Kinderen, jongeren en volwassenen die thuis te maken hebben met onveiligheid moeten sneller de juiste hulp en bescherming krijgen. Daarom hebben het ministerie van Justitie en Veiligheid, het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en de partijen binnen het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming vandaag een gezamenlijke veranderstrategie vastgesteld. Met deze strategie en bijbehorende afspraken willen de partijen zorgen dat gezinnen eenduidiger worden geholpen, er beter en sneller wordt beoordeeld wat nodig is, hulp en bescherming beter op elkaar aansluiten en duidelijker is wie het gezin begeleidt. De gezamenlijke veranderstrategie waar alle partijen zich aan committeren markeert een belangrijke stap in de verbetering van de kind- en gezinsbescherming.
De veranderstrategie is ondertekend door de staatssecretaris van Justitie en Veiligheid, de minister van Langdurige Zorg, Jeugd en Sport, de Vereniging Nederlandse Gemeenten, de Raad voor de Kinderbescherming, het Landelijk Netwerk Veilig Thuis, twee leden van de Associatie Wijkteams en de Gecertificeerde Instellingen, verenigd bij Jeugdzorg Nederland (Gecertificeerde Instellingen).
Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid, Claudia van Bruggen: “Als er sprake is van onveiligheid voor het kind of het gezin, dan is snelle analyse - en waar nodig actie ondernemen - van belang om de veiligheid binnen het gezin te herstellen. Op die manier kan je de juiste hulp en bescherming inzetten. Dat vraagt om nauwe samenwerking van verschillende professionals, ieder met hun eigen expertise. De afspraken die nu zijn gemaakt werken stap voor stap toe naar deze nieuwe manier van samenwerken, waarbij voor mij de veiligheid van het kind altijd voorop staat.”
Samen werken aan veiligheid
Met de veranderstrategie wordt het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming verder doorontwikkeld en wordt gewerkt aan een fundamentele omslag. Dat betekent dat de samenwerking tussen organisaties verandert. In plaats van afzonderlijke organisaties die na elkaar en vanuit hun eigen taak naar een gezin kijken, werken professionals eerder en gezamenlijk aan de veiligheid van alle gezinsleden. Deze manier van samenwerken is de afgelopen jaren toegepast in proeftuinen met zichtbaar positieve resultaten. Gezinnen en huishoudens voelen zich beter gehoord en serieus genomen en vinden het prettig dat er één vast contactpersoon is. Ook professionals ervaren meer gelijkwaardigheid bij het werken met gezinnen en ervaren meer ruimte voor maatwerk.
Minister van Langdurige Zorg, Jeugd en Sport, Mirjam Sterk: "Iedereen verdient een veilig thuis. Dat vraagt om een aanpak waarin het gezin centraal staat en professionals niet naast elkaar, maar mét elkaar werken. Door beter samen te werken en de hulp eenvoudiger te organiseren, willen we kinderen en hun gezinnen eerder en beter ondersteunen."
Acht gezamenlijke acties
Binnen de veranderstrategie zijn acht acties gekozen waar als eerste mee aan de slag wordt gegaan.
- Versterken lokale teams: zij bieden zelf hulp bij onveiligheid, in directe samenwerking met zorg- en veiligheidspartners zoals Veilig Thuis, gecertificeerde instellingen en de zorg.
- Eén gezamenlijke veiligheidsaanpak: het huidige “estafettemodel” doorbreken met één gezamenlijke veiligheidsbeoordeling, één integraal veiligheidsplan en één vast aanspreekpunt voor het gezin.
- Eenduidige onderzoeken: één gezamenlijke manier van onderzoeken zodat professionals beter zicht hebben wat er speelt, informatie niet telkens opnieuw hoeft te worden verzameld en er een duidelijk overzicht is of er hulp of bescherming nodig is.
- Professionele handelingsruimte en rechtsbescherming: duidelijkheid over handelingsruimte voor professionals, met expliciete aandacht voor rechtsbescherming.
- Ontwikkeling in en met de praktijk: nieuwe werkwijze direct toepassen in de regio’s en verbeteren op basis van ervaringen uit de praktijk.
- Continuïteit en kwaliteit tijdens de transitie: hulp en bescherming blijft beschikbaar tijdens de veranderingen
- Uitwerking regionaal veiligheidsteam: inclusief taken, bevoegdheden en samenwerking met lokale team.
- Eén gezamenlijke werkwijze voor professionals: over samenwerking, grondhouding en vakmanschap bij onveiligheid.
Investeren in verandering
Deze acht acties moeten zorgen voor verbetering van het stelsel, een andere werkwijze en de daarvoor benodigde cultuurverandering. Hiermee wordt de ontwikkelrichting naar regionale veiligheidsteams stap voor stap verder vormgegeven. Dat vraagt inzet en professionele moed van alle betrokkenen, van bestuurders tot professionals, en samenwerking op alle niveaus. Het Rijk ondersteunt regio’s en deze transitie met geld: € 18 miljoen in 2026 en € 17 miljoen in 2027 (POK-middelen). Daarnaast stelt het ministerie van Justitie en Veiligheid geld beschikbaar voor de uitvoering van de acht acties. Het gaat om € 15 miljoen per jaar in 2027, 2028 en 2029.