De CO₂-uitstoot moet omlaag om klimaatverandering tegen te gaan. Omdat dit voor sommige industriebedrijven niet direct kan, wil de overheid CO₂ opslaan in lege gasvelden. Of CO₂ hergebruiken voor bijvoorbeeld bouwmaterialen
Te veel CO₂ in de lucht, vooral door zware industrie
CO₂ is een broeikasgas. Het gas is noodzakelijk om op aarde te kunnen leven, maar te veel CO₂ draagt bij aan de opwarming van de aarde en zorgt zo voor klimaatverandering. Vooral bedrijven in de zware industrie stoten relatief veel CO₂ uit, zoals chemische fabrieken, olieraffinaderijen en staalfabrieken.
Het is lastig om de productieprocessen van deze bedrijven te verduurzamen, zodat ze minder CO₂ uitstoten. Dat komt omdat de technieken hiervoor nog niet bestaan of niet goed werken. CO₂ afvangen en opslaan is daarom een belangrijke tussenstap op weg naar een klimaatneutrale industrie.
CO₂ opslaan onder de Noordzee
Nederland en de Europese Unie (EU) willen in 2050 klimaatneutraal zijn. Dat betekent dat er niet meer broeikasgassen worden uitgestoten dan dat ze opnemen. Een van de manieren om dit te bereiken, is CO₂ opslaan onder de Noordzee-opslag onder de Noordzee.
Om dat doel te bereiken zijn er verschillende maatregelen ontwikkeld. Naast energiebesparing, elektrificatie en waterstof speelt CO₂-opslag ook een belangrijke rol. Dit heet ook wel Carbon Capture and Storage (CCS). Hierbij wordt CO₂ afgevangen van de industriële bedrijven. Daarna gaat die via leidingen of per boot richting de kust en wordt die opgeslagen in lege gasvelden diep onder de Noordzee.
Deze gasvelden bieden ruimte voor grote hoeveelheden CO₂. Doordat de CO₂ daar veilig wordt opgeslagen, komt die niet in de lucht. Zo helpt CO₂ opslaan om de klimaatdoelen te halen. De overheid wil alleen CO₂ opslaan onder de Noordzee. Er zijn geen plannen CO₂ op land op te slaan.
Projecten voor CO₂-opslag
Op dit moment zijn er verschillende projecten, waarin bedrijven hun CO₂ afvangen en opslaan:
- Het Porthos-project slaat CO₂ uit de Rotterdamse industrie op in een leeg gasveld onder de Noordzee. In totaal wordt ongeveer 37 megaton CO₂ opgeslagen, gemiddeld 2,5 megaton CO₂ per jaar, 15 jaar lang. Het Porthos-systeem wordt naar verwachting in 2027 in gebruik genomen.
- Aramis ontwikkelt een transport- en opslagsysteem voor CO₂. Via een netwerk van leidingen kan jaarlijks 22 megaton CO₂ worden vervoerd naar lege gasvelden onder de Noordzee. Aramis start naar verwachting in 2030.
- Binnen het Delta Rhine Corridor-project werkt Nederland samen met Duitsland aan het leggen van pijpleidingen voor onder meer het transport van CO₂ naar opslaglocaties, waaronder Aramis.
- Via het Northern Lights-project wordt vanaf 2026 15 jaar lang ieder jaar ongeveer 0,8 megaton CO₂ van het Nederlandse bedrijf Yara Sluiskil opgeslagen onder de Noorse zeebodem.
- De Delta Schelde Co2nnection is een ondergrondse transportleiding tussen de Belgische grens ter hoogte van Antwerpen en Moerdijk. Voor het transport van CO₂ uit België werkt Gasunie samen met Fluxys. Waarschijnlijk start het project in 2031 of 2032.
Bekijk voor meer informatie alle lopende CCS-projecten.
Video: CO₂-opslag in lege gasvelden op zee
Ccs is de afvang, het transport
en de opslag van CO2.
De CO2 kan worden opgeslagen in
lege gasvelden onder de Noordzee.
Zo kunnen we snel en kosteneffectief
de CO2 uitstoot van de industrie verminderen.
Natuurlijk leven hier ook vragen
over en onze expert Earl Goetheer
zal de meest gestelde vragen
beantwoorden.
Ik ben Earl Goetheer.
Ik werk al sinds 2000 aan wat je eigenlijk kan doen met CO2.
Ccs is eigenlijk een Engelse afkorting
en dat staat voor Carbon Capture en storage.
Het zijn dus twee elementen erin.
Het afhangen van CO2 uit emissies
denk maar bijvoorbeeld aan fabrieken
en vervolgens het afgevangen...
...CO2 in een leeg gasveld bijvoorbeeld
opslaan permanent.
Het belang van CCS is de 2030
doelstelling.
Wij willen als land 50 procent
CO2 reductie kunnen krijgen en...
...CCS is daarvoor één van de maatregelen
die onze Nederlandse...
...industrie in staat stelt om
deze zware opgave te kunnen volbrengen.
Het afvangen van CO2 kan gedaan
worden op verschillende manieren,
bijvoorbeeld het afhangen van CO2
uit rookgassen door middel van een WASP proces.
Maar je kunt ook afvangen uit de
productie van waterstof.
Wij staan hierbij AVR in Duiven.
Bijzonder hier is dat een gedeelte
van de rookgassen als waren aftappen en reinigen van CO2.
De CO2 wordt er eigenlijk weggehaald
uit de rookgassen en gebruikt bij tuinders.
Transporteren van CO2 kan gedaan
worden op verschillende manieren. Op kleine schaal via vrachtwagens.
Maar als je wil gaan naar grootschalige
CO2 afvang en opslag,
dan moet je praten over schepen
of in lege gasvelden.
Een gasveld is eigenlijk niks anders
dan een poreuze gesteenten...
...waar heel veel kaartjes eigenlijk
in zit.
En daar zit het methaan als ware
opgeslagen.
De reden waarom de aardgas opgeslagen
zit in een niet poreus...
...gesteente is omdat er een deklagen
boven zitten.
En dat zorgt er eigenlijk voor
als wij in plaats van het aardgas
nooit CO2 in die velden gaan steken.
Dat is CO2 er niet uit kan gaan.
Als we even terugkijken van wat
zijn er de belangrijkste elementen.
Nou Carbon Capture en Storage
Dat is een technologie die bekend
is. Die al toegepast wordt in het buitenland.
Het tweede is, het is een veilige
technologie en een derde...
...is dat het een daadwerkelijke impact
kan maken voor onze Nederlandse industrie.
Hergebruik van CO₂ helpt ook met halen klimaatdoelen
Naast opslaan kan CO₂ ook opnieuw worden gebruikt. Dit heet Carbon Capture and Utilisation (CCU). De CO₂ kan hergebruikt worden voor onder andere:
- bouwmaterialen;
- chemische productieprocessen;
- als brandstof;
- eiwit voor in veevoer;
- in kassen, waar planten groeien door de CO₂.
Zo levert de industrie in het Botlekgebied CO₂ aan tuinbouwbedrijven in het Westland. Ook levert een afvalverbrander in Duiven CO₂ aan tuinbouwbedrijven in Oost-Nederland.
Overheid helpt bedrijven met subsidies en vergunningen
De overheid helpt bedrijven met CO₂-opslag en hergebruik onder meer door:
- subsidies voor CO₂-opslag of -hergebruik, zoals de Stimulering Duurzame Energieproductie (SDE++);
- vergunningen verlenen;
- investeringen in het Nationaal Groeifonds. Hierdoor krijgen tuin- en akkerbouwers hulp bij het verduurzamen van hun productieprocessen. Daar is het afvangen, opslaan en hergebruik van CO₂ onderdeel van;
- deelname van publieke partijen zoals Energie Beheer Nederland (EBN), Gasunie en het Havenbedrijf Rotterdam aan het opbouwen van de infrastructuur de nodig is voor het opslaan of hergebruiken van CO₂.
Risico’s van CO₂-opslag en -transport zijn laag
CO₂ komt van nature voor in de lucht en is niet giftig. In hoge concentraties kan het gas gevaarlijk zijn, omdat het door zijn gewicht zuurstof verdringt. De kans dat CO₂ ontsnapt uit lege gasvelden onder de Noordzee is heel klein. In deze velden heeft namelijk miljoenen jaren aardgas gezeten, zonder dat het in de lucht kwam.
Ook het transport van CO₂ moet aan strenge veiligheidseisen voldoen. Net als de leidingen waarin CO₂ verplaatst wordt. Bovendien worden deze leidingenregelmatig gecontroleerd door onafhankelijke partijen.
Vergunningen nodig voor transport en opslag van CO₂
Voor transport en opslag van CO₂ zijn vergunningen nodig met strenge veiligheidseisen. Deze eisen staan in de Mijnbouwwet. Het Staatstoezicht op de Mijnen controleert of bedrijven zich aan de regels van de Mijnbouwwet houden.
Overheid onderzoekt techniek om CO₂ uit de lucht halen
Naast CO₂ afvangen bij bedrijven wordt er ook gewerkt aan een techniek om CO₂ rechtstreeks uit de lucht te verwijderen. Dit heet koolstofverwijdering. Deze techniek is nog volop in ontwikkeling. De overheid onderzoekt hoe deze ontwikkeling in de toekomst kan bijdragen aan het behalen van de Nederlandse klimaatdoelen.