In Nederland vormen 14 rijkskennisinstellingen en planbureaus (RKI’s) samen het RKI-netwerk. Zij leveren wetenschappelijke kennis voor beleid en uitvoering. Zij werken aan onderwerpen zoals veiligheid, gezondheid, economie, onderwijs, leefomgeving en biodiversiteit.
RKI-netwerk in het kennis- en innovatielandschap
Nederland staat voor grote maatschappelijke uitdagingen. Om deze uitdagingen aan te pakken, zijn wetenschappelijke kennis en innovatie belangrijk. In Nederland werken veel verschillende organisaties aan onderzoek en innovatie. Hieronder vallen bijvoorbeeld bedrijven, universiteiten en publieke kennisorganisaties. Binnen dit landschap hebben de leden van het RKI-netwerk een belangrijke rol, zoals:
- kennis binnen de overheid versterken;
- een brug slaan tussen wetenschap, beleid en samenleving;
- wetenschappelijke inzichten vertalen naar kennis die toepasbaar is in beleid en praktijk.
Samenwerking RKI’s
Naast eigen werkzaamheden werken de RKI’s ook samen binnen de overheid. En met andere kennisorganisaties en maatschappelijke partners. Ze ontwikkelen bruikbare inzichten en ondersteunen beleid en praktijk met betrouwbare, op onderzoek gebaseerde, informatie. Zo versterken de RKI’s de kennisbasis van Nederland en helpen zij het land beter voorbereid te zijn op de toekomst.
Naast eigen werkzaamheden werken de RKI’s ook samen binnen de overheid. En met andere kennisorganisaties en maatschappelijke partners. Ze ontwikkelen bruikbare inzichten en ondersteunen beleid en praktijk met betrouwbare, op onderzoek gebaseerde, informatie. Zo versterken de RKI’s de kennisbasis van Nederland en helpen zij het land beter voorbereid te zijn op de toekomst.
De RKI’s werken samen binnen het RKI-netwerk. Het netwerk behartigt gezamenlijke belangen. En versterkt de onderlinge samenwerking en kennisdeling op thema’s die de RKI’s aangaan. Voorbeelden hiervan zijn:
- het belang van (toegepaste) kennis voor beleid;
- versterking van de onderzoeksfaciliteiten;
- het gebruik van generatieve AI in onderzoek.
Taken RKI’s
De RKI’s vervullen uiteenlopende taken, waaronder:
Onafhankelijk wetenschappelijk onderzoek naar actuele maatschappelijke vraagstukken. Nieuwe kennis en toepassingen ontwikkelen binnen de vakgebieden.
Ontwikkelingen in de samenleving en wetenschap in de gaten houden. Toekomstscenario’s opstellen. Analyseren en evalueren van beleid en de effecten daarvan.
De samenleving, overheden en beleidsmakers voorzien van informatie en advies op basis van wetenschappelijke kennis.
Verzamelen, beheren, analyseren en beschikbaar maken van betrouwbare data en informatie voor beleidsmakers, professionals, wetenschappers en burgers.
Kennis delen en trainingen geven aan professionals. En netwerken bouwen om samenwerking te stimuleren.
Kennis en expertise inzetten voor de samenleving. Soms zijn RKI’s direct betrokken bij de uitvoering van beleid. Denk hierbij aan actuele weersverwachtingen, bevolkingsonderzoeken, effectieve opsporing en toegang tot recht, het behoud van cultureel erfgoed en goed onderhouden (water)wegen en infrastructuur.
De overheid neemt maatregelen om Nederland voor te bereiden op een crisis of ramp. Verschillende RKI’s dragen hieraan bij. Ze signaleren risico’s en adviseren over maatregelen om problemen te voorkomen of te beperken. Is er een crisis? Dan hebben sommige RKI’s een rol in het bestrijden en beheersen van die crisis. Zo helpen zij de schade en gevolgen voor de samenleving te beperken. Bijvoorbeeld bij grote natuurbranden, overstromingen of ongevallen met gevaarlijke stoffen.
Nederland heeft bijzondere collecties. Bijvoorbeeld op het gebied van cultureel erfgoed of natuurhistorie. Een deel van deze collecties wordt beheerd, geconserveerd en beschermd door RKI’s. Deze collecties worden veilig bewaard en behouden voor toekomstige generaties. En zijn toegankelijk voor onderzoek, educatie en het brede publiek.
Overzicht RKI’s
Nederland kent de volgende 14 rijkskennisinstellingen:
Het CBS onderzoekt hoe Nederland ervoor staat. Het CBS verzamelt, analyseert en publiceert cijfers over onder meer de samenleving, de economie en de leefomgeving. Zo krijgen overheid, wetenschap, bedrijven en burgers feiten en inzichten voor onderzoek, beleid en besluitvorming.
Het CPB is een onafhankelijk instituut dat onderzoek doet naar de Nederlandse economie en sociaaleconomisch beleid. Het CPB vertaalt wetenschappelijke kennis naar begrijpelijke informatie voor beleidsmakers en de samenleving. Deze informatie helpt bij het onderbouwen van beleid.
Het KiM levert kennis voor het mobiliteitsbeleid van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW). Als onafhankelijk onderdeel van dit ministerie doet het KiM onderzoek naar mobiliteit en bereikbaarheid. En verzamelt het ook kennis die elders is ontwikkeld. Deze kennis is beschikbaar voor andere ministeries, overheden, maatschappelijke organisaties en burgers. En kan worden gebruikt in het debat over mobiliteit en bereikbaarheid.
Het KNMI draagt 24/7 bij aan een veilig en leefbaar Nederland, door de samenleving te voorzien van onafhankelijke kennis, advies en waarschuwingen over risico’s op het gebied van weer, klimaat en seismologie.
Naturalis Biodiversity Center is het nationale onderzoeksinstituut en museum op het gebied van biodiversiteit. Naturalis doet fundamenteel en toegepast onderzoek naar het leven op aarde. En beheert de Nederlandse natuurhistorische Rijkscollectie, die de basis vormt voor dit onderzoek. Via het publieksmuseum en maatschappelijke activiteiten deelt Naturalis kennis over biodiversiteit.
Het NFI doet onafhankelijk forensisch onderzoek en draagt daarmee bij aan de waarheidsvinding in strafrechtelijke onderzoeken. Het instituut beantwoordt forensische vragen voor onder meer de politie, het Openbaar Ministerie, de Rechtspraak, opsporingsdiensten en internationale organisaties. Daarnaast ontwikkelt en verbetert het NFI onderzoeksmethoden en deelt het kennis binnen het forensisch onderzoek.
Het NIPV is het landelijk kennisinstituut voor crisisbeheersing, brandweerzorg en datagedreven publieke veiligheid. Het NIPV doet onafhankelijk en praktijkgericht onderzoek volgens wetenschappelijke standaarden. Daarnaast deelt het NIPV kennis, ontwikkelt het onderwijs en ondersteunt het organisaties in het veiligheidsdomein.
Het PBL doet gevraagd en ongevraagd onderzoek naar de leefomgeving en het leefomgevingsbeleid in Nederland en daarbuiten. Het gaat bijvoorbeeld om milieu, natuur en ruimtelijke inrichting. Met verkenningen, analyses en evaluaties levert het PBL onafhankelijke en wetenschappelijk onderbouwde kennis voor beleid, politiek, maatschappelijke organisaties en het bredere publiek.
De RCE is een onderdeel van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW). De RCE ontwikkelt praktisch toepasbare kennis en geeft advies over rijksmonumenten, landschap & leefomgeving, archeologie en roerend erfgoed. Ook voert de RCE wet- en regelgeving en erfgoedbeleid uit dat het ministerie van OCW en de RCE samen maken.
Het RIVM levert kennis en advies voor een gezonde bevolking en een duurzame, veilige en gezonde leefomgeving. Het RIVM verbindt wetenschappelijke kennis aan praktijk en beleid. Ook coördineert het RIVM preventieprogramma’s en ondersteunt het bij crises.
Het RKD is het digitaal startpunt voor kunsthistorisch onderzoek naar beeldende kunst van de Nederlanden. Als internationaal kennisinstituut verzamelt, ontwikkelt en ontsluit het RKD data en collecties, met aandacht voor digitale toegankelijkheid en samenwerking. Daarmee ondersteunt het RKD musea, onderzoekers en erfgoedinstellingen.
Rijkswaterstaat is de kennisintensieve uitvoeringsorganisatie van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW). De organisatie legt waterstaatswerken en wegen aan, beheert en onderhoudt deze en voert beleid uit op het gebied van milieu, leefomgeving, mobiliteit en verkeersveiligheid. Ook doet en bevordert Rijkswaterstaat onderzoek en adviseert de minister van IenW over deze taken.
Het SCP levert wetenschappelijke kennis over hoe het gaat met mensen en groepen in de samenleving. Het SCP onderzoekt, duidt en agendeert maatschappelijke ontwikkelingen, waarbij het perspectief van burgers centraal staat. De kennis is bedoeld voor onder meer departementen, lokale overheden, kennisinstituten, maatschappelijke organisaties en uitvoeringsorganisaties.
Het WODC ontwikkelt, zelf en met anderen, wetenschappelijke kennis op het gebied van justitie en veiligheid en asiel en migratie. Dat doet het door onderzoek naar maatschappelijke ontwikkelingen, beleid, en door wetten, regels en uitvoeringspraktijk te evalueren. De resultaten worden gevraagd en ongevraagd gedeeld met bewindspersonen, beleidsmakers, volksvertegenwoordigers, uitvoerders van beleid en burgers.