Inleidend statement van minister-president Jetten tijdens de wekelijkse persconferentie na afloop van de ministerraad. Met aandacht voor de eerste Rijksministerraad van dit kabinet, de grote zorgen over de situatie in en rond Iran, en voor de start van de Paralympische Winterspelen.
Minister-president Jetten: Goedemiddag allemaal, vandaag de tweede reguliere ministerraad van het nieuwe kabinet, voorafgegaan door de eerste rijksministerraad van het kabinet. Het was goed om te spreken met de gevolmachtigd ministers van Aruba, Curaçao en Sint Maarten over zaken die ons hele Koninkrijk aangaan. En dat is belangrijk, want de sterke band tussen de Koninkrijkslanden maakt van Nederland veel meer dan alleen maar een delta aan de Noordzee. Het hele Caribische deel van ons Koninkrijk, met ook Bonaire, Sint Eustatius en Saba, voegt een rijke cultuur, een eigen geschiedenis en veel kleurigheid toe aan wat Nederland is. En dit kabinet kijkt dan ook uit naar de goede samenwerking op basis van gelijkwaardigheid binnen het Koninkrijk, met veel kansen aan beide zijden van de oceaan om de samenleving en de economie ook daar te versterken.
En natuurlijk blijven we werken aan onze veiligheid in een geopolitiek onrustige tijd. En onrustig is het. De situatie in en rond Iran blijft een grote bron van zorg. Sinds het begin van de luchtaanvallen op Iran is het conflict alleen maar verder geëscaleerd door de Iraanse vergeldingsaanvallen op doelen in de hele regio. En het kabinet blijft oproepen tot de-escalatie. Dat doen we in al onze contacten met Europese collega's, maar ook in de gesprekken met leiders in het Midden-Oosten. En het is al lange tijd helder dat Iran een serieuze bedreiging vormt voor de regionale vrede en veiligheid. Het land heeft een repressief en een moorddadig regime. En zowel de aanval op Iran van vorige week als de onacceptabele tegenaanvallen van Iran daarna op landen in de regio vallen buiten de kaders van het internationaal recht. Die tegenaanvallen beperken zich niet tot alleen militaire basis, maar ook burgerdoelen zoals luchthavens en hotels liggen onder vuur. En miljoenen mensen in en rondom Iran verkeren daardoor in grote angst en onzekerheid. Na bijna een week moeten we helaas constateren dat ook de buurlanden van Iran worden meegezogen in een regionaal conflict met inmiddels wereldwijde consequenties. Onder meer voor mondiale handelsstromen en de energieleveringszekerheid en energieprijzen.
Ook voor Nederlanders in de regio komt de dreiging nu ineens heel dichtbij. Zij vrezen voor hun veiligheid en willen in veel gevallen niets liever dan zo snel mogelijk terugkeren naar Nederland. En daar werken we dan ook hard aan. Het ministerie van Buitenlandse Zaken zet alle zeilen bij om iedereen van informatie te voorzien en om een goed beeld te krijgen wie er waar hulp nodig heeft. We doen er alles aan om gestrande reizigers zo snel mogelijk terug te halen naar Nederland en in veiligheid te brengen. Vandaag en morgen staan er weer repatriëringsvluchten gepland en we hopen de komende tijd in samenwerking met onze EU-partners en de reisbranche meer van dit soort vluchten te kunnen organiseren. Er verblijven ook Nederlandse militairen in het gebied en daar is uiteraard veel contact mee en er is veel aandacht voor hun veiligheid terwijl zij hun werk in die regio voortzetten.
En natuurlijk zouden wij er allemaal enorm bij gebaat zijn als dit conflict snel de-escaleert en dat er weer diplomatieke wegen worden gevonden om de spiraal van geweld te doorbreken. Maar zolang de veiligheidsdreiging voort duurt moeten we met onze Europese partners bekijken hoe we onze belangen op het gebied van veiligheid en economie zo goed mogelijk kunnen beschermen. In dat kader heeft Frankrijk een beroep gedaan op Nederland met de vraag om hun vliegdekschip, de Charles de Gaulle, te begeleiden dat nu onderweg is naar de oostelijke Middellandse Zee. En met dat vliegdekschip willen de Fransen een bijdrage gaan leveren aan het beschermen van Europese landen die in de buurt van Iran liggen. En Frankrijk vraagt nu aan Nederland om samen met onder meer Italië en Spanje een fregat mee te sturen dat hun vliegtuigschip kan beveiligen.
Vanochtend hebben we in de Nationale Veiligheidsraad en daarna in de Ministerraad uitgebreid besproken wat die hulpvraag precies inhoudt. En de komende dagen wordt bekeken hoe Nederland daar in militair opzicht verdere invulling aan kan geven. En ik ga ervan uit dat we na het weekend een definitieve knoop daarover kunnen doorhakken. En hoe dan ook blijft de situatie in Iran en de bredere regio een belangrijk aandachtspunt en gespreksonderwerp. Ik heb daar de afgelopen week ook met veel collega's over gesproken, zowel binnen als buiten de EU, en ook leiders in de regio. We blijven ook de komende week die contacten met de Europese bondgenoten verder verdiepen. En zo ben ik zelf aankomende woensdag in Parijs om te spreken met president Macron.
Om mijn inleiding bij deze persconferentie toch nog met een positieve noot te eindigen, wil ik tot slot de acht Nederlandse Paralympische sporters en hun staf enorm veel succes wensen bij de Paralympische Winterspelen, die vanavond officieel van start gaan. We hopen allemaal dat de sporters hun beste prestaties kunnen neerzetten en ook een aantal mooie medailles voor Nederland kunnen binnenslepen. Dus vanaf deze plek namens iedereen in Nederland heel veel succes.