Grondbeleid

De Rijksoverheid wil dat de grondmarkt efficiënt en eerlijk functioneert. Provincies en gemeenten bepalen in het grondbeleid hoe de bouwgrond in Nederland wordt gebruikt en verdeeld.

Efficiƫnte en eerlijke verdeling van grond

Grond is op veel plekken in Nederland schaars. Het is nodig voor de bouw van woningen, aanleg van wegen of ontwikkeling van bedrijventerreinen. De overheid streeft daarbij naar een efficiënte en eerlijke verdeling van de grond. Bijvoorbeeld door zeggenschap van inwoners. Of een rechtvaardige verdeling van de kosten en baten van bouwgrond.

Vormen grondbeleid

Gemeenten en provincies zijn verantwoordelijk voor gebiedsontwikkeling en voor de manier waarop zij hun grondbeleid inrichten. Als de overheid een gebied wil ontwikkelen zijn verschillende vormen van grondbeleid mogelijk:

Tabel: vormen grondbeleid
Vorm  Grond Voordeel Nadeel
Faciliterend grondbeleid (ontwikkelaar, of andere partij, koopt de grond) (Vrijwel) volledig eigendom bij markt of particulier. Overheid kan wel eisen stellen (zoals bestemmingsplan). Overheid neemt geen financieel risico. Winst is niet voor overheid. Minder zeggenschap in de ontwikkeling.

Samenwerkingsverbanden (Overheid werkt samen met private partner, bijvoorbeeld Publiek-Private Samenwerking)

In bezit van de overheid of private partner Risico's worden verdeeld. Gezamenlijke ontwikkeling. Veelal delen van de winst.
Actief grondbeleid (Overheid koopt grond aan) In bezit van de overheid Winst is voor overheid. Veel zeggenschap in de ontwikkeling. Overheid heeft regie in initiatief- en haalbaarheidsfase. Overheid neemt financieel risico.

Verbetering regels en wetten grondbeleid

De Rijksoverheid onderzoekt hoe de wet- en regelgeving op gebied van grondbeleid beter kan. Het doel is om (woning)bouwprojecten makkelijker en sneller te realiseren. En betere kansen te geven voor organische gebiedsontwikkeling. Dit neemt het Rijk mee in de nieuwe Omgevingswet.

Onteigening van grond

Voor de aanleg van (vaar)wegen of bedrijventerreinen heeft de overheid grond nodig. Die grond is vaak in handen van particulieren of bedrijven en dan moet de overheid de grond aankopen. Worden grondeigenaar en overheid het niet eens over de aankoop of de vergoeding? Dan kan de overheid de grond onteigenen. Dit staat in de Onteigeningswet.

Onteigenen mag alleen als dat in het algemeen belang is. Wie onteigend wordt, heeft recht op een volledige vergoeding. Lees meer over de verschillende onteigeningsprocedures op de website van Rijkswaterstaat.nl.