Functioneren politieke ambtsdragers

Politieke ambtsdragers hebben in functie te maken met een aantal specifieke regels. Zoals regels rond nevenfuncties en integriteit.

Verantwoorden over kosten en voorzieningen

Politieke ambtsdragers moeten zich altijd kunnen verantwoorden over de vergoeding van kosten of het gebruik van voorzieningen. Ze moeten verantwoord met publiek geld omgaan en hun kosten inzichtelijk kunnen maken. Declaraties van bewindspersonen worden gepubliceerd op de pagina's van de ministeries.

Regels rond nevenfuncties

Heeft een politieke ambtsdrager een nevenfunctie? Dan gelden er regels voor openbaarmaking van de nevenfunctie en de inkomsten daaruit. Daarnaast kunnen regels gelden voor de verrekening of afdracht van inkomsten uit de nevenfunctie.

Voor ambtsgebonden nevenfuncties gelden andere verrekenregels dan voor niet-ambtsgebonden nevenfuncties. Ambtsgebonden nevenfuncties zijn nevenfuncties die iemand automatisch heeft als hij of zij een bepaald ambt uitoefent. Niet-ambtsgebonden nevenfuncties vervult iemand op persoonlijke titel.

Integriteit politieke ambtsdragers

Van politieke ambtsdragers wordt verwacht dat zij van onbesproken gedrag zijn. De Handreiking integriteit van politieke ambtsdragers bij gemeenten, provincies en waterschappen geldt hierbij als leidraad. De Handreiking bevat de Modelgedragscodes voor volksvertegenwoordigers en (dagelijkse) bestuurders. Meer informatie over integriteit van Nederlandse politieke ambtsdragers staat op de website HuisvoorKlokkenluiders.nl.

Meer publicaties over integriteit

  • De notitie 'Resultaten verkenning integriteitsbeleid rond benoeming wethouders 2014' beschrijft ervaringen die zijn opgedaan rondom de toetsing van kandidaat-wethouders in 2014.
  • In november 2016 is de Monitor Integriteit en Veiligheid openbaar bestuur 2016 verschenen. Dit is een samenvoeging van de monitors Integriteit Openbaar Bestuur en Agressie en Geweld Openbaar Bestuur. De monitor is uitgevoerd door I&O research. Het bureau heeft onderzoek gedaan onder politieke ambtsdragers en ambtenaren van alle bestuurslagen. De onderzoeksresultaten zijn per bestuurslaag samengevat in factsheets over Agressie en Geweld en Integriteit.
  • Het ministerie van BZK heeft in januari 2017 een Handreiking integriteitstoetsing kandidaten voor decentrale politieke partijen laten ontwikkelen. Deze handreiking moet de kwaliteit verbeteren van de integriteitstoetsing van kandidaten voor volksvertegenwoordigende en bestuurlijke functies. De handreiking is bestemd voor de wervings- en selectiecommissies van politieke partijen. Zij vinden hierin een aantal methoden om:
    • de integriteit van potentiële kandidaten te toetsen;
    • het bewustzijn over integriteitsrisico’s bij deze kandidaten te vergroten.

Veiligheid politieke ambtsdragers

Voor politieke ambtsdragers is het belangrijk dat zij gemakkelijk benaderbaar zijn en open in de samenleving kunnen staan. De besluiten die zij nemen, treffen burgers vaak rechtstreeks. Zij kunnen voor hen verstrekkende gevolgen hebben. Dat kan bij burgers emoties oproepen en leiden tot grensoverschrijdend gedrag zoals:

  • uitschelden en beledigen;
  • persoonlijke bedreiging of bedreiging aan het adres van familie;
  • stalken en fysieke agressie.

Het effect van dit grensoverschrijdend gedrag kan aanzienlijk zijn.
Op de website Agressievrijwerk.nl vinden politieke ambtsdragers onder meer de Toolkit Veilig Bestuur. De toolkit bevat:

  • diverse instrumenten voor de aanpak van agressie;
  • informatie over het stelsel Bewaken en Beveiligen.

Veiligheid gemeentelijke politieke ambtsdragers

Gemeentelijke politieke ambtsdragers vervullen een belangrijke rol in de lokale democratie. Dat moeten ze integer kunnen doen, zonder angst voor agressie. Om de weerbaarheid van het lokale bestuur te vergroten komt er geld voor bewustwording, opleiding en oefenen van politieke ambtsdragers in het omgaan met agressie en geweld. Het ministerie van BZK investeert € 1,1 miljoen in initiatieven van 14 gemeenten die bijdragen aan deze en andere maatregelen.

Dat staat in de begroting van het ministerie van BZK voor 2019. Het gaat om voorgenomen beleid. Dat betekent dat de Eerste en Tweede Kamer de plannen van het kabinet nog moeten goedkeuren.