Speech minister van Financiën Heinen tijdens Verantwoordingsdag 2026
Toespraak van minister van Financiën Eelco Heinen tijdens de aanbieding van de stukken voor Verantwoordingsdag in de Tweede Kamer. Het gesproken woord geldt.
Voorzitter,
Als ik u twee jaar geleden had voorspeld wat we afgelopen jaar zouden meemaken,
dan had u het niet geloofd.
In de politiek kunnen jaren voorbijgaan,
waarin nauwelijks geschiedenis wordt geschreven.
Maar soms zijn er momenten waarop de geschiedenis voor jaren wordt herschreven.
Het afgelopen jaar kende veel van die momenten.
Dit is de tijd waarin wij nu leven.
Met grote veranderingen en verschuivingen op de geopolitiek.
En voorzitter,
Waar ik afgelopen jaar ook was,
of dat hier in uw Kamer was, de Europese Raad, het IMF of de G20.
Er stond telkens één thema centraal:
de toegenomen onzekerheid in de internationale economie.
We zien toenemende onzekerheid over onze veiligheid, nieuwe handelstarieven en spanningen binnen traditionele bondgenootschappen.
En recent het conflict in het Midden-Oosten,
met een grote energieschok als gevolg.
Met telkens een terugkerend patroon:
Heftige reacties op financiële markten.
Een neerwaartse druk op de economie.
Een opwaartse druk op de prijzen.
En iedereen voelt dat in de portemonnee.
Dit is niet het moment om af te wachten.
Dit is het moment om de leiding te nemen.
Door fors meer te investeren in onze defensie en onze energie-onafhankelijkheid.
Door Europese samenwerking, het verminderen van handelsbarrières en het versterken van de interne markt.
Door te hervormen en moeilijke keuzes te maken over hoe we ons geld uitgeven.
Zodat Nederland financieel sterk staat in een instabiele wereld.
Dit is de belangrijkste basis voor onze veiligheid, onze welvaart en onze vrijheid.
Afgelopen jaar was ook in Nederland geen makkelijk jaar.
Een kabinetsval, nieuwe verkiezingen en een formatie hield ons vooral bezig.
Terwijl de uitdagingen ook in het binnenland groot zijn.
Het begrotingstekort is te hoog.
Schulden lopen op.
En de economische groei staat onder druk.
De overheidsuitgaven lopen verder op door toenemende uitgaven aan rente, aan zorg en sociale zekerheid.
Dit is uiteindelijk onhoudbaar.
Hier waarschuwen ook instanties als het CPB, de Raad van State en het IMF voor.
Het land zit vast in complexiteit, regeldruk en trage procedures.
Hierdoor worden te weinig huizen gebouwd en wordt te weinig geïnvesteerd.
Er staat een handrem op de Nederlandse economie.
Gelukkig bleek onze economie afgelopen jaar weerbaar.
De economische groei zette vorig jaar door.
De consumptie steeg, investeringen namen toe en onze export groeide sterker dan de import.
En hoewel de inflatie te hoog was,
stegen de lonen harder waardoor de koopkracht toenam.
Maar meevallers uit het verleden zijn geen garantie voor de toekomst.
De vooruitzichten zijn echt minder gunstig.
Zeker na de wereldwijde aanbodschok als gevolg van het conflict in het Midden-Oosten.
We moeten rekening houden met zwaardere scenario's.
En aangezien we een euro maar één keer kunnen uitgeven,
moeten we juist nu het hoofd koel houden,
zodat we er ook kunnen staan als het moeilijker wordt.
En voorzitter, dan zullen we er ook staan.
En voorzitter,
Tegen deze achtergrond is het kabinet-Jetten begin dit jaar van start gegaan.
Met een ambitieus coalitieakkoord om al deze problemen aan te pakken
Juist in een onzekere wereld moeten de fundamenten van onze economie sterk zijn.
Moeten onze financiën op orde zijn, en ons financieel beheer op orde.
Dit houdt Nederland sterk en weerbaar.
Ik wil de Algemene Rekenkamer daarom ook bedanken voor al hun werk.
Want los van de grote uitdagingen waarvoor wij staan,
kijken zij of alle cijfers ook achter de komma precies kloppen.
Dit is een belangrijke voorwaarde voor het vertrouwen in de politiek.
Wanneer we terugkijken op het afgelopen jaar,
zien we dat de overheidsfinanciën er beter voorstaan dan verwacht.
Het begrotingstekort kwam uit op 1,6 procent.
En de staatsschuld op 44,4 procent.
Ruim binnen de Europese normen.
Ook het financieel beheer is verder verbeterd.
Begrotingen zijn realistischer en de Kamer heeft beter zicht op inkomsten en uitgaven.
Daarmee is het budgetrecht van de Kamer versterkt.
Zoals het hoort.
Maar het streven naar perfectie zit vol uitdagingen.
De Algemene Rekenkamer plaatst daarom terecht een aantal kanttekeningen.
De president van de Algemene Rekenkamer zal dit zo toelichten.
Dit nemen wij uiteraard zeer serieus.
Voor elke euro belastinggeld is ontzettend hard gewerkt.
Daar moeten wij verantwoord mee omgaan.
Voorzitter,
Anderhalf jaar geleden bood ik u op Prinsjesdag de begroting 2025 aan.
Met dezelfde boodschap.
Nederland moet financieel sterk zijn,
om klaar te staan in een instabielere wereld.
Ik had niet kunnen bedenken dat ik hier vandaag namens een nieuw kabinet zou staan.
De uitdagingen waarvoor we stonden zijn niet weg.
Er zijn bovendien nieuwe bijgekomen.
Wij hebben de verantwoordelijkheid om de juiste keuzes te maken.
En daarover verantwoording af te leggen.
Deze keuzes bepalen niet alleen de volgende begroting,
maar de financiële kracht van Nederland voor jaren na ons.
Juist in onzekere tijden moet Nederland een land blijven dat zijn eigen keuzes kan maken.
Sterk genoeg om zichzelf te verdedigen.
Welvarend genoeg om vooruit te blijven gaan.
En vrij genoeg om altijd zichzelf te blijven.
Dank u wel.