Inleidend statement van minister-president Jetten tijdens de wekelijkse persconferentie na afloop van de ministerraad. Met aandacht voor de oorlog in Iran en de gevolgen daarvan, de inzet van een noodfonds om energiepijn te verzachten bij huishoudens die dat het hardste nodig hebben en de Voorjaarsnota.
Minister-president Jetten: Goedemiddag. Uiteraard hebben we ook in de ministerraad van vandaag weer uitgebreid gesproken over de oorlog in het Midden-Oosten. De strijd is daar inmiddels een maand aan de gang en hoewel de vijandigheden ruim 4.000 kilometer van ons vandaan plaatsvinden, werken ze indirect ook door in de rest van de wereld. Het is een situatie die ons allemaal zeer bezighoudt. In het kabinet hebben we het daar, net als elke Nederlander, dagelijks over. Zo is het deze week ook uitgebreid aan de orde gekomen in de Tweede Kamer en ik geloof ook in bijna elke Nederlandse woonkamer. Want ook hier in Nederland zullen de gevolgen van deze oorlog merkbaar zijn. We voelen het in onze portemonnee, aan de pomp, bij de kassa in de supermarkt en ook op de energierekening.
En ik snap heel goed dat daarbij de vraag opkomt: hoe kan ik dit straks nog allemaal betalen, kan de overheid mij niet snel een handje helpen? Dat is een hele logische vraag, zeker voor mensen die bijvoorbeeld in een tochtig huis wonen en ook vóór deze oorlog al moeite hadden om rond te komen. Tegen deze groepen zou ik willen benadrukken: we komen ook dit jaar met een noodfonds, waarmee we de energiepijn bij de huishoudens met de grootste nood kunnen verzachten. En daarbij kijken we nu ook of dat we deze groepen kunnen uitbreiden naar mensen die anders net buiten de boot vallen, terwijl zij die hulp ook keihard nodig hebben.
En tegelijkertijd moeten we realistisch zijn: de situatie is zeer beweeglijk en hangt nog van een hele hoop onzekerheden aan elkaar. Het is schieten op een bewegend doel, als je daar maatregelen op wil nemen. En daarom werken we met scenario’s, zoals De Nederlandsche Bank deze week heeft geadviseerd, scenario’s die ook van dag tot dag kunnen verschillen. Daar zitten ook negatieve scenario’s bij, bijvoorbeeld als het echt een langdurige oorlog wordt met gevolgen die nog veel dieper ingrijpen in onze economie. En mocht een van die zwaardere scenario’s realiteit worden, wil je niet al nu alle middelen hebben ingezet die je straks zo hard nodig hebt om mensen heel gericht te kunnen helpen. En daarom blijven we daarover in het kabinet goed in overleg en kijken we ook met de Tweede Kamer naar aanleiding van het debat van afgelopen week, hoe de komende maand die keuzes kunnen worden gemaakt. Dat doen we doen we dan bij de Voorjaarsnota, debat daarover in de Tweede Kamer. Die Voorjaarsnota hebben we vandaag in de ministerraad vastgesteld. Die wordt vanmiddag door minister Heinen uitgebreid toegelicht en met de Tweede Kamer gedeeld. De Voorjaarsnota is een doorvertaling van de financiële afspraken uit het coalitieakkoord. We zijn daar geslaagd om de overheidsfinanciën op orde te houden en ook binnen de financiële kaders te blijven. Dat is belangrijk, want daarmee voorkomen we dat we de rekening doorschuiven naar volgende generaties maar houden we ook ruimte om tegenvallers op de korte termijn op te vangen, zoals bijvoorbeeld door die aanhoudende oorlog in het Midden-Oosten. We moeten daarbij ook eerlijk zijn dat die marges niet ruim zijn. De Nederlandse overheid zit ook tegen de financiële grenzen aan terwijl we dus voor die grote keuzes staan. Ook op het gebied van veiligheid en defensie, de economie, de woningmarkt en in het stikstofbeleid. Ook daarover zullen we uiteraard de komende week ook uitgebreid doorpraten met verschillende fracties in de Tweede Kamer, zodat we samen Nederland vooruit kunnen helpen. Dank u wel.