Klimaatverandering heeft ook gevolgen voor de landbouw. Door droogte en extreem weer beschadigen bijvoorbeeld gewassen. De landbouwsector kan zich voorbereiden op extreem weer en andere risico’s van klimaatverandering. Dit kan alleen met hulp van andere partijen, zoals waterschappen.
5 verschillende landbouwsystemen
Landbouwers kunnen zich op verschillende manier voorbereiden op het veranderende klimaat. Dat staat in het Actieprogramma klimaatadaptatie landbouw. Het plan focust zich op 5 systemen:
-
Watersysteem
Een goed watersysteem helpt boeren bij droogte of wateroverlast. Waterschappen, natuurbeheerders en boeren kunnen samen regelen hoe het water beter vastgehouden kan worden in de natuur en op het boerenland. Hierdoor hebben de gewassen minder snel last van droogte, wanneer het een lange tijd niet regent.
-
Bodemsysteem
Juist wanneer het klimaat verandert, moet de bodem water en voedingsstoffen goed op kunnen nemen en vasthouden. Voor boeren is dat belangrijk, want een goede bodem zorgt ervoor dat gewassen goed kunnen blijven groeien. Het helpt bijvoorbeeld als een boer minder ploegt, hij lichtere machines gebruikt en gewassen zaait die dieper wortelen.
-
Gewassen & teeltsystemen
Extreem of warm en vochtig weer kan de gewassen van boeren en tuinders beschadigen. Bijvoorbeeld door hagel, vorst of nieuwe ziekten die hierdoor ontstaan. Met de juiste maatregelen kan de teler zijn oogst hiertegen beschermen. Bijvoorbeeld met teeltkappen boven fruit en door gewassen te kiezen die beter bestand zijn tegen extreem weer.
-
Veehouderij
Landbouwdieren zoals koeien, varkens en kippen kunnen veel last hebben van warmte en droogte. Ook kunnen zij te maken krijgen met nieuwe dierziekten. Dieren kunnen beter beschermd worden door bijvoorbeeld verkoelende systemen in stallen te plaatsen. En door dieren schaduw te bieden in de wei. Afspraken over hoe dieren vervoerd worden bij extreem warm weer, zorgt ervoor dat het dierenwelzijn in orde blijft.
-
Ondersteuning
Nederland heeft verschillende soorten landschappen, die door klimaatverandering ieder hun eigen problemen hebben. Denk aan zandgronden, kustgebieden, riviergebieden en veenweiden. Om de lokale problemen aan te pakken, moeten waterschappen, gemeenten, provincies en boeren goed samenwerken.
Daarnaast laat onderzoek zien hoe ondernemers in de land- en tuinbouw hun bedrijf kunnen aanpassen aan veranderingen in het klimaat en hoe overheden en andere betrokken partijen daaraan kunnen bijdragen.
Samenwerking
Het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit heeft dit actieprogramma opgesteld samen met de land- en tuinbouworganisatie LTO, het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, de Unie van Waterschappen, het Interprovinciaal Overleg (IPO), de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) en het Verbond van Verzekeraars.
Klimaatadaptatie: boeren passen zich aan
Nathan van Beek heeft een akkerbouwbedrijf in Gilze. Hij krijgt steeds meer te maken met extreme weersomstandigheden. In de video legt Van Beek uit hoe hij de afgelopen jaren zijn bedrijf steeds meer aan heeft moeten passen aan de klimaatverandering.

In 2018 was het leeuwendeel van de aardappelen te klein van formaat. Dit jaar ging het redelijk goed. We hebben wel meer regen gehad. Dus wie weet wat er in 2020 gaat gebeuren.
Hier worden alle voedingsstoffen in bewaard of toegediend. Hier groeit de plant in.
Als je dit slecht behandeld dan heb je een slechte opbrengst.
Als het heel droog is, met het extreme klimaat dat we gehad hebben de afgelopen jaren willen we die grond zo vochthoudend mogelijk maken. Dat kan door bijvoorbeeld compost toe te voegen.
Als het heel nat is, wat je wilt als het heel nat is, is die tijdelijke regenbui maximaal bufferen. Dat water zakt altijd naar beneden de grond in en we willen het zo lang mogelijk vasthouden om voor de planten ook in drogere periode goed te kunnen benutten.
Wij kunnen de klimaatverandering niet tegenhouden. Anticiperen op klimaatverandering kunnen we wel doen. Maximaal voorbereid zijn binnen de bestaande kaders op extreem weer.
We staan hier op een waterloop waar een stuw geplaatst is om het water langer vast te houden in het gebied. Deze zijn eigenlijk een jaar of 5, 6 geleden geplaatst. En deze helpen wel mee om op de klimaatverandering te anticiperen.
In 2016 is er heel veel regen gevallen in de zomer. 2017 was een relatief normaal jaar. 2018 was extreem droog, echt extreem droog. Dat heb ik nog nooit meegemaakt. En in 2019 was het allerheetste plekje op deze plaats.
Als je 2 jaar een misoogst hebt zoals in 2018 dan kan het bordje te koop in de tuin.
Een paar jaar geleden had ik gezegd: het wordt een uitdaging. En nu is het een uitdaging.
Onderzoek naar klimaatadaptatie in de land- en tuinbouw
In onderstaande video is een samenvatting te zien van een onderzoek naar hoe boeren denken over klimaatadaptatie. En wat zij nodig hebben.

1
00:00:01,701 --> 00:00:05,572
Er komt door klimaatverandering veel op boeren af,
zoals extreme regen,
2
00:00:05,572 --> 00:00:08,975
maar ook droogte en verzilting van
de bodem en het grondwater.
3
00:00:09,209 --> 00:00:10,710
Boeren doen zelf al veel
4
00:00:10,710 --> 00:00:13,446
en nemen dan ook vooral maatregelen
op het gebied van bodem en water.
5
00:00:13,913 --> 00:00:15,915
Ze voegen bijvoorbeeld compost toe aan de bodem
6
00:00:16,182 --> 00:00:18,852
om minder last te hebben van droogte en extreme neerslag.
7
00:00:19,386 --> 00:00:23,089
En ze houden water rondom hun percelen langer vast met stuwtjes,
8
00:00:23,456 --> 00:00:25,458
...door het ondieper maken van watergangen
9
00:00:25,692 --> 00:00:27,694
en met aangepaste grondbewerking.
10
00:00:28,194 --> 00:00:31,498
In de toekomst zijn in sommige gebieden
stevigere aanpassingen nodig,
11
00:00:31,765 --> 00:00:34,267
zoals overschakelen op andere gewassen en teeltsystemen.
12
00:00:35,635 --> 00:00:38,471
Akkerbouwers nemen vaker maatregelen dan veehouders,
13
00:00:38,905 --> 00:00:41,708
omdat ze de gevolgen van klimaatverandering eerder merken.
14
00:00:42,308 --> 00:00:44,744
Welke maatregelen boeren nemen, hangt af van
15
00:00:44,744 --> 00:00:47,614
de sector, de bodem en de beschikbaarheid van water.
16
00:00:48,715 --> 00:00:52,152
Boeren zeggen zelf dat ze vooral
aanlopen tegen de kosten van maatregelen,
17
00:00:52,519 --> 00:00:55,321
want niet alle maatregelen leveren gelijk al rendement op.
18
00:00:56,056 --> 00:00:58,425
Ze hebben dan ook behoefte aan financiële hulp van
19
00:00:58,425 --> 00:01:00,693
banken, verzekeraars en overheid.
20
00:01:01,694 --> 00:01:03,830
Ook willen ze meer informatie over financiering
21
00:01:04,164 --> 00:01:06,900
en de regels waar ze aan moeten
voldoen bij het doen van aanpassingen.
22
00:01:07,934 --> 00:01:10,904
Boeren weten al veel over het omgaan met klimaatverandering,
23
00:01:11,171 --> 00:01:13,440
maar toch is meer kennis over de maatregelen
24
00:01:13,440 --> 00:01:15,975
die passen bij hun bedrijf en regio heel welkom.
25
00:01:16,609 --> 00:01:19,245
Ze vragen bijvoorbeeld om onderzoek op regionaal niveau.
26
00:01:20,380 --> 00:01:23,483
Wil je meer weten over hoe je boeren helpt bij klimaatverandering?
27
00:01:23,817 --> 00:01:27,954
Lees dan het rapport “Klimaatadaptatie in de land- en tuinbouw”
van Motivaction,
28
00:01:27,954 --> 00:01:32,592
opgesteld in opdracht van het Ministerie van
Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur.
29
00:01:33,059 --> 00:01:35,795
Hiervoor zijn meer dan 800 boeren bevraagd.