Toespraak staatssecretaris Judith Tielen (Onderwijs en Emancipatie) bij de bevrijdingsborrel in Utrecht
Op dinsdag 5 mei 2026 hield staatssecretaris Judith Tielen (Onderwijs en Emancipatie) een toespraak op de bevrijdingsborrel tijdens het bevrijdingsfestival in Park Transwijk.
Beste mensen,
Goed u allemaal te zien, hier op het bevrijdingsfestival in ons eigen Park Transwijk! Voor ik u meeneem in het belang van vrijheid en onderwijs even een paar vragen:
- Wie van u is hier omdat het gewoon gezellig is om anderen te ontmoeten?
- Wie van u is hier om los te gaan op Chef Special, Van Dik Hout of Numidia?
- Wie van u is hier om een statement te maken voor onze vrijheid?
[…]
Het mooie van vrijheid is: het is uw eigen keuze.
Je mag uit je dak gaan. Maar wil je gewoon de gezelligheid opzoeken? Helemaal goed. Vrijheid is keuzes maken en je eigen leven inrichten. En dat geldt ook voor deze dag.
Met dodenherdenking vers in het geheugen en met een blik op de wereld van vandaag is dit festival van betekenis. Wie vandaag kiest voor dansen, zingen en feesten, gaat niet alleen voor samenzijn, maar levert ook een actieve daad. Een daad van eigen keuze.
Wie hier is vandaag, laat strijdbaarheid zien tegen alle krachten in de wereld die uit zijn op onderdrukking en overheersing. Die anderen de vrijheid ontzeggen om te zijn wie zij zijn.
Vrijheid is een verworvenheid en een grondrecht. Sterker, het is nog meer dan dat. Vrijheid is ook een opdracht. Iets om levend te houden en om te vieren. En iets om over te leren. Want voor onze vrijheid is gestreden.
Nu de laatste getuigen van de Tweede Wereldoorlog stilaan zijn weggevallen, wordt onze verantwoordelijkheid groter. Om het oorlogsverleden te blijven onderzoeken. En erover te vertellen.
Als staatssecretaris van Onderwijs en Emancipatie voel ik die verantwoordelijkheid. Om daaraan gevolg te geven, is er extra geld voor holocausteducatie. Zodat leerlingen naar musea, herdenkingscentra en voorstellingen kunnen.
Zodat zij beseffen wat onvrijheid is. Wat het betekent als geschiedenis herschreven wordt, boeken verboden, leraren ontslagen en scholen gesloten. Want zodra vrijheid op het spel staat, zijn de waarheid en dus onderwijs de eerste slachtoffers.
Ook hier in Utrecht – mijn stad – gingen veel scholen in de Tweede Wereldoorlog dicht. Daarvóór waren Joodse kinderen al uit de klas gezet. Ze werden naar aparte Joodse scholen gestuurd. Scholen met klassen die steeds leger raakten toen Joodse kinderen en leraren moesten onderduiken of werden afgevoerd naar de concentratie- en vernietigingskampen.
Op school leren leerlingen te beseffen wat de waarde van vrijheid is.
Zoals een kind dat leert lezen, waardoor het alle letters op hun plek ziet vallen. Waardoor het woorden vindt om de wereld te begrijpen. Het woord vrijheid komt niet voor niets van het woord voor boek: liber!
Want als je kunt lezen, kun je nagaan of wat anderen zeggen, wel klopt. Kun je zelf oordelen. Kiezen wie jij wilt zijn of worden. Zelf op zoek gaan naar kennis. En kun je ook de woorden lezen van mensen die er allang niet meer zijn. Zo kun je de geschiedenis leren begrijpen - het thema van deze 5 mei-viering.
Een écht vrije samenleving neemt onderwijs, scholen, leraren én alle leerlingen, ongeacht geslacht, geloof of afkomst uiterst serieus.
Een écht vrije samenleving maakt ook ruimte en tijd om soms wat minder serieus stil te staan bij die vrijheid.
Zoals vandaag duizenden mensen doen, hier in Utrecht en in het hele land. Je helemaal vrij voelen in elke beat en bij elk drankje. Samen met vrienden, familie en wildvreemden. Hossend of chillend. En soms met een statement.
Zo’n betekenisvolle beleving van 5 mei wens ik ons allemaal toe.
Dank jullie wel!