Vluchtelingen uit Oekraïne kunnen een opleiding aan het middelbaar beroepsonderwijs (mbo) en aan het hoger onderwijs (ho) volgen. Vanaf 18 jaar is lesgeld voor eigen rekening. Aan het volgen van een opleiding zijn vaak wel voorwaarden verbonden.
Studeren in het mbo
Voor vluchtelingen uit Oekraïne die een mbo-opleiding willen volgen, geldt het volgende:
- Vluchtelingen uit Oekraïne onder de 18 mogen een mbo-opleiding volgen.
- Meerderjarigen (18 jaar en ouder) mogen alleen een mbo-opleiding volgen als ze in Nederland mogen verblijven. Vluchtelingen uit Oekraïne vallen op dit moment onder de Richtlijn tijdelijke bescherming. Dit betekent dat zij rechtmatig in Nederland verblijven.
Voor sommige mbo-opleidingen is een vooropleiding nodig. Dit geldt voor de basisberoepsopleiding (mbo-niveau 2), de vakopleiding (mbo-niveau 3) of middenkaderopleiding of specialistenopleiding (mbo-niveau 4). De mbo-instelling kan bij Samenwerkingsorganisatie Beroepsonderwijs Bedrijfsleven (SBB) een advies aanvragen over buitenlandse diploma’s. Als de Oekraïense vluchteling geen diploma heeft dat toelatingsrecht geeft tot een mbo-opleiding, kan de school een toelatingsonderzoek uitvoeren. Hoe een mbo een toelatingsonderzoek kan doen staat in de Handreiking intake toelating en plaatsing.
In de meeste gevallen is voldoende beheersing van de Nederlandse taal nodig. De meeste mbo-opleidingen worden namelijk in het Nederlands gegeven. Er zijn slechts enkele tweetalige opleidingen (bijna allemaal Engels-Nederlands) in het mbo. Als een vluchteling de Nederlandse taal nog onvoldoende beheerst, is het mogelijk om in te stromen in internationale schakelklassen. Sommige mbo-instellingen bieden daarnaast entree-opleidingen specifiek voor anderstaligen aan.
Vluchtelingen uit Oekraïne onder de 18 jaar betalen geen lesgeld. Als zij 18 jaar of ouder zijn, betalen ze wel lesgeld. In individuele gevallen kan het lesgeld kwijtgescholden worden als een student aantoonbaar niet in staat is om dit te betalen. Zij kunnen hiervoor een aanvraag indienen bij de Dienst uitvoering onderwijs (DUO). Net als reguliere asielzoekers die nog geen verblijfsstatus hebben gekregen, krijgen vluchtelingen uit Oekraïne geen studiekosten vergoed.
Oekraïense vluchtelingen kunnen hun diploma laten waarderen:
- als dit nodig is voor instroom in het onderwijs. In dit geval kan de mbo-instelling bij Samenwerkingsorganisatie Beroepsonderwijs Bedrijfsleven (SBB) een advies aanvragen over buitenlandse diploma’s van de (aankomende) student. Voor het hoger onderwijs een advies aanvragen over buitenlandse diploma’s van de (aankomende) student kan bij Nuffic.
- om een gereglementeerd beroep uit te kunnen voeren. De Oekraïense vluchteling neemt contact op met de bevoegde autoriteit voor dat beroep. De bevoegde autoriteit geeft vervolgens aan welke procedure er gevolgd moet worden. In de EU-database met beroepen (informatie in het Engels) staat per beroep met welke organisatie zij contact op kunnen nemen. Filter in de linkerkolom onder Professions Regulated in Country op Netherlands.
- om een niet-gereglementeerd beroep uit te kunnen voeren. De Oekraïense vluchteling kan dan zelf zijn/haar/hun diploma laten waarderen via SBB voor het middelbaar beroepsonderwijs of bij Nuffic voor het hoger onderwijs.
Studeren in het hoger onderwijs
Zij kunnen dit doen bij Nuffic of via de hogeschool of universiteit waar de vluchteling wil studeren. Nadat het diploma is gewaardeerd besluit de hogeschool of universiteit of de student voldoet aan de eisen. Dit zijn eisen die specifiek voor een studie gelden en/of taaleisen die nodig zijn voor een studie. Om toegelaten te worden kan het zijn dat de student toelatingsexamen of een taaltoets moet doen. Lees meer over hoger onderwijs voor Oekraïense vluchtelingen (informatie in het Engels).
Oekraïense studenten betalen meestal tussen de € 10.000 en € 30.000 aan collegegeld. Het bedrag hangt af van de universiteit of hogeschool. Dit geldt voor alle studenten uit landen van buiten de Europese Economische Ruimte (EER).
Dat is veel meer het collegegeld van € 2694 dat bijvoorbeeld Nederlandse studenten in 2026 betalen bij een voltijdstudie (een studie waarbij studenten gemiddeld 40 uur per week aan hun studie besteden).
Oekraïense studenten die onder de Richtlijn tijdelijke bescherming vallen hebben recht op voorzieningen zoals opvang, leefgeld of fulltime werk en medische zorg. Reiskosten of andere studiekosten vallen daar niet onder. Zij hebben geen recht op studiefinanciering.