Toespraak door staatssecretaris Judith Tielen (Onderwijs en Emancipatie) bij de uitreiking van de Aletta Jacobsprijs aan Elanor Boekholt-O’Sullivan
Op vrijdag 6 maart 2026 hield staatssecretaris Judith Tielen (Onderwijs en Emancipatie) in de aula van de Rijksuniversiteit Groningen een toespraak bij de uitreiking van de Aletta Jacobsprijs aan Elanor Boekholt-O’Sullivan.
Goedemiddag allemaal,
Vindt u ook niet dat het net is alsof we de aanwezigheid van Aletta Jacobs hier kunnen voelen? Hier bij haar Alma Mater, de Rijksuniversiteit Groningen. Waar zij als eerste vrouw in Nederland afstudeerde en promoveerde.
Ook ik studeerde geneeskunde, net als zij. Maar zij deed dat in een absolute mannenwereld. Ik had veel vrouwelijke medestudenten. Tegenwoordig is zelfs een ruime meerderheid van de geneeskunde-studenten vrouw. Een paar jaar geleden zelfs meer dan 70%.
Maar ook nu nog is de wereld van de gezondheidszorg vaak op de mannelijke leest geschoeid. De Vitruviusman, u kent ‘m van die bekende tekening van Leonardo Da Vinci.
Veel behandelingen en medicijnen zijn nog ongeschikt voor vrouwen. Omdat ze bedacht en toegepast zijn door generaties mannen, geoefend op mannen, ontwikkeld op mannen. En daarmee hebben ze extra bijwerkingen of zijn ze minder effectief. Vanochtend was er opnieuw nieuws over een gebrek aan een vrouwelijke blik in de gezondheidszorg.
Om de gezondheidszorgverschillen die daardoor zijn ontstaan, te verkleinen, streed ik als staatssecretaris van Jeugd, Preventie en Sport voor een Nationale Aanpak Vrouwengezondheid.
En na een conferentie met meer dan 250 mensen gaat het huidige kabinet daar gelukkig mee door.
Het is een van de vele voorbeelden op het terrein van vrouwenemancipatie waarvoor geldt: we hebben al heel veel bereikt, maar we hebben nog zoveel te doen.
In dit kersverse kabinet ben ik staatssecretaris Onderwijs én Emancipatie. Ik ben apetrots op mijn collega in het kabinet. De laureaat van vandaag, mevrouw excellentie, minister Elanor Boekholt-O'Sullivan.
Toen ik haar nog niet kende – ik ken haar nu een paar weken – refereerde ik heel vaak in mijn verhalen over vrouwgezondheid aan haar initiatieven.
Bij de krijgsmacht bestreed ze de vrouwonvriendelijke kanten in de defensiecultuur. Het is onbegrijpelijk dat er zo lang alleen maar een schermvest was voor mannen, dat ook vrouwen moesten dragen om hen te beschermen tegen granaatscherven en dat soort dingen. Elanor veranderde dit.
Dat deed ze met een haarfijn moreel kompas en jaloersmakende onverzettelijkheid.
Daarmee belichaamt ze wat mij betreft de beroemde uitspraak van Aletta Jacobs: “De vraag naar recht eist een gevoel van plicht”.
Want het gaat bij emancipatie niet alleen om het opeisen van je rechten, maar ook om het aanvoelen van je plicht om bij te dragen aan een gelijkwaardige samenleving.
En wat is het mooi om te zien als vrouwen én mannen die plicht voelen.
Ook dit kabinet ervaart die plicht. We zijn vastberaden om de gelijkwaardigheid in onze samenleving te vergroten, voor iedereen, samen met alle organisaties en individuen die daar soms al tientallen jaren voor strijden. Ik kan me voorstellen dat een heleboel van hen in deze zaal zitten.
Emancipatie betekent voor mij de volstrekte gelijkwaardigheid van alle mensen.
Het is goed om mensen daar van jongsaf aan, van kindsbeen af, in te helpen ontwikkelen.
In de opvoeding, op school, via campagnes, op de campus.
Daarvoor maken we bij het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap beleid en campagnes.
Maar ja, dan ben je er nog niet. Emancipatie moet in alle hoeken en gaten van de samenleving plaatsvinden.
En daarom is ook het héle kabinet aan zet.
Als coördinerende bewindspersoon voor Emancipatie zal ik mijn collega’s blijven aansporen om ook op hun terrein te strijden voor die gelijkwaardigheid.
Vaak staan daarbij praktische problemen in de weg.
Als staatssecretaris voor Jeugd, Preventie en Sport merkte ik bijvoorbeeld dat meiden als ze opgroeien veel minder aan sport blijven doen dan jongens.
Niet omdat ze niet van sport houden of niet willen sporten, maar omdat hun ouders het niet zo veilig vonden dat hun dochters alleen naar de sportvelden moesten fietsen. Daarmee zie je dus dat ruimtelijke ordening een belangrijk middel is voor emancipatie.
Zonder veiligheid geen vrijheid en gelijkwaardigheid.
Er is nog een hoop werk te doen. Door vrouwen én door mannen.
Om geweld tegen te gaan en overal veiligheid te brengen.
Op straat, online, in de horeca, op het werk, op school, in buurthuizen en, niet te vergeten, op universiteiten.
Laten we een voorbeeld nemen aan de strijdvaardigheid van Aletta Jacobs en Elanor Boekholt-O'Sullivan.
Laten we net als zij de innerlijke plicht voelen om verandering te brengen.
En laat ik benadrukken hoe vereerd ik me voel om een deel van Elanors gevoelde plicht op me te nemen. Als ambassadeur van ‘Actie Aletta’. Dank je wel. Ik bloos er een beetje van.
Laten we er samen voor zorgen dat steeds meer vrouwen en meiden hun recht op gelijkwaardigheid kunnen opeisen. Laten we met elkaar de plicht voelen om meer voor elkaar te krijgen.
Dank u wel.