Het kabinet wil dat werk en meedoen het centrale uitgangspunt wordt in de Participatiewet. De helft van de bijstandsgerechtigden staat nu 5 jaar of langer aan de kant. Het kabinet wil dat meer mensen aan het werk gaan en wil ook de hoge instroom van jongeren, vaak statushouders, in de bijstand terugdringen. Ook neemt het kabinet maatregelen om meer mensen naar passend werk te begeleiden. Dat schrijft minister Aartsen van Werk en Participatie in een brief aan de Tweede Kamer over het verbeteren van de Participatiewet.

Minister Aartsen: ‘We kiezen voor een nieuwe koers voor een Participatiewet die werkt. Werk en meedoen moet in alle haarvaten zitten van het stelsel. Een uitkering is bedoeld als een tijdelijk vangnet, geen eindstation. Het is daarom essentieel dat werken loont, dat talent benut wordt en dat we niemand aan de kant laten staan. Uiteindelijk is werk en meedoen voor iedereen het beste, zowel voor de persoon zelf als de samenleving als geheel.’

Jongeren en statushouders in de bijstand

Het aantal jongeren tot 27 jaar met bijstand stijgt sinds enkele jaren. In 2024 kwam ongeveer 60 procent van deze groei door jonge statushouders en waren zij goed voor 30 procent van alle jongeren in de bijstand. Het kabinet ziet dit als een ongewenste ontwikkeling, zeker gelet op hun arbeidspotentieel. Daarom wil het kabinet zorgen dat deze jongeren sneller aan het werk gaan. Met de aanpak Werk en Meedoen Nieuwkomers zet minister Aartsen in op meer ondersteuning naar onderwijs of werk. Het kabinet verkent binnen deze aanpak wat nu al mogelijk is en of een aparte regeling meerwaarde kan hebben.

Ook de nieuwe wet ‘Van school naar duurzaam werk’ zal helpen door jongeren extra begeleiding te bieden bij het afronden van een opleiding en het vinden van werk.

Werk moet lonen

Het kabinet vindt dat werk altijd moet lonen. De stap naar een baan moet altijd de meest logische en betere keuze zijn. Op dit moment loont de stap van bijstand naar werk voor een alleenstaande vanaf 24-28 uur werken per week, en voor stellen als zij samen meer dan 32-36 uur per week werken. Het kabinet signaleert echter dat veel mensen met een bijstandsuitkering de stap naar werk niet durven te maken. Ze zijn onzeker of werken voldoende loont, omdat de gevolgen voor hun toeslagen en gemeentelijke financiële ondersteuning onduidelijk zijn. Die onzekerheid mag wat het kabinet betreft geen reden zijn dat mensen jarenlang aan de kant blijven staan, terwijl ze wel kunnen werken. De eerste verbeteringen zijn inmiddels ingevoerd in de wet om werken lonender en aantrekkelijker te maken. Het kabinet ziet dit slechts als eerste stappen en wil graag verder aan de slag om te onderzoeken wat helpt om de stap naar werk daadwerkelijk te maken.

Participatiewet gericht op werk en meedoen

Het kabinet wil dat meer mensen de weg naar werk vinden vanuit de Participatiewet, zeker in deze krappe arbeidsmarkt. Daar staat tegenover dat op korte termijn de Participatiewet verbeterd wordt, bijvoorbeeld door van de kleine groep die echt niet kan werken ook niet constant te vragen dit toch te doen. Mensen die in aanmerking komen voor een ontheffing van de arbeidsplicht zijn niet ontheven van de verplichting om maatschappelijk te participeren en kunnen ook rekenen op ondersteuning daarin. Zo schrijven we niemand af en zorgt het kabinet ervoor dat werk en meedoen de norm in Nederland blijft.