Toespraak staatssecretaris Boswijk bij uitreiking Francien de Zeeuw-penning
Geachte aanwezigen, commandanten, collega’s, beste genomineerden en introducees,
Emancipatie, gelijke kansen ongeacht afkomst, geslacht, geaardheid of overtuiging – de waarden die wij hier vandaag vieren, zijn niet vanzelfsprekend. Niet in de tijd van Francien de Zeeuw, maar ook niet anno 2026.
Sterker nog: steeds vaker horen we geluiden dat mensen zich moeten schikken naar oude stereotypen. Aan de overkant van de oceaan horen we dat de norm voor militairen ‘terug moet naar de hoogste mannelijke standaard’. Geen aandacht meer voor identiteit. Geen promotie – nee, zelfs demotie of vertrek – voor gekleurde en vrouwelijke militairen.
Het maakt me boos. Want dit betekent niet alleen dat we nog meer stappen moeten zetten; het betekent óók dat behaalde resultaten geen garantie bieden voor de toekomst. Rechten, kansen en ruimte voor verschil vragen blijvende aandacht en bescherming. Juist daarom zijn we vandaag hier.
Vandaag mag ik de Francien de Zeeuw-penning uitreiken. Een onderscheiding vóór en dóór het sterkste wapen van Defensie: onze mensen. Want het uniform gaat over wat je draagt, niet over wie je bent. Gelijkheid in kleding, maar vrijheid in karakter.
De PCDS zei het zojuist al treffend: natuurlijk willen we als Defensie een goede werkgever zijn. We willen een organisatie zijn, waarin mensen respectvol en gelijkwaardig met elkaar omgaan. Waar iedereen zich welkom, veilig en gewaardeerd voelt. Iemand uitsluiten vanwege afkomst, geslacht, geaardheid of overtuiging is niet alleen dom, het staat ook haaks op de grondrechten die wij als Defensie beschermen.
Maar inclusie is meer dan een morele opdracht. Zeker in een wereld die steeds onrustiger wordt, is het ook een strategische noodzaak. Onderzoek laat keer op keer zien dat gemengde teams beter presteren. Dat verschillende perspectieven leiden tot slimmere oplossingen, meer innovatie en sterker onderling vertrouwen. Diversiteit vergroot onze wendbaarheid, ons leervermogen en uiteindelijk onze militaire effectiviteit.
Als de oorlog in Oekraïne ons iets leert, dan is het wel dat succes niet alleen wordt bepaald door fysieke kracht. Nu drones het slagveld domineren, is fysieke fitheid niet langer de doorslaggevende factor. Het draait om slimheid, aanpassingsvermogen en innovatie. Een cyberoorlog vraagt andere talenten dan een grondoorlog. AI, kwantumtechnologie en informatiegestuurde operaties vragen andere vaardigheden dan alleen fysieke dominantie.
Defensie staat daarnaast voor een enorme groeitaak. We zoeken wegen om nieuwe doelgroepen aan ons te binden. We hebben niet de luxe om talent onbenut te laten, we hebben iedereen nodig. Of het nu gaat om vrouwen, neuro- of genderdiversiteit, collega’s met een bi-culturele achtergrond of inclusie in bredere zin – jullie maken Defensie sterker. ‘Leave no man behind’ heeft steeds meer betekenis gekregen als: ‘Leave no one behind’. Niet alleen op het slagveld, maar ook in onze organisatie en de manier waarop we met elkaar omgaan.
82 jaar nadat Francien de Zeeuw in 1944 de eerste vrouwelijke militair werd, eren we vandaag opnieuw pioniers. Ik zeg bewust: pioniers, in meervoud. Want hoewel we vandaag 1 penning uitreiken, zit deze zaal vol mensen die hun nek uitsteken. Mensen die ruimte maken voor anderen.
Onder de nominaties bevindt zich ook een groep professionals die vanwege de aard van hun werk anoniem blijft. Hun namen kunnen we vandaag niet noemen, maar hun bijdrage verdient evenveel erkenning en respect. Graag stel ik de genomineerden met het volgende videofragment aan u voor…
Beste collega’s, beste genomineerden,
De selectiecommissie, onder leiding van de plaatsvervangend Commandant der Strijdkrachten, luitenant-generaal Ludy Schmidt, heeft de voordrachten zorgvuldig beoordeeld en de genomineerden aan de minister en mij voorgelegd. Vandaag mag ik bekendmaken dat de derde Francien de Zeeuw-penning wordt toegekend aan Amber Voorburg!
Beste Amber,
Binnen COMMIT ben jij uitgegroeid tot een drijvende kracht achter diversiteit en inclusie. Wat begon als werk rondom de Wet Banenafspraak, heb jij omgevormd tot iets veel groters dan het uitvoeren van beleid of het voldoen aan regels. Jij zag niet alleen een opdracht, jij zag een kans. Een kans om de cultuur te veranderen en deuren te openen voor mensen die te vaak over het hoofd worden gezien.
Je ontwikkelde een nieuw plaatsingsproces, bracht structuur met inzicht in data en zorgde ervoor dat inclusie stevig werd verankerd in de organisatie. Duurzaam en meetbaar. Bovenal blijf jij altijd kijken naar de mens achter het verhaal.
Dankzij jouw inzet werken inmiddels ook blinde collega’s succesvol bij COMMIT. Je toont moed door vast te houden aan jouw overtuiging, ook als je weerstand ontmoet. Jij durft gevoelige thema’s bespreekbaar te maken. Je stelt vragen bij bestaande patronen en weet anderen daarin mee te nemen. Misschien is dat wel jou grootste kracht: dat je niet alleen systemen verandert, maar ook mensen in beweging krijgt.
De commissie schrijft daarover dat jij met jouw doorzettingsvermogen, creativiteit en overtuigingskracht laat zien dat inclusie geen abstract ideaal is, maar iets dat iedere dag concreet verschil maakt in het leven van collega’s. Juist in een organisatie die wil groeien, die nieuwe mensen wil aantrekken én behouden, is dat van onschatbare waarde.
Het is mij een groot genoegen jou vandaag de Francien de Zeeuw-penning te mogen uitreiken. Namens de hele Defensieorganisatie: dank je wel.
Aan alle genomineerden van vandaag wil ik zeggen: Ga door met het openen van deuren. Ga door met het stellen van lastige vragen. Ga door met het zichtbaar maken van talent dat anders misschien onzichtbaar blijft. Ga door met het bouwen aan een organisatie waarin mensen zichzelf kunnen zijn én optimaal kunnen bijdragen.
Want inclusie ontstaat niet alleen door beleid. Het ontstaat in teams. In gedrag. In gesprekken. In leiderschap. Iedereen kan daarin een ambassadeur zijn.
Dank jullie wel.