Het kabinet wil dat ondernemers in de landbouw weten waar zij aan toe zijn. Tegelijkertijd is het nodig dat de natuur in Nederland verbetert en de stikstofuitstoot vermindert. Boeren krijgen daarom duidelijkheid over de doelen die zij moeten halen, en bepalen zelf hoe zij dat doen. 

Onzekerheid onder ondernemers door hoge stikstofuitstoot en slechte natuur

De ontwikkelingen in de landbouw staan al jaren stil. Boeren willen investeren in hun bedrijf, maar krijgen moeilijk een vergunning. Dit geldt ook voor andere ondernemers, bijvoorbeeld in de woningbouw en de wegenbouw. Daardoor kunnen bedrijven niet uitbreiden, worden er te weinig woningen en wegen gebouwd. Om weer vooruit te kunnen, moet Nederland de natuur herstellen en minder stikstof uitstoten.

Maatregelen om ruimte voor vergunningen te krijgen

Het kabinet maakt met verschillende maatregelen weer ruimte voor vergunningen. Voor boeren, maar ook voor bijvoorbeeld de bouw, de industrie en andere bedrijven. Het kabinet kiest voor extra bescherming van Natura 2000-gebieden en duidelijkheid voor bedrijven wat de doelen zijn.

Landelijke doelen voor minder stikstofuitstoot

Het kabinet wil niet langer kijken naar de kritische depositiewaarde. In plaats van normen voor hoeveel stikstof er in de natuur belandt, wil het kabinet per sector doelen voor minder uitstoot vastleggen. Voor de landbouw gaat het om 42 tot 46% minder stikstofuitstoot in 2035 vergeleken met 2019. Voor de industrie en vervoer en verkeer om 50% minder uitstoot. 

Doelen voor lagere uitstoot per bedrijf

Vanaf 2035 gelden er normen voor wat boerenbedrijven maximaal mogen uitstoten. Het gaat om normen voor de uitstoot van ammoniak en broeikasgassen.

  • De normen die het kabinet voor melkveehouders voorstelt, staan in de Kamerbrief.
  • De normen voor bedrijven met varkens, pluimvee en kalveren moet het kabinet nog vaststellen.
  • Voor biologische en extensieve bedrijven wil het kabinet bekijken of er aanpassingen van de normen of uitzonderingen nodig zijn. De normen houden rekening met wat technisch mogelijk is voor boeren in hun stallen en in hun manier van werken.

Maximaal aantal koeien per hectare

Het kabinet wil een maximumaantal koeien per hectare grond. Het aantal dieren moet passen bij de hoeveelheid grond die een bedrijf heeft. Dit heet grondgebonden melkveehouderij. Melkveehouders kunnen ook met akkerbouwers samenwerken om aan de grondgebondenheidsnorm te voldoen. 

Zones rondom Natura 2000-gebieden

Het kabinet wil water- en natuurgebieden die gevoelig zijn voor stikstof beschermen. Daarom komen er zones rondom deze gebieden. In die zones moet de landbouw extra rekening houden met de natuur. Daar gelden bijvoorbeeld strengere regels voor het gebruik van kunstmest en gewasbeschermingsmiddelen. 

De breedte van de zone verschilt per gebied. Bijvoorbeeld 500 meter of 1 kilometer. De provincies weten goed wat in hun natuurgebieden nodig is. Daarom gaat het kabinet in 2026 samen met de provincies de zones per natuurgebied  bepalen. 

Hulp bij aanpassen bedrijven

Ondernemers kiezen zelf hoe zij de doelen halen en welke maatregelen het beste bij hun bedrijf passen. Zij krijgen daarbij ondersteuning van de overheid. Zo wil de overheid dat boeren advies kunnen krijgen en dat er financiële ondersteuning komt bij investeringen in stalaanpassingen. Ook wil de overheid boeren steunen die bijvoorbeeld minder dieren per hectare willen gaan houden.

Hulp bij vrijwillig stoppen of verplaatsen bedrijf

Er is tot en met 2035 € 2,75 miljard voor boeren die vrijwillig willen stoppen met hun bedrijf. Als er kans is om het bedrijf te verplaatsen naar een plek verder van kwetsbare natuur, dan wil de overheid dit ondersteunen.

Hulp bij omschakelen naar biologische landbouw

Boeren die willen overstappen op biologische landbouw krijgen daarbij hulp. Zo wil het kabinet dat zij een compensatie krijgen voor verlies van inkomsten tijdens de omschakelingsperiode. 

Extra steun voor boeren rondom Natura 2000-gebieden

Ondernemers in de buurt van natuurgebieden krijgen te maken met een zone rondom de natuur, waarin zij anders moeten werken. Deze bedrijven krijgen extra ondersteuning. 

Oplossing voor PAS-melders

Het kabinet werkt door aan een oplossing voor de groep PAS-melders.

RVO bereikbaar voor vragen van agrarische ondernemers

Het pakket aan maatregelen kan vragen oproepen bij agrarische ondernemers. Daarom is de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) bereikbaar op zaterdag 27 juni en zondag 28 juni van 08.30 tot 17.00 uur via rvo.nl/contact.