De druk op het Nederlandse gevangeniswezen is zo groot dat ingrijpen noodzakelijk is. Daarom wil het kabinet onder andere de leegstaande gevangenis in Almere heropenen. Daarmee komen op termijn structureel 320 extra cellen beschikbaar. Dat maakt Claudia van Bruggen, staatssecretaris van Justitie en Veiligheid, vandaag bekend met het Actieplan gevangeniswezen. Het plan bevat een breed pakket aan maatregelen dat het aantal cellen vergroot, de doorstroom bevordert, re-integratie versterkt en de kans op terugval verkleint. Daarnaast wordt personeel gerichter ingezet.
Claudia van Bruggen, staatssecretaris van Justitie en Veiligheid: “Voor een veilig Nederland is een sterke rechtsstaat nodig. Die staat onder druk. Een straf mag geen papieren werkelijkheid worden. De rek is eruit en het gevangenispersoneel voelt die druk elke dag. Nederland moet een land zijn waar mensen zich veilig voelen, waar slachtoffers erop kunnen vertrouwen dat een opgelegde straf ook echt wordt uitgevoerd en wie zijn straf heeft uitgezeten een eerlijke kans krijgt om opnieuw mee te doen. Daarom kiezen we ervoor de problemen niet vooruit te schuiven, maar aan te pakken. Met meer plekken en een gevangeniswezen dat weer vooruit kan.”
De problemen beperken zich niet alleen tot volle gevangenissen, ook tbs-klinieken en justitiële jeugdinrichtingen staan onder grote druk. Er is een tekort aan cellen én personeel, terwijl de complexiteit binnen inrichtingen toeneemt door onder meer psychiatrische problematiek, agressie en ondermijnende criminaliteit. Zonder ingrijpen dreigt een situatie waarin arrestanten vanuit politiecellen moeten worden heengezonden en veroordeelden hun straf niet of veel later uitzitten. Om deze problemen aan te pakken, treft het kabinet met dit actieplan een samenhangend pakket aan maatregelen.
Nieuwe fasen in detentie: minder terugval, meer veiligheid
Om ruimte vrij te maken voor nieuwe instroom gaat het kabinet detentie slimmer organiseren door middel van zogenoemde detentiefasering. Gedetineerden die daarvoor in aanmerking komen, krijgen in de laatste fase van hun straf meer mogelijkheden om zich voor te bereiden op hun terugkeer in de samenleving. Dat betekent dat zij al tijdens hun detentie kunnen werken aan praktische zaken zoals huisvesting, werk, inkomen en het oplossen van schulden. Hierdoor wordt de overgang terug naar de samenleving beter voorbereid en wordt de kans dat iemand opnieuw de fout ingaat kleiner. Dit draagt bij aan een veilige samenleving.
Daarnaast wil het kabinet dat mensen in de forensische zorg, zodra ze daar klaar voor zijn, sneller kunnen uitstromen naar passende zorg of een woning. De Wet versterking regie volkshuisvesting helpt daarbij door voorrang op huisvesting met daarbij zorg of begeleiding als dat nodig is. Dat vergroot op termijn ook de capaciteit in het gevangeniswezen.
Meer capaciteit
Om het tekort aan detentieplaatsen terug te dringen investeert het kabinet fors in bestaande en extra capaciteit. Dat gebeurt onder meer door renovaties, heropening van gevangenis Almere, uitbreiding van tijdelijke capaciteit en extra plaatsen in forensisch psychiatrische centra. Ook wordt de justitiële jeugdinrichting Harreveld heropend.
Waardering personeel
Het kabinet zet onverminderd in op de werving van nieuw gevangenispersoneel en neemt maatregelen om medewerkers te behouden, denk aan minder administratieve druk en betere begeleiding. Daarnaast worden nieuwe detentieconcepten ingevoerd, zoals sobere regimes, waardoor personeel ingezet kan worden op de juiste plek en op het juiste moment, zonder afbreuk te doen aan veiligheid en toezicht.
Druk aanpakken en beheersbaar houden
Het actieplan moet de druk op het gevangeniswezen structureel verlichten. Tegelijkertijd is de realiteit dat deze problemen niet van vandaag op morgen ontstaan zijn en daarmee niet van vandaag op morgen zijn opgelost. Het kabinet wil de huidige noodmaatregelen zo snel mogelijk kunnen afbouwen, maar deze blijven voorlopig noodzakelijk. Om ook in de toekomst snel in te kunnen grijpen bij onhoudbare situaties, worden de noodmaatregelen wettelijk verankerd.
Met dit actieplan zet het kabinet een belangrijke stap naar een sterker en
toekomstbestendig gevangeniswezen. Voor de medewerkers die zich daar elke dag voor inzetten. Voor slachtoffers. En voor een Nederland dat veilig, vrij en rechtvaardig blijft.