Nederlands beleid over Israël en Palestijnse Gebieden

De Nederlandse overheid steunt een tweestaten-oplossing

Het Israëlisch-Palestijnse conflict is al decennia gaande. Iedere uitbarsting van geweld laat zien hoe belangrijk het is om een duurzame oplossing te vinden. Ten aanzien van het Israëlisch-Palestijns conflict blijft de Nederlandse overheid streven naar een duurzame oplossing die door beide partijen wordt gedragen. Het uitgangspunt blijft de tweestaten-oplossing: naast een veilig Israël moet er ook een onafhankelijke en levensvatbare Palestijnse staat komen. 

Hoe ziet een tweestaten-oplossing eruit?

Voor een tweestaten-oplossing moeten Israël en de Palestijnse Bevrijdingsorganisatie (PLO) een vredesakkoord bereiken. Voor de Nederlandse overheid zijn de grenzen zoals die op 4 juni 1967 (voor de Zesdaagse Oorlog) zijn vastgesteld het uitgangspunt. Hierin bestaat de toekomstige Palestijnse staat uit de Gazastrook en de Westelijke Jordaanoever, inclusief Oost-Jeruzalem. 

Garanties en onderhandelingen

Voor een tweestaten-oplossing zijn goede afspraken nodig. Er moeten garanties zijn voor de veiligheid van Israël en van de toekomstige Palestijnse staat. Ook zijn gesprekken nodig over Jeruzalem, de illegale nederzettingen en het vluchtelingenvraagstuk. Veel Palestijnen zijn gevlucht sinds de Arabisch-Israëlische Oorlog van 1948 uit het gebied dat nu Israël is. Deze mensen wonen in vluchtelingenkampen in de Gazastrook, op de Westelijke Jordaanoever en in omringende landen. 

Israëlische nederzettingen in bezet gebied

In overeenstemming met het advies van het Internationaal Gerechtshof van 19 juli 2024, erkent het kabinet dat de Israëlische bezetting van de Palestijnse Gebieden onrechtmatig is. Dit is in aanvulling op het al jarenlang bestaande kabinetsstandpunt dat de nederzettingen en het uitbreiden daarvan in de bezette gebieden in strijd zijn met internationaal recht. Net als veel andere landen spreekt de Nederlandse overheid Israël daar consequent op aan, bijvoorbeeld in de diplomatieke gesprekken die Nederland heeft met Israël. 

Internationale relaties

Nederland heeft een brede relatie met Israël, bijvoorbeeld op het gebied van economie en handel. Ook heeft Nederland goede relaties met de Palestijnse Autoriteit. De Nederlandse overheid wil de situatie in de Palestijnse Gebieden verbeteren. Nederlandse ontwikkelingshulp in de Palestijnse Gebieden is gericht op het versterken van de rechtsstaat en samenwerking op het gebied van water en economische ontwikkeling. De Nederlandse overheid hoopt hierdoor ook een bijdrage te leveren aan een definitieve oplossing van het conflict.

De Nederlandse overheid veroordeelt de terreuraanval van Hamas

Hamas pleegde op 7 oktober 2023 een terroristische aanval in Israël, waarbij ongeveer 1.200 doden vielen en ongeveer 250 mensen werden gegijzeld. Slachtoffers zijn gemarteld en verkracht. De Nederlandse overheid veroordeelt de terroristische aanval scherp en vindt dat gegijzelden onmiddellijk en onvoorwaardelijk moeten worden vrijgelaten. Hamas moet de wapens direct neerleggen en worden ontwapend. Daarnaast is er geen rol voor Hamas in het toekomstig bestuur van de Gazastrook. 

Het kabinet leeft mee met de slachtoffers, nabestaanden en alle mensen die geraakt zijn door de aanslagen of die onzeker zijn over het lot van hun dierbaren. De Nederlandse overheid erkent het trauma van 7 oktober 2023 voor de Israëlische samenleving en staat voor de veiligheid en het voortbestaan van Israël.

Israël heeft recht op zelfverdediging

De Nederlandse overheid steunt het recht op zelfverdediging van Israël. Het land mag zich verdedigen tegen Hamas en andere terroristische organisaties, binnen de grenzen van het internationaal recht. Dat betekent dat geweld ter zelfverdediging: 

1. noodzakelijk moet zijn. De acties van Israël moeten nodig zijn om de gewapende aanval en dreiging van Hamas te stoppen. 
2. proportioneel moet zijn. De tegenaanval van Israël moet dus naar aard, omvang en intensiteit in verhouding staan tot de oorspronkelijke gewapende aanval en voortdurende dreiging van Hamas. 

De Nederlandse overheid vindt dat Israël actief duidelijk moet maken hoe het zorgt dat de zelfverdediging noodzakelijk en proportioneel blijft. 

Het Israëlisch optreden sinds het verbreken van het staakt-het-vuren op 18 maart 2025 baart ernstig zorgen. In het bijzonder het grote aantal slachtoffers roept dringende vragen op. Voor deze vragen is onafhankelijk onderzoek nodig. Het is aan een rechter om hierover een oordeel vellen.

De Nederlandse overheid veroordeelt alle schendingen van het humanitair oorlogsrecht

De Nederlandse overheid veroordeelt alle schendingen van het humanitair oorlogsrecht. Het maakt niet uit wie de schending begaat. Het geweld sinds 7 oktober 2023 raakt onschuldige Palestijnen en Israëliërs en in toenemende mate ook de bredere regio. De Nederlandse overheid roept iedere partij bij het conflict op zich te houden aan het humanitair oorlogsrecht. Het humanitair oorlogsrecht begrenst de middelen en manieren van oorlogvoering. En beschermt personen die niet (of niet meer) meedoen aan de gewapende strijd. Dat is nodig om burgerslachtoffers te voorkomen, hulpverleners te beschermen en het lijden van burgers te verlichten. Het humanitair oorlogsrecht is bedoeld om een evenwicht te vinden tussen humanitaire overwegingen en militaire noodzaak. 

Het bevorderen van de ontwikkeling van de internationale rechtsorde is een vast onderdeel van het Nederlandse buitenlandbeleid. Dit staat in artikel 90 van de Nederlandse Grondwet.

Oorlog in de Gazastrook en geweld op de Westelijke Jordaanoever

De Nederlandse overheid maakt zich ernstige zorgen over de zeer slechte humanitaire situatie in de Gazastrook. De situatie is catastrofaal. Er vallen te veel onschuldige slachtoffers, onder wie veel vrouwen en kinderen. Het is belangrijk dat er zo snel mogelijk een nieuw staakt-het-vuren wordt afgesproken. Er is dringend vraag naar water, voedsel, medicijnen en brandstof. Nederland roept op tot snelle, ongehinderde, en onvoorwaardelijke toegang voor humanitaire hulp. De Nederlandse overheid veroordeelt de Israëlische blokkade van humanitaire hulp en elektriciteitslevering naar de Gazastrook die op 19 maart 2025 is ingegaan. Deze is in strijd met het humanitair oorlogsrecht. Ook veroordeelt de overheid uitspraken en acties van Israëlische kabinetsleden die doelen op de annexatie van (delen van) de Gazastrook, Westelijke Jordaanoever, Libanon en Syrië. Eenzijdige annexatie is verboden onder het internationaal recht. 

Op de Westelijke Jordaanoever is sprake van een zorgelijke toename van geweld door Israëlische kolonisten. De Nederlandse overheid veroordeelt het geweld tegen Palestijnse burgers op de bezette Westelijke Jordaanoever. Voor de slachtoffers is het belangrijk dat dit geweld stopt en dat daders hiervoor verantwoordelijk worden gehouden. Maar ook voor Israël, om te voorkomen dat de situatie op de Westelijke Jordaanoever escaleert. 

Verzoek om EU-evaluatie

De ontwikkelingen in Israël en de Palestijnse gebieden, waaronder de aanhoudende Israëlische blokkade van humanitaire hulp en elektriciteitslevering naar de Gazastrook, het besluit van het Israëlische veiligheidskabinet op 4 mei 2025 om de operaties in de Gazastrook uit te breiden, en uitspraken van Israëlische kabinetsleden over een permanente aanwezigheid die verwijzen naar de herbezetting van (delen van) de Gazastrook, Syrië en Libanon, waren voor Nederland aanleiding om de EU in mei 2025 te verzoeken een evaluatie uit te voeren van de naleving door Israël van Artikel 2 van het EU-Israël Associatieakkoord. In Artikel 2 zijn het respecteren van mensenrechten en democratische beginselen vastgelegd. Een meerderheid van EU-lidstaten heeft dit verzoek gesteund, waarna de EU heeft aangekondigd de evaluatie in gang te zetten.  

Onderzoek naar schendingen 

In eerste instantie is het aan Israël om onderzoek te doen naar mogelijke schendingen van het humanitair oorlogsrecht. Als blijkt dat Israël dit niet kan of wil doen, kunnen verantwoordelijke personen internationaal strafrechtelijk vervolgd worden. Op dit moment doet het Internationaal Strafhof onderzoek naar alle betrokken partijen bij het conflict. 

De Nederlandse overheid steunt dit onafhankelijke onderzoek en maakte €3 miljoen extra vrij voor versterking van de onderzoekscapaciteit van het Internationaal Strafhof. Daarnaast heeft Nederland in zowel 2024 als 2025 een bijdrage gedaan van $1 miljoen aan het kantoor van de VN Hoge Vertegenwoordiger voor mensenrechten ter ondersteuning van onderzoek van het veldkantoor in de Palestijnse Gebieden.

Nederland steunt de Palestijnse Gebieden via humanitaire hulp en ontwikkelingshulp

Nederland blijft de Palestijnse Gebieden steunen met humanitaire hulp en ontwikkelingshulp. Deze hulp draagt bij aan de stabiliteit op de Westelijke Jordaanoever en de Gazastrook en daarmee ook aan de veiligheid van Israël en de regio. Nederland heeft sinds 7 oktober 2023 ruim €82 miljoen extra vrij gemaakt voor humanitaire hulp, met name voor de Gazastrook. Daarnaast heeft Nederland €20 miljoen gereserveerd voor de wederopbouw van de Gazastrook, waaronder €10 miljoen voor het herstel van de watervoorzieningen.

De Nederlandse overheid wil verdere regionale escalatie voorkomen

Het risico op verdere regionale escalatie blijft onverminderd aanwezig. Nederland zet zich diplomatiek actief in om verdere regionale escalatie te voorkomen en staat in nauw contact met betrokken landen in de regio. Verdere escalatie zorgt voor meer instabiliteit in de regio en dit heeft ook effect op Nederland.  

Het kabinet over reacties in Nederland

Het Israëlisch-Palestijnse conflict roept sterke gevoelens op, ook in Nederland. De hartverscheurende beelden uit Israël en de Palestijnse Gebieden, en met name de Gazastrook, maken op veel mensen diepe indruk. De Nederlandse overheid zet zich in voor het voorkomen en verminderen van maatschappelijke spanningen en tegenstellingen tussen groepen (polarisatie). Het kabinet begrijpt de sterke gevoelens en deelt de ernstige zorgen over de situatie.