we ervoor dat we naar buiten toe dezelfde boodschappen uitdragen. Dat is van groot belang, juist wanneer er vanuit de bevolking, media en politiek zoveel vragen zijn. Dank en waardering voor de goede samenwerking.
Diezelfde waardering wil ik uitspreken naar onze internationale partners. Zo is er nauwe samenwerking en goed contact met partners als Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk, Canada en Colombia. En specifiek wil ik ook dank uitspreken naar de Amerikaanse Consul General Negron. Juist in deze tijd is het van groot belang om snel te kunnen schakelen en eventuele issues snel te kunnen oplossen, bijvoorbeeld rondom het luchtruim. Dank voor uw persoonlijke inzet daarvoor.
Als Defensie zijn we altijd alert en waakzaam. Zoals ik zei is er geen directe dreiging voor het Koninkrijk, maar mochten de spanningen onverhoopt toch oplopen, dan staat Defensie klaar om bescherming te bieden en bijstand te leveren. En daarbij denk ik niet alleen aan militaire verdediging. Het gaat ook om heel praktische zaken, zoals bevoorrading van de eilanden als vervoer over het water en door de lucht moeilijk wordt. We hebben daarvoor capaciteiten hier in de regio, en ook in Nederland extra eenheden en capaciteiten achter de hand die snel inzetbaar zijn.
Voor ons als Defensie is het onze kerntaak om scenario’s in kaart te brengen, de waarschijnlijkheid hiervan in te schatten, en voorbereid te zijn op diverse scenario’s. En dat zijn we, door de inzet van alle fantastische mensen hier vandaag aanwezig.
Toen ik een jaar geleden voor het eerst als minister van Defensie dit prachtige eiland bezocht, was ik onder de indruk. Van het grote oefenterrein Wacao, met zijn unieke oefenmogelijkheden die van grote waarde zijn voor de hele Nederlandse krijgsmacht.
Maar ik was en ben vooral onder de indruk van onze mensen hier. Of het nou gaat om verdediging van het territoriale grondgebied, militaire bijstand aan de politie, humanitaire hulp in het geval van een orkaan, of het bewaken van grenzen en onderscheppen van drugstransporten. Ik zie professionaliteit, kameraadschap en diepe betrokkenheid.
De afgelopen dagen bracht ik een bezoek aan onze kazerne op Aruba en het mariniersdetachement op Sint-Maarten. En deze ochtend bezocht ik de marinebasis hier op Curaçao. En weer was ik onder de indruk. Van onze mensen bij de Marine en de Kustwacht. Van de Arubaanse en Curaçaose Militairen. Van de Koninklijke Marechaussee en de Landmachtmilitairen van de Compagnie in de West.
Jullie hebben het afgelopen jaar ontzettend veel bereikt. Zo onderschepte patrouilleschip Zr. Ms. Groningen in de eerste maanden van het jaar in totaal 5000 kilo drugs… waarvan zo’n 3000 kilo na een achtervolging die de hele nacht duurde en waarbij de NH90-helikopter de motor van een drugsboot uitschakelde. Zr. Ms. Friesland voegde hier in de maanden daarna nog zo’n 14.000 kilo onderschepte drugs aan toe.
Jullie gaven ook noodhulp aan Jamaica na orkaan Melissa … ondersteunden afgelopen maand de politie op Sint-Maarten bij het handhaven van de openbare orde… en voor het eerst namen jullie samen met Colombiaanse mariniers deel aan een oefening: Estribo.
3 weken lang leerden jullie van elkaar. Onder meer over hoe nog beter om te gaan met drassig terrein waarin je tot je knieën wegzakt. Het ondersteuningsschip Zr. Ms. Pelikaan speelde een belangrijke rol bij deze oefening als commandopost, bevoorradingsplatform en werkplaats voor materieel.
Al deze inzetten laten zien dat jullie klaarstaan. Altijd.
Maar hier laten we het niet bij. De komende jaren investeren we in onze luchtradarcapaciteit, counterdrone middelen en draagbare luchtverdedigingssystemen. We verhogen de inzet van de verkenningsvluchten van de Kustwacht. Ook nemen wij een deel van de bewakings- en beveiligingstaken van de Caribische Militairen over, zodat zij voor andere taken inzetbaar zijn en hun operationele gereedheid kunnen verhogen.
Dames en heren,
In tijden van hoge geopolitieke golven is het goed om onszelf af te vragen: als we hier over een jaar weer staan, hoe ziet de wereld er dan uit? Ik hoop dat we dan kunnen zeggen dat het jaar weliswaar zorgelijk begon, maar daarna stabiel vooruitgang is geboekt. Dat we samen bij hoge temperaturen het hoofd koel hebben gehouden door in gesprek te blijven, waakzaam te zijn en voorbereid te zijn op diverse scenario’s. En natuurlijk: dat Curaçao de wereld heeft weten te verrassen tijdens het WK-voetbal! En we samen hebben kunnen juichen.
Dank u wel.