Letterlijke tekst persconferentie na ministerraad 27 februari 2026
Letterlijke tekst van de persconferentie van minister-president Jetten na afloop van de ministerraad op 27 februari 2026. Bekijk de persconferentie via YouTube.
JETTEN
Ja, goedemiddag allemaal. Voor mijn gevoel ben ik al de hele week eindeloos aan het woord en in beeld. Maar ik ben blij dat u toch de moeite heeft genomen om hier vanmiddag aanwezig te zijn bij de allereerste persconferentie van dit nieuwe kabinet. Ik beloof dat ik mijn inleiding zo kort mogelijk zal houden, zodat jullie alle ruimte hebben voor het stellen van vragen. En hoewel je misschien zou denken na twee dagen debat in de Kamer dat alle vragen wel zijn gesteld, ben ik toch gewaarschuwd dat je op deze vrijdagse persconferentie op alle onderwerpen voorbereid moet zijn. Dus ik ben erg benieuwd wat mij zo meteen te wachten staat. Maar het is een hele mooie traditie. Ik heb in Rutte 4 als vicepremier een aantal keren de ministerraad mogen voorzitten. Maar toen was er ook vanwege de demissionaire periode geen ministerraad. Dus dit is voor mij echt de allereerste keer. Maar ik zet als minister-president graag deze traditie voort. Deze eerste week zou ik zelf willen typeren als toch wel een vliegende en razende start. Met natuurlijk de beëdiging van het nieuwe kabinet, twee dagen debat in de Tweede Kamer, maar daarnaast ook de huldiging van de Olympische medaillewinnaars en heel veel bijeenkomsten voor en achter de schermen. En hoewel we nog maar net zijn begonnen, hoop ik dat na deze eerste week voor iedereen duidelijk is dat dit kabinet er zin in heeft om echt aan het werk te gaan. En dat het een kabinet wil zijn dat grote keuzes maakt voor de toekomst van Nederland zodat ons land weer in beweging komt. Een kabinet dat werkt op basis van optimisme en realisme. Maar zeker ook een kabinet dat de samenwerking opzoekt. En ik zag al een paar mooie montages op tv voorbij komen waarin het aantal keren dat ik het woord ‘samen’ gebruik achter elkaar was geplakt. Maar ik moet u waarschuwen, dat zal zeker niet de laatste keer zijn geweest want het werd de afgelopen twee dagen in de Tweede Kamer ook wel duidelijk: dit kabinet steunt op een minderheid van 66 zetels van de coalitie. En wij zullen echt moeite moeten doen om die samenwerking op te zoeken. En daar hechten we ook heel veel waarde aan. En ik denk dat dat ook zichtbaar is geweest in het debat. Niet alleen vanuit het kabinet, maar zeker ook in de interactie tussen coalitie en oppositie waar de eerste bruggen werden geslagen. Bijvoorbeeld om te kijken hoe we in deze kabinetsperiode de armoede nog beter kunnen voorkomen. Met de motie van GroenLinks-PvdA, de ChristenUnie en 50PLUS. Maar ook via het voorstel van de SGP en de groep-Markuszower om te zoeken naar verbeteringen in de plannen van het kabinet om de AOW toekomstbestendiger te maken. En dit inhoudelijke debat, waar ook echt een aantal inhoudelijke stappen werden gezet door coalitie- en oppositiefracties geeft mij ook het vertrouwen dat we de komende tijd die samenwerking in de Kamer ook echt in de praktijk kunnen gaan brengen. En we zullen als kabinet altijd heel serieus gaan kijken naar de alternatieven die worden aangedragen. Het zoeken naar die samenwerking beperkt zich niet alleen tot het binnenland. Ik heb in deze eerste week ook meteen een aantal internationale contacten en gesprekken mogen voeren. En niet voor niets belde ik op mijn eerste werkdag met president Zelensky, de president van Oekraïne, om hem te verzekeren van de voortdurende Nederlandse steun aan Oekraïne zolang die Russische oorlog daar voortduurt. En dinsdag nam ik ook deel aan de digitale bijeenkomst van de Coalition of the Willing, een belangrijke groep bondgenoten. En ik zal zelf op vrij korte termijn ook Oekraïne zelf bezoeken. Tot slot aankomende week reis ik onder andere naar Brussel om daar te spreken met de belangrijkste aanvoerders van de Europese instellingen. Ursula von der Leyen van de Europese Commissie, António Costa van de Europese Raad en ook de voorzitter van het Europese Parlement, Roberta Metsola. Ik zal daarna een ontmoeting hebben met Mark Rutte in zijn rol als secretaris-generaal van de NAVO en met de Belgische eerste minister, de heer Bart de Wever. Later zullen we u ook informeren wanneer we, en dat zal op korte termijn plaatsvinden, de eerste bilaterale ontmoetingen hebben met andere Europese regeringsleiders. In het bijzonder natuurlijk onze belangrijke bondgenoten Duitsland en Frankrijk. Daar laat ik het graag bij. En dan is het nu aan u.
BREMER (RTL)
U zei het net al even, dat het uw eerste was. Wat was voor u het hoogtepunt?
JETTEN
Wat ik een heel bijzonder moment vond was tijdens de beëdiging. Door de koning. Wij waren als ministers al beëdigd. En wij stonden in een soort van voetbalteamopstelling te kijken hoe de staatssecretarissen de eed of belofte aflegden. En toen voelde ik wel, van dit is het team waarmee we het de komende jaren moeten gaan doen. En dat zijn allemaal mensen die er heel veel zin in hebben.
BREMER
En hoelang duurt het voordat iemand zich echt premier voelt?
JETTEN
Daar ben ik nog niet helemaal over uit. Want ik moet eerlijk bekennen dat ik tijdens het debat een paar keer geduldig zat te luisteren naar een spreker van de Kamer die dan zei, ja de minister-president. En dan duurde het bij mij wel een seconde of tien voordat ik me realiseerde dat de vraag dus aan mij was gericht. Tegelijkertijd ook vandaag eerste ministerraad en zowel daarvoor als daarna allerlei andere overleggen. Dat je wel merkt dat het echte werk is ook nu begonnen. En van hele kleine onderwerpen tot hele grote ben je overal voor verantwoordelijk. En die last voel ik wel op mijn schouders en die draag ik ook gewoon met volle 100%.
BREMER
En dan even terug naar die Tweede Kamer waar u net twee dagen geweest bent. Het is veel gegaan over het verhogen van de AOW-leeftijd. We spraken uw collega minister Hans Vijlbrief vanmorgen. En die zei, we gaan nog helemaal niks afzwakken. Terwijl er toch een motie ligt waarin gezegd wordt, w gaan kijken hoe we deze maatregel kunnen verzachten. Wat is het nou?
JETTEN
Ja, ik denk dat de motie een hele heldere uitspraak is. Een ruime meerderheid van de Tweede Kamer zegt, de plannen die het kabinet voorstaat, die moeten worden verzacht. Dat is ook de reden waarom ik gisteren in het debat heb aangegeven, wij maken even een pas op de plaats. We gaan met open vizier kijken hoe dat dan moet worden vormgegeven. En aankomende maandag zal ik met beide ministers van Sociale Zaken en de minister van Economische Zaken een kennismakingsgesprek hebben met werkgevers en werknemers. En dan gaan we ook van hen horen hoe zij tegen deze en andere voorstellen aankijken.
BREMER
De bonden zijn niet van plan heel lang te blijven.
JETTEN
Nou, en ik begrijp ook wel dat de bonden hier nu ook aan de voorkant heel stellig en stevig over zijn. We hebben natuurlijk de afgelopen dagen al hun eerste reacties gehoord. En ik ga er ook vanuit dat ze dat maandag ook klip en klaar aan ons duidelijk zullen maken. Ik ben wel heel blij dat deze kennismaking plaatsvindt. Omdat we los van de discussie over de AOW over heel veel onderwerpen die samenwerking met vakbonden en werkgevers zullen moeten gaan vormgeven de komende tijd. En ik hoop dat maandag daar een goede start voor is.
BREMER
Het is al vaker gesteld in het debat, maar is dat dan wel een goed begin? Als u mensen al zo tegen de haren instrijkt.
JETTEN
Kijk, ik heb heel vaak gezegd. Wij hebben er heel bewust voor gekozen met CDA, VVD en D66 om een coalitieakkoord af te sluiten waarin scherpe keuzes worden gemaakt. Dan weet je ook dat dat reactie en weerstand kan oproepen. Dat hoort er ook bij. Maar dan moet je niet als een kip zonder kop je eigen standpunt of voornemen blijven herhalen. Dan moet je op een gegeven moment ook zeggen, oké, ik heb u gehoord en dan ga ik nu wat uitgebreider luisteren. Om daarna ook weer te bedenken hoe we als kabinet dan verder willen.
BREMER
Nog even iets heel anders. Heeft u social media een beetje in de gaten gehouden de afgelopen twee dagen?
JETTEN
Op weg hier naartoe zei ik net, er zijn twee dingen die ik de afgelopen dagen niet heb kunnen doen. Dat is het zetten van stappen. Mijn stappenteller is echt volledig ingestort. En ik heb echt bijna niks meegekregen van wat er online allemaal is gebeurd.
BREMER
Heeft u meegekregen dat uw collega Hans Vijlbrief een mooie foto gepost heeft van hem en zijn collega minister Rianne Letschert?
JETTEN
Ja, die was niet te missen. Ik denk op de allereerste plaats, wat ik wel zag was de reactie van minister Letschert volgens mij voor de camera van RTL Nieuws waarin zij denk ik vrij goed al duidelijk maakte dat dit niet de beste muziekkeuze was.
BREMER
Voor mensen die het niet gezien hebben: bitches willen met me naar bed.
JETTEN
Ja, gelukkig heeft de heer Vijlbrief vanochtend bij de inloop van de ministerraad ook gezegd dat dit geen goede post was.
BREMER
En is dat dan een boodschap ook aan uw ministers om misschien eens beter na te denken wat je doet op social media?
JETTEN
Zeker ja. Ik denk dat sowieso geldt voor iedereen dat we online de afgelopen jaren bijna geen rem meer voelden op wat we daar allemaal plaatsten en ook over andere mensen hebben gezegd. Dus denk even iets langer na voordat je iets online zet.
BREMER
Of is het misschien ook iets waar je een beetje om kan grinniken?
JETTEN
Nou, ik vind humor hoort er ook bij in de politiek. Zelfspot zeker ook. Maar dit was gewoon een ongepast nummer onder deze verder inderdaad prachtige foto.
BORGMAN (NOS)
Meneer Jetten, u heeft het over een vliegende start. Begrijp ik nou goed dat dat debat van de afgelopen dagen voor u heeft opgeleverd wat u wilde?
JETTEN
Het was denk ik voor de coalitiepartijen, voor de oppositie en ook voor het kabinet gewoon ook nog even wennen. Hoe gaat dit in deze nieuwe constellatie? Wat ik een heel groot compliment vond was dat ik in heel veel duidingen zag dat het een saai, saaier, saaist debat was. En dat interpreteer ik maar even als het was vooral een inhoudelijk debat waar we naar elkaar hebben geluisterd, fatsoenlijk met elkaar hebben gedebatteerd en wat minder met modder hebben gegooid. En daarmee ook een start van hopelijk een nieuwe politieke cultuur.
BORGMAN
Maar de conclusie aan het eind van die twee dagen is dat een deel van uw plannen niet kan doorgaan?
JETTEN
Ja, het is duidelijk dat we werk in de winkel hebben. Als we echt meerderheden voor bepaalde plannen willen halen in de Kamer, dan zal het kabinet plannen moeten bijstellen, aanpassen en verbeteren. En ja, dat is ook precies de klus die we vanaf nu kunnen gaan doen.
BORGMAN
U gebruikt niet het woord afzwakken. Terwijl de connotatie van de motie over het verzachten van die AOW-plannen, was dat het afgezwakt zal worden?
JETTEN
Ja, kijk, we hebben op de AOW nu een heel uitvoerig debat gevoerd en een duidelijke motie, Kameruitspraak via een motie. Dat geldt overigens ook voor het onderwerp rondom het bestrijden van armoede. En het is nu gewoon aan de betrokken ministers om de voornemens uit het coalitieakkoord uit te werken, ronden langs oppositiepartijen, maar ook langs sociale partners te maken en dan met een definitief voorstel te komen.
BORGMAN
Is het ongemakkelijk voor een D66-premier dat de voornaamste steunpilaren nogal in de rechterhoek van de Kamer te vinden waren, bij de SGP en bij een groep afvallige PVV'ers?
JETTEN
Nou, dat is op het AOW-dossier klopt dat, omdat daar de heer Stoffer en de heer Markuszower het voortouw namen voor de motie die een meerderheid heeft gehaald. Als het gaat om het thema van armoedebestrijding, waren het dan weer mevrouw Bikker en de heer Klaver en de heer Struijs die daar het initiatief namen. Dus daar zag je, het kabinet kan met beide flanken de samenwerking zoeken. Wat ik eigenlijk vooral hoop is dat we bijvoorbeeld op de stikstofaanpak of versnelling van de woningbouw, grote onderwerpen voor Nederland, het ons gaat lukken om zowel de linker als de rechter oppositie achter onze plannen te scharen.
BORGMAN
Want dat is hoe u verder wil? Zoals het de afgelopen twee dagen ging, dan weer met de een, dan weer met de ander. Dat is hoe u verder wil?
JETTEN
Nou ja, idealiter ga je dus op de grotere doorbraken, waar Nederland al te lang vast zit, steeds op zoek naar zo'n breed mogelijke politieke steun om daarmee te voorkomen dat we elke twee jaar weer totaal jojobeleid hebben als er na verkiezingen weer een andere politieke kleur in vak-K zit. Maar de tijd zal ook leren in hoeverre oppositiepartijen daartoe bereid zijn en wij in staat zijn om hen daarvan te overtuigen.
BORGMAN
Dat gaat u wel veel geld kosten.
JETTEN
Dat gaan we zien. Ik hoop dat ook andere partijen in de Kamer dan alleen de drie coalitiefracties het ook belangrijk vinden om uiteindelijk een fatsoenlijke schatkist aan toekomstige generaties door te geven.
HOEDEMAN (AD)
Tijdens de eerste persconferentie van Mark Rutte zei hij: Ik wil de Nederlandse samenleving de hand reiken. Schoof zei tijdens zijn eerste persconferentie: we gaan hard aan de slag. Waarin onderscheidt u zich eigenlijk van die twee?
JETTEN
Nou, blijkbaar qua oneliner is het niet heel veel, want daar lijkt er bijna op. Maar ja, kijk, hier staat gewoon weer een andere premier. De heer Schoof en de heer Rutte waren twee totaal verschillende mensen, politici en premiers. Ik zal mijn eigen weg moeten gaan vinden de komende tijd. En ik heb er gewoon ook zin in om dat te gaan doen.
HOEDEMAN
Nog één kans om u te onderscheiden. Wat voor soort land leven wij?
JETTEN
Nou, een land waar denk ik we de afgelopen paar jaar elkaar wel erg de put in hebben gepraat en het gevoel hebben gekregen dat we grote issues en problemen niet meer kunnen oplossen, dat we hier in de Haagse politiek vooral bezig zijn met ruzie maken, in plaats van de schouders eronder te zetten. Terwijl ik heb gemerkt afgelopen jaar dat heel veel Nederlanders dat echt zat zijn en vooral met een beetje optimisme willen kijken hoe dingen wel kunnen. En dat is het soort land waar we met dit kabinet ook aan willen bijdragen.
HOEDEMAN
Er moeten veel dossiers weer worden vlot getrokken. Er moeten veel problemen worden opgelost. Vakministers die gaan ermee aan de slag. Wanneer komt u in de ring? Wat gaat u zelf doen?
JETTEN
Wij starten nu met het kabinet met een zestal taskforces op grote onderwerpen waar we de komende tijd echt snel doorbraken willen realiseren. Dat zijn taskforces die ik zelf ga voorzitten, zodat ik ook juist op die onderwerpen kan volgen wat de voortgang is. Verder heb ik ook tegen de ministers en de staatssecretaris gezegd: zet mij in wanneer dat nuttig is op specifieke onderwerpen. Maar ik heb ook, doordat ik al een aantal jaren hier rondloop met eigenlijk alle partijen, en alle fractievoorzitters goede persoonlijke verhoudingen. Dus ik zie daar ook een grote rol voor mij om die contacten ook goed te onderhouden en die fractievoorzitters veel op te zoeken.
HOEDEMAN
Gisteren naar aanleiding van de AOW-voornemens en de kritiek daarop zei u: ik kan me voorstellen dat er een andere financiële rekening uit voortvloeit. Bent u al aangesproken door uw minister van Financiën.
JETTEN
Nee, want we doen dit samen.
VAN BEURDEN (SBS)
Premier Jetten, de allereerste D66-premier. Heeft u eigenlijk een voorbeeldpremier, misschien uit uw jeugd?
JETTEN
Eerlijk gezegd niet echt. Ik kan me wel nog heel goed herinneren dat ik als 10, 12-jarig jongetje ooit in een bos in België Wim Kok tegenkwam. Dat was net in de eerste jaren dat ik de krant begon te lezen. Dat was het Brabants Dagblad, thuis op de keukenvloer…
VAN BEURDEN (SBS)
U wist wel wie het was?
JETTEN
Ik wist wel wie het was daardoor. Dat vond ik super tof dat we hem daar in het wild tegenkwamen. En verder ben ik dus ook vooral opgegroeid met premier Balkenende. En is mijn politieke leven vooral bepaald geweest door premier Rutte. Dus in die zin niet heel veel voorbeelden in mijn leven meegemaakt.
VAN BEURDEN (SBS)
Uw voorgangers die werkten vanuit het torentje. Nou weten we dat de verbouwing duurt tot ongeveer zomer 2030. Hoe gaat u ervoor zorgen dat u als premier dat torentje nog gaat meemaken?
JETTEN
Nou door ervoor te zorgen dat de verbouwing een beetje opschiet. En dat Jetten 2 gewoon op het Binnenhof kan plaatsvinden.
VAN BEURDEN (SBS)
U wilt door nog een keertje naar Jetten 2 zelfs?
JETTEN
Nou laat ik eerst even verzorgen dat Jetten 1 een succes wordt.
VAN BEURDEN (SBS)
Goed, toch ook nog even over die AOW waar het ook al veel over is gegaan deze week. Die motie die is aangenomen tot dat verzachten, met ook wat voorbeelden daarbij, die is tot stand gekomen met hulp van de oppositie die u de komende jaren heel hard nodig heeft. Voelt het dan niet wat ongemakkelijk als dan uw minister van sociale zaken vanmorgen toch zegt: we gaan helemaal niet verzachten?
JETTEN
Nou, kijk we hebben ook vanochtend in de ministerraad gesproken over die aangenomen motie en ook de andere moties uit het debat. Het is voor het hele kabinet heel duidelijk dat verzachting van de voornemens uit het coalitieakkoord nodig zal zijn om steun in de Tweede Kamer daarvoor te krijgen. En we gaan ook aankomende maandag dus met onder andere deze minister een kennismakingsgesprek voeren met werkgevers en werknemers die ook cruciaal zullen zijn, niet alleen bij de AOW, maar ook bij de bredere aanpak voor een goede arbeidsmarkt. Dus er staan in die motie een aantal suggesties die door de SGP en de groep Markuszower zijn aangereikt. Maar ik kan me ook zomaar voorstellen dat we maandag ook andere suggesties horen. Gaan we op basis daarvan kijken hoe de minister van de SCP daarmee verder gaat.
VAN BEURDEN (SBS)
Maar heeft minister Vijlbrief dan niet zitten opletten de afgelopen dagen?
JETTEN
Nou, wat hij volgens mij bedoelde te zeggen is dat wij hebben vooralsnog een voornemen in het coalitieakkoord. Nog geen concreet wetsvoorstel of wat dan ook. Een duidelijke opdracht vanuit een Kamermotie. Maar er is nu nog niet een nieuw plan. Dat zal de komende tijd tot stand moeten komen.
VAN BEURDEN (SBS)
Maar u kunt bij deze wel toezeggen: dat AOW-plan, dat gaan we dus verzachten gezien ook de wens van de oppositie.
JETTEN
Ja, dat heb ik volgens mij ook gisteravond in het debat nog aangegeven. Dat als wij nu met oogkleppen op zouden doorgaan met precies hetzelfde plan zoals we dat hebben opgeschreven in het coalitieakkoord dat dat een vrij kansloze exercitie zal zijn. Dus dan kunnen we beter via al die gesprekken nadenken hoe we met een verbeterd voorstel kunnen komen.
DE WINTHER (TELEGRAAF)
Ja meneer Jetten, ik kijk toch wel even op van het antwoord dat u net gaf aan collega Bremer omdat u zei dat u helemaal niet zoveel had meegekregen van wat er allemaal op sociale media gebeurt terwijl u daar zelf eigenlijk al de hele week heel voornaam in figureert. We zagen u bellen met Zelensky, we zagen u met wat andere mensen volgens mij uit Europa contacten hebben voor uw bureau in ieder geval. En we zagen u zichzelf filmen in uw nieuwe werkkamer. Schoof is net weg, vermeldde u trots. Bent u niet eigenlijk gewoon heel erg inspirerend bezig richting die collega's om ook maar heel veel van zichzelf te laten zien op sociale media?
JETTEN
Nou, het grote voordeel of nadeel van deze baan is dat je ook een heel team om je heen hebt dat je daarbij helpt in je dagelijkse werk. En ik vind het belangrijk om ook online zichtbaar aanwezig te zijn omdat heel veel Nederlanders daar hun informatie vandaan halen, vragen aan de politiek stellen en ik denk zeker ook de jongere generaties toch vrij weinig meekrijgen van wat er in politiek Den Haag gebeurt. En ik vind het mijn taak en ook de taak van anderen om zoveel mogelijk transparant te laten zien hoe je werkdag eruit ziet, hoe je inzet voor Nederland en welke contacten je ook in het buitenland hebt. Maar ja, gelukkig daarbij goed ondersteund door mensen die ervoor zorgen dat dat dan ook op alle kanalen zichtbaar is.
DE WINTHER
Ja, maar de vraag is natuurlijk wel in hoeverre het nog effectief is, hè? Wat we zagen gebeuren met de heer Vijlbrief, die zijn collega er kennelijk bij sleept, zegt dan wel, het is mijn sociale media team en ik ben maar een boomer, maar de minister is uiteindelijk verantwoordelijk, of niet?
JETTEN
Zeker, dat heeft hij ook gezegd vanochtend.
DE WINTHER
Ja, maar hoe kunnen dit soort dingen dan nu zo misgaan? Want het was eigenlijk best beschamend, toch? Dat bent u toch met me eens?
JETTEN
Ja, dat had niet zo moeten gebeuren.
DE WINTHER
Ja, maar is er nu een nieuw beleid vanuit misschien de Rijksoverheid dat ministers meer van zichzelf moeten laten zien? Dat het niet meer zozeer gaat om de inhoud, maar veel meer om het plaatje? Minister Van Weel kwam zijn ministerie binnen, was zichzelf aan het filmen, ik ben het ministerie binnen gelopen. Dat zijn allemaal dingen die toch vooral veel om het plaatje gaan en heel weinig om de inhoud waren toch eigenlijk om zo moeten gaan?
JETTEN
Nee, dat ben ik echt niet met u eens. Ik denk dat de meeste online activiteiten van niet alleen ministers maar ook van politieke fracties vooral gaan over laten zien waar je voor staat, waar je mee bezig bent, een kijkje achter de schermen van het dagelijkse werk, ook om gewoon transparant te zijn over hoe we hier het politieke werk doen. En het werkt nou eenmaal ook zo online, dat zie ik ook bij heel veel andere kanalen, dat juist ook het persoonlijke, het menselijke achter de functie er ook toe leidt dat mensen het interessant vinden om het te volgen en daardoor ook een hele hoop inhoud meekrijgen. En laat ik heel duidelijk zijn, het was een hele bijzondere week, met de ceremonie bij de koning, ik vond het geweldig om bij de Olympische sporters te zijn. Het is natuurlijk altijd een eer om twee dagen in de Kamer een debat te mogen bijwonen. Maar ik denk dat voor alle leden van het kabinet geldt dat we nu ook wel staan te trappelen om gewoon een, tussen aanhalingstekens, normale werkweek te hebben waar je van ‘s ochtends vroeg tot ‘s avonds laat in allerlei inhoudelijke overleggen zit en dan daarover ook transparant kan communiceren.
DE WINTHER
Interessant dat u het persoonlijke even aanhaalt want heel Nederland is vrij goed op de hoogte van uw persoonlijk leven. U bent daar zelf ook niet geheimzinnig over. En ook in het prille gezin-Jetten is daar ook weinig geheimzinnigheid over betracht de afgelopen tijd hebben we gezien over uw privéleven. Zijn er eigenlijk afspraken over gemaakt, intern, over wat u nou wel en niet wil laten zien van uzelf als u premier bent geworden?
JETTEN
En wat bedoelt u met intern?
DE WINTHER
Nou, ik probeer het een beetje plastisch, of juist niet plastisch te omschrijven maar heeft u dat met uw partner afgesproken? Dat u nu premier bent en zich misschien op een andere manier in de publiciteit moet laten gelden?
JETTEN
Nou, ik zet toch even twee stappen terug waarom ik af en toe ook een persoonlijk inkijkje geef online. Ik heb al tien jaar te maken met ontzettende homohaat. Dat leidt elke dag tot bedreigingen, dat leidt elke week tot aangiftes. En ik heb er toen een aantal jaren geleden voor gekozen om daar niet voor weg te lopen of daarvoor weg te duiken, maar juist door daar af en toe ook een spiegel voor te houden. Dat in Nederland we het blijkbaar tegenwoordig normaal vinden om iemand op zijn seksuele geaardheid elke dag erop aan te vallen. En mij raakt dat niet zo, want mijn huid is inmiddels dik genoeg. Maar ik weet dat er heel veel andere mensen zijn van de LHBTI-gemeenschap die daar wel degelijk last van hebben. En dat geldt denk ik ook voor allerlei andere minderheden die bijvoorbeeld vanwege hun Joodse identiteit en toenemend antisemitisme daar niet meer openlijk over durven te zijn. Of mensen die vanwege hun huidskleur of hun verkeerde achternaam ook heel vaak daarmee worden geconfronteerd. Dus ik heb er heel bewust voor gekozen om mijn podium ook af en toe in te zetten om een stukje van mijn persoon te laten zien. Om te laten zien, ik laat me niet klein maken door die haters en hopelijk ook door een aantal mensen te inspireren die denken, kan ik in dit land nog zichtbaar mezelf zijn? Dat is de reden waarom ik dat persoonlijke en dat politieke probeer te combineren. Maar ik vind ook dat dat een bijzaak moet zijn. Mijn werk als minister-president gaat over de woningbouw, over de AOW-plannen, gaat over het internationale werk dat ik als premier te doen heb. Dus ja, ik zie erop toe dat dat het overgrote deel is van hetgeen wat u in persberichten, persconferenties of social media gaat terugzien. Maar ja, er zal ook af en toe ook wat persoonlijks tussen zitten.
DE WINTHER
Ik snap uw emancipatoire behoefte om dat ook uit te stralen. En het treft ook niet alleen u, denk ik. Veel mensen in Nederland hebben daar mee te maken. Maar u bent natuurlijk wel minister-president. En hoe voorkomt u nou dat dat persoonlijke, ook in tijden dat het misschien wat minder gaat in uw persoonlijke leven waar u dan open over bent, niet ook onderwerp van gesprek gaat worden?
JETTEN
Nou ja, door niet klakkeloos de hele dag alles wat je aan het doen bent online te zetten. Daar denk je natuurlijk wel bewust over na.
DE WINTHER
Dus als we minder van u zien, dan gaat het niet zo goed?
JETTEN
Nou, dan hoop ik dat we dat niet gaan meemaken, want dat is heel slecht nieuws voor mijn verloving en mijn aanstaande huwelijk. Ik heb vanochtend gekickbokst, dus ik ben weer vergeten die ring om te doen en dan krijg ik altijd van de collega's van SBS6 dan vervolgens hele kritische vragen over. Dus dit is geen teken dat het slecht gaat, gewoon vergeten weer om te doen na het kickboksen.
VAN VLASTEN (Reformatorisch Dagblad)
Ik ben een nieuweling hier in de persploeg. U had het net over de voorgangers als premier. De premier van mijn jeugd was Ruud Lubbers. De man die altijd dacht in vele varianten en nog weer andere opties uit zijn mouw toverde. Als nu de Kamer zegt dat u die AOW-plannen moet verzachten, welke varianten zou u dan uit uw mouw kunnen toveren?
JETTEN
Er zijn denk ik heel veel creatieve routes hier te bedenken, maar daar ga ik nu niet op vooruit lopen. We gaan dit nu echt stap voor stap doen. We hebben de afgelopen week met verve verdedigd de keuze die we in het coalitieakkoord hebben gemaakt. Omdat we daar als drie partijen ook echt in geloven. Maar we zullen nu op zoek moeten naar andere inhoudelijke voorstellen. En daarvoor gaan we eerst nu luisteren naar de sociale partners.
VAN VLASTEN
Want als ik het goed begrepen heb u in het debat, zegt u als we niks doen dan zitten we in 2040 met twee werkenden op één AOW'er. Dus met andere woorden, u zit eigenlijk klem. Dus u hebt geen opties.
JETTEN
Nou dat denk ik niet. Ik denk dat ik voel ook breed dat iedereen de problematiek ziet van een gelukkig maar steeds ouder wordende bevolking. Dat we ook steeds langer in goede gezondheid leven. Maar dat dat tegelijkertijd dus ook veel en meer vraagt van de mensen die nog aan het werk zijn. We zijn ook niet blind voor de problemen die er zijn met zware beroepen. Met mensen die op hele jonge leeftijd al aan het werk gaan. Dus er spelen denk ik meerdere onderwerpen rondom gezond werken tot aan je pensioenleeftijd. En misschien helpt het ook als we dat vanuit dat breder perspectief gaan aanvliegen de komende tijd.
VAN VLASTEN
Oké en tot slot, het bezoek aan het boerenbedrijf samen met Chris Stoffer. Is dat al gepland?
JETTEN
Niet dat ik weet, maar de heer Stoffer kende, zit hij er wel bovenop. Maar ik ben sowieso van plan om de komende tijd met de ministers en staatssecretaris in het kabinet werkbezoeken af te leggen op hun thema's. Dus ik heb die voor de minister van Landbouw nu, ja hebben we hem al, namelijk een boer in de regio van de heer Stoffer.
CHAUDRON (TROUW)
Een heel andere vraag en wel over ontwikkelingssamenwerking want dat blijft toch een beetje mistig. Als ik alles even op een rijtje zet, in het coalitieakkoord staat heel enthousiast, we gaan investeren in ontwikkelingssamenwerking, zet een stap richting de OESO-norm van 0,7 procent. Dat is die 250 miljoen. Vervolgens wordt bekend dat ongeveer datzelfde bedrag wordt uitgetrokken extra voor opvang eerstejaarsopvang asielzoekers en dan gaat ook nog eens 400 miljoen uit die pot naar niet-militaire steun Oekraïne. Dan zie ik onder de streep een bezuiniging van 400 miljoen in plaats van een stap naar de OESO-norm. Hoe zit dat precies?
JETTEN
We hebben ervoor gekozen in het coalitieakkoord om de steun aan Oekraïne voort te zetten. En die valt uiteen in militaire steun via de defensiebegroting en non-militaire steun, die ook deels via de BHOS-begroting plaatsvindt, en belangrijk, zeker gezien de enorme Russische aanvallen op de Oekraïense energie-infrastructuur. Dat staat voor een deel ook al gereserveerd op die begroting. Daarnaast hebben we, en daar zag ik de afgelopen dagen weinig aandacht voor, ook weer afgesproken dat die eerstejaars bijdrage aan asielopvang wordt gemaximeerd op 10%. En daarmee voorkom je, wat dreigde te gebeuren onder het vorige coalitieakkoord, dat op een gegeven moment een heel aanzienlijk deel van die begroting van BHOS aan eerstejaars opvang opgaat. We hebben echt met elkaar afgesproken die 257 miljoen, zeg ik even uit mijn hoofd, die in het coalitieakkoord is afgesproken, die gaat naar ook de doelen die daarvoor zijn geformuleerd. En de minister van BHOS zal op korte termijn ook met een bestedingsvoorstel daarvoor komen.
CHAUDRON (TROUW)
Maar goed, er blijft toch een beetje het beeld hangen dat je geeft, bij wijze van spreken, 100 miljoen aan iemand. Die zegt, kijk eens, wees blij met die 100 miljoen. En tegelijkertijd haal je uit de kassa van diezelfde persoon 100 miljoen voor een ander doel. Dan is dat enthousiasme over die intensivering toch een beetje misplaatst?
JETTEN
Nee, want na jaren van bezuinigen komt er weer geld bij op de begroting voor ontwikkelingssamenwerking. Ik denk dat dat ook belangrijk is wil je als Nederland en Europa ook internationaal meedoen, niet alleen maar op het gebied van veiligheid via defensie, maar ook via de diplomatieke en de OS kant. Het is nu aan de minister om met een voorstel te komen hoe die 257 miljoen die er elk jaar bij komt, hoe die te besteden. En het is al jaren gebruikelijk dat ook vanuit de OS-begroting een bijdrage wordt geleverd aan die eerstejaarsopvang. Maar ik denk juist met die 10%-afspraak voorkom je dat het de hele begroting opeet.
CHAUDRON (TROUW)
Het blijft mij een beetje onduidelijk, want het ministerie van Financiën kwam ook deze week met cijfers voor de komende jaren. En daarin waren de nieuwe investeringen al meegenomen. En daarin daalt dat percentage gewoon naar, wat is het, 0,45% in 2030. Hoe zit dat dan met die stap richting die 0,7?
JETTEN
Nou, daar hebben we ook al aangegeven dat we in de coalitieonderhandelingen in die financiële plaat die 257 miljoen hebben afgesproken. Dat was wat er nu mogelijk was in die politieke afspraak. Dat is de stap die we nu zetten. Als je op termijn wilt doorgroeien naar 0,7 BMI terug, dan zal er meer nodig zijn. Maar dit is wat we in deze kabinetsperiode in ieder geval met elkaar alvast kunnen gaan doen.
CHAUDRON (TROUW)
Dus er is in de voorjaarsnota ook geen extra stap te verwachten?
JETTEN
Nou, bij elke voorjaarsnota, en met name miljoenennota's zullen partijen ook weer hun wensen bij het kabinet inbrengen. En dat gaan we dan met name aankomende zomer zien wat dan de wensen uit de drie coalitiefracties en eventuele oppositiefracties zijn.
WESTER (RTL)
Ja meneer Jetten, met excuus dat het een beetje versnippert en van de hak op de tak per onderwerp gaat. Maar ik wil toch graag met u nog even terug naar de inhoud van het AOW-voorstel. U zei zojuist mijn stappenteller is ingestort. Maar u zult toch een paar hele grote stappen moeten zetten, en wellicht achteruit, wilt u iets van dat plan te doorkrijgen. Er ligt nu een motie voor verzachting. Ja, dat klinkt wel mooi als afleiding. Maar u weet toch ook dat dat volstrekt onvoldoende verzachting is.
JETTEN
Nou, de motie zegt verzachten en noemt een aantal voorbeelden hoe dat dan zou kunnen. Wat mij betreft zijn die voorbeelden, is dat niet limitatief. Omdat we weten dat ook bij andere politieke partijen andere ideeën daar leven. Maar ik denk dat we ook maandag daar een hele hoop andere suggesties voor zullen horen. Dus ja, ik ga niet heel veel nieuwe stappen zetten, want we doen een pas op de plaats. Eerst even goed luisteren en vanuit daar de betrokken ministers een aangepast voorstel laten maken.
WESTER
Ik snap dat u zegt ik wil eerst even goed luisteren. Maar iedereen heeft kunnen horen dat het plan, als het ligt aan de oppositie, de overgrote meerderheid, als het gaat om de bonden, gewoon van tafel moet. En u weet ook dat je dit plan, als je dit zo doorzet, met alle goede argumenten die u er wellicht voor heeft, nooit door de Kamers krijgt. Dus dan is er toch maar één oplossing. Haal het van tafel en bedenk iets nieuws.
JETTEN
Nou, er ligt in die zin ook nog niks op tafel, behalve een coalitieakkoord. Er is geen wetsvoorstel…
WESTER
Nou, zegt u nou: dat coalitieakkoord dat is niks?
JETTEN
Jawel, dat is heel belangrijk. Maar de opdracht die ik en de ministers en staatssecretarissen nu hebben is om met dat coalitieakkoord in de hand tot concrete wetsvoorstellen, beleidswijzigingen of nieuwe begrotingen te komen. Wat we nu weten is dat het voornemen uit het coalitieakkoord, zoals het er heel sec staat: we gaan naar een één-op-één-koppeling, een koppeling van de levensverwachting aan het meestijgen van de AOW-leeftijd, dat dat zinnetje niet gaat vliegen, dat is wel klip en klaar na het debat van afgelopen dagen.
WESTER
Dus u zegt u met zoveel woorden die één-op-één-leeftijd per 2033, dat laten we vallen, want dat gaan we niet redden?
JETTEN
Nee, dat zeg ik ook niet, omdat de vraag is: kun je bijvoorbeeld met verzachtende maatregelen die door de SGP en de groep Markuszower een motie zijn voorgesteld tot een pakket komen dat op voldoende steun kan rekenen? Of zijn er andere oplossingsrichtingen nodig?
WESTER
Nee, zegt de oppositie, nee, zeggen de vakbonden, daarmee kunt u niet op voldoende steun rekenen, dat weet u al. U zegt net één-op-één, dat gaat niet vliegen. Dat betekent toch materieel dat u dit voorstel helemaal laat vallen, laat varen en opnieuw begint te praten?
JETTEN
Ja, we doen dat echt stap voor stap en ik zou zelf als ik oppositiefractie, vakbond of wat dan ook zou zijn, nu ook vooral nee zeggen om de druk op het kabinet op te voeren. Maar die boodschap is de afgelopen dagen al heel duidelijk aan ons overgebracht.
WESTER
U denkt dat het gesprekje langer dan een kwartier gaat duren maandag?
JETTEN
Daar ga ik wel heel hard mijn best voor doen, ja.
WESTER
Even heel iets anders, als het mag. Minister Sjoerdsma, is er al iets meer duidelijkheid over die sanctielijst China?
JETTEN
Nou, het is duidelijk dat de eerste signalen tussen Nederland en China gewoon constructief zijn. En daarom verwacht ik eigenlijk geen problemen in de onderlinge relaties.
WESTER
Maar is hij daarmee ook van die sanctielijst af?
JETTEN
Dat weet ik niet, omdat ook die sanctielijst niet zo actief wordt gehanteerd op dit moment. We zien bijvoorbeeld dat er ook andere ministers zijn, bijvoorbeeld in de Amerikaanse regering, die ongeveer gelijktijdig met de heer Sjoerdsma op die sanctielijst zijn geplaatst en die de afgelopen tijd gewoon prima met de Chinezen hebben kunnen samenwerken.
WESTER
Nu begrijp ik heel goed wat u eerder ook heeft gezegd van een buitenlandse mogelijkheid maakt niet uit wie wij hier graag als minister willen zien, want dan kunnen we nog wel een paar landen op noemen. Aan de andere kant, er zijn ook belangen van het bedrijfsleven. Het bedrijfsleven zegt ja, hallo, krijgen we hier geen last van. Hoe zit u precies in die discussie? Waar maakt u die afwegingen? Hoe legt u de balans?
JETTEN
Nou, de balans is volgens mij vrij simpel. Namelijk, het kabinet heeft aan de ene kant de taak om Nederlandse belangen internationaal te dienen en te behartigen. Zeker ook voor ons bedrijfsleven, dat in een open economie heel veel geld ook in het buitenland verdient. China is daarbij een hele belangrijke handelspartner. En aan de andere kant staan we als Nederland, hier de stad Den Haag, internationale stad van recht en vrede, ook voor dat je landen ook mag aanspreken op mensenrechtenschendingen en misstanden. Dat heeft de Tweede Kamer in het verleden ook al meermaals gedaan over issues rondom Taiwan of de Oeigoeren, zoals dat ook gisteren door de heer Klaver in dat debat duidelijk werd gemaakt. Maar wij zullen als kabinet gewoon zoeken naar de goede balans, zodat we de belangen van de Chinese en Nederlandse bedrijven steeds in oogschouw nemen, maar in die relatie die we hebben, elkaar ook kunnen aanspreken op zaken waar we ons zorgen over maken.
WESTER
Dus in die relatie kan minister Sjoerdsma ook gewoon zijn kritiek op wat het Chinese beleid ten aanzien van de Oeigoeren blijven halen?
JETTEN
Nou, kijk, de heer Sjoerdsma heeft, net als ik nu, een andere rol. Hij is nu niet Kamerlid met de portefeuille Buitenlandse Zaken, die daar namens een fractie in het debat staat. Hij is nu minister van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking, met ook een duidelijke opdracht uit het coalitieakkoord, en dat is ook de inzet die hij de komende tijd zal gaan laten zien.
WESTER
Maar een andere rol betekent toch niet per definitie dat je meteen iets anders vindt?
JETTEN
Nee, zeker, maar je maakt dan wel de afweging, wat is nu dienstig voor de Nederlandse belangen, wat doe je op welk moment en met welke woorden.
WESTER
Dus als het niet echt dienstig is voor de Nederlandse belangen, kan hij beter zijn mond even houden?
JETTEN
Ja, de relatie tussen Nederland en Europa aan de ene kant en China aan de andere kant is echt wel een stukje complexer dan dat. Er spelen heel veel belangen. En dat is ook de reden waarom we ook in het coalitieakkoord hebben aangegeven hoe we in die complexe relatie er toch voor willen zorgen dat we daar zo goed mogelijk mee omgaan.
VRAAG
Premier Jetten, in plaats van Met het Oog op Morgen gaat u wekelijks een interview doen met NOS Stories. Welk publiek probeert u te bereiken?
JETTEN
Het sluit voor een deel aan bij de vraag die de heer De Winter net stelde. Hoe kunnen we ervoor zorgen dat we ook de jongere generatie beter en meer bij de politiek betrekken? We zien de laatste jaren dat het vertrouwen van Nederlanders in de politiek enorm hard is afgenomen, maar dat geldt zeker ook voor de leeftijdsgroep tot 30 jaar. Die maken minder gebruik, heel jammer, van prachtige traditionele media op tv, radio of in kranten. Zijn vooral heel erg online actief. Maar je ziet ook dat daar een hele beperkte informatiestroom en voorziening is, die soms ook met een hele hoop desinformatie bijvoorbeeld heel eenzijdig is. Dus ik hoop met dit initiatief van NOS Stories daaraan bij te dragen dat we ook meer jonge mensen kunnen laten zien wat hier wekelijks gebeurt.
VRAAG
U deelt op TikTok ook een en ander over het privéleven, maar wilt u dan ook via TikTok dat jongere publiek bereiken met die politieke inhoud?
JETTEN
U weet dat de Rijksoverheid een vrij streng regime heeft ten aanzien van TikTok. Dus daar is nog geen keuze in gemaakt. Ik vind wel dat we gewoon continu moeten nadenken, hoe ga je om met de verschillende social media platforms en ook de negatieve kanten van bepaalde platforms. Maar waar zitten jongeren, hoe bereik je jongeren op een goede manier? Daar zijn we gewoon over aan het nadenken. Maar NOS Stories kwam met dit, wat mij betreft, hele interessante en boeiende voorstel. En ik ben benieuwd, straks is de eerste, hoe dat gaat bevallen.
VRAAG (?)
Heeft u TikTok eigenlijk op uw werktelefoon staan?
JETTEN
Nee, ik heb zelf nog nooit TikTok op een telefoon gehad, dat is dan weer het voordeel van goede social media teams die je daarbij kunnen helpen.
VRAAG
Dan nog over moslimdiscriminatie. Gisteren zei u, het gaat erom met welke daden wij met het kabinet laten zien, hoe we er voor alle Nederlanders zijn. Aan welke daden denkt u dan?
JETTEN
Nou, ik denk allereerst in bredere zin, gewoon met een goede antidiscriminatie aanpak. Daarom ben ik ook blij dat we de positie van de Nationaal Coördinator Discriminatiebestrijding en de Nationaal Coördinator Antisemitismebestrijding, dat we die versterken, dat we ervoor zorgen dat we hun gevraagde- en ongevraagde adviezen ook elke keer benutten om te kijken waar zitten er nog gaten in wet- en regelgeving, hoe kunnen we die versterken. Maar ik denk dat er ook heel veel aankomt op de uitvoering. Je ziet dat er bijvoorbeeld een hele lage aangiftebereidheid is, mensen toch het gevoel hebben, ja mijn aangifte wordt die wel serieus genomen, wordt die opgevolgd, leidt dat überhaupt tot vervolging en veroordelingen. Met speciale rechercheurs, meer aandacht daarvoor kun je daar denk ik een hele grote stap maken. Maar ook door gewoon hard te normeren op de momenten dat er sprake is van racisme of discriminatie. Van de woningmarkt tot de arbeidsmarkt tot uitgaansleven, waar dan ook.
VRAAG
Wilt u, net als het vorige kabinet, ook weer elk half jaar in het Catshuis een gesprek voeren met moslimorganisaties?
JETTEN
Nou, ik ben benaderd ook door een aantal mensen die sowieso vragen van kunnen we weer ook echt een mooie open dialoog met elkaar organiseren. En dat kan bijvoorbeeld met moslimorganisaties apart, dat kan apart met joodse organisaties die behoorlijk wat zorgen hebben om ook over te brengen. Ik ben ook door een aantal christelijke organisaties benaderd die zeggen, oeh, een D66-premier, hoe kijkt hij aan tegen Nederlandse christenen? Kunnen we daar eens met elkaar over van gedachten wisselen? Het lijkt me echt nuttig om te doen. Maar ik ben ook wel aan het nadenken, hoe kun je nog meer naar een nationale dialoog komen, waar je juist ook verschillende groepen met elkaar kan verbinden en ook weer met elkaar kan beleven we kunnen het met elkaar oneens zijn, maar dat kan ook op een respectvolle manier.
VRAAG
Een nationale dialoog, hoe moet dat eruit zien?
JETTEN
Nou, dat staat, dus mensen die mij benaderen met de vraag, zouden we dit soort dingen kunnen verkennen de komende tijd? En dat gesprek ga ik open met hen aan.
VRAAG
Dan nog tot slot even over de inkomstenbelasting. Los van die vrijheidsbijdragen verhoogt u in box 1 de eerste twee belastingtarieven, maar niet de derde. Waarom niet?
JETTEN
Nou, u gaat me nu voor het eerst een beetje overvragen in deze persconferentie, denk ik. Dat moet ik even teruggaven naar hoe we tijdens de coalitieonderhandeling hebben gekeken naar dat totale pakket. We zetten vooral in op het versimpelen van kindregelingen en met de gezinsenvelop en de enveloppen voor armoedebeschrijving en schuldhulpverlening, gerichte ondersteuning voor mensen die een kleinere portemonnee hebben en kijken daarnaast naar een zo evenwichtig mogelijk koopkrachtbeeld. En ja, op basis van alle doorrekening en feedback die we daar nog op gaan krijgen, zullen we in de zomer dan de definitieve voorstellen voor de begroting krijgen.
VRAAG
Begrijp ik goed dat u met die enveloppen voor mensen die dieper in de armoede zit, ruimte wil creëren zodat u de zwaarste inkomens minder hoeft te belasten?
JETTEN
Nee, door gericht te kijken hoe kun je mensen die te maken hebben met armoede of die chronisch ziek zijn of gezinnen met kinderen, hoe kun je die zo gericht mogelijk bereiken. En wij denken dat dat dus beter kan ook door daar apart geld voor uit te trekken en ook heel specifiek op die groepen in te zetten, dan met meer algemene belastingmaatregelen waarvan je dan aan het eind van de rit denkt, ja wat merk ik er eigenlijk van en heb ik dan die mensen wel genoeg geholpen.
SCHRAM (FD)
Meneer Jetten, wat is het verschil tussen een taskforce en een ministeriële commissie? Nou, dat verschil is niet per se heel groot. Maar wat ik heb gedaan samen met de vicepremiers is nu kijken naar welke onderwerpen willen we echt prioriteit geven ook van dit coalitieakkoord en dat zijn onderwerpen die overstijgend zijn, boven een minister of staatssecretaris uitkomen. Maar hoe voorkom je dan dat je daar alsnog met bijna de voltallige ministerraad elke week eindeloos over gaat vergaderen? Dus kun je, en dat hebben we nu gedaan, kleinere taskforces samenstellen met een aantal ministers en staatssecretarissen die daar dan ook heel gericht mee aan de slag kunnen.
SCHRAM
En u bent de voorzitter van al die zes taskforces.
JETTEN
Klopt.
SCHRAM
En in hoeverre gaat u zich actief bemoeien met bijvoorbeeld die taskforce Stikstof? In hoeverre zullen we uw actieve bemoeienis daarin zien?
JETTEN
Nou, voor elke taskforce geldt dat er een coördinerend minister of staatssecretaris is. Dus bij Stikstof is dat de minister van Landbouw, bij Slagvaardige Overheid de staatssecretaris van BZK. Zij zijn echt verantwoordelijk om zo'n taskforce inhoudelijk te trekken. Ervoor te zorgen dat er vaak concrete voorstellen op de agenda staan. Maar juist ook door hem zelf voor te zitten wil ik ook het belang ervan onderstrepen. En zal ik vooral volgen, lopen we een beetje op schema en gaan we die mijlpalen halen die we nu ook op korte termijn met elkaar gaan vaststellen.
SCHRAM
Dus het zal ook vooral een kwestie zijn dat u zich ermee gaat bemoeien als u dreigt achter te lopen?
JETTEN
Nou, ik ga vanaf de start van die taskforces dus heel strak sturen inderdaad op tempo, op concrete voorstellen en het doorhakken van knopen. Maar ik heb alle vertrouwen in dat de ministers en staatssecretarissen de juiste info op tafel gaan brengen.
SCHRAM
Er is ook een taskforce slagvaardige overheid. Niet een beetje ironisch?
JETTEN
Nou, er staat in het coalitieakkoord een vrij forse taakstelling op de Rijksoverheid. En dat is niet de eerste. De afgelopen jaren zijn er vaker taakstellingen opgeschreven en vervolgens is er veel te weinig mee gedaan. Dus dan zie je dat er eigenlijk een hele platte kaasschaaf plaatsvindt. En stelt u vervolgens terecht allemaal vragen over hoe kan het nou dat de inhuur nog steeds groeit? Of dat bepaalde type ambtenaren enorm groeien terwijl we de echte vak deskundigen nog steeds niet bij de overheid zien op alle onderwerpen. Dus wat we gaan doen met die taskforce slagvaardige overheid is ook veel beter nadenken over wat voor soort overheid willen we dan zijn. En hoe gaan we niet alleen maar elk jaar 500 regels schrappen, maar veel systematischer door regelgeving heen. De uitvoering verbeteren, dat menselijke gezicht ook aan die overheid veel sterker verbinden. Zodat we ook tot een inhoudelijk onderbouwde in vervulling van die taakstelling kunnen komen.
ORNSTEIN
Ik wilde een paar vragen over de relatie van Nederland met de rest van de wereld vragen. Want het valt op volgende week gaat u naar de NAVO en naar de EU. Wat voor signalen wil u over Nederland in Brussel bij deze twee gremia afgeven?
JETTEN
Ik ga ook naar de collega van België op dezelfde dag om hem helemaal af te maken. Het signaal dat we daar willen afgeven is dat dit Nederlandse kabinet helemaal klaar staat om ook in Europa over alle grote dossiers mee te praten en mee te beslissen. We zijn een van de oprichters van de EU, maar ook een van de grootste economieën van de Europese Unie. En het is ook echt een Nederlands belang om dus op thema's als veiligheid, migratie, de klimaataanpak, een meer competitieve Europese economie, heel actief mee te doen in die gesprekken. Dat is de reden waarom ik met de commissievoorzitter, de raadsvoorzitter, de voorzitter van het Europese parlement het gesprek aanga. Ik denk dat we veel kunnen doen ook in Benelux-verband. Kijken of je op een aantal onderwerpen misschien wat extra tempo kan maken of Europese onderhandelingen kan aanjagen. En het gesprek met de NAVO-secretaris-generaal is eigenlijk tweeledig wat mij betreft. Namelijk, Nederland gaat weer fors extra geld aan Defensie uitgeven. Hoe doen we dat op een verstandige manier? Maar hoe geven we ook dat geld slim uit met onze NAVO en Europese bondgenoten? En het lijkt me ook gewoon hartstikke leuk om met de heer Rutte even terug te blikken op de eerste weken in dit nieuwe ambt.
ORNSTEIN
En wat adviesjes te vragen.
JETTEN
Wie weet.
ORNSTEIN
Gaat u ook zo'n signaal naar de Verenigde Staten geven?
JETTEN
Ja, ik heb maandag na de beëdiging bij de koning, meteen na alle landen naar Nederland veel mee samenwerkt ook berichten uitgedaan, veel ook weer teruggekregen. En er wordt natuurlijk nagedacht over hoe je daar de komende tijd ook kennismakingsbezoeken over en weer, et cetera, kan laten plaatsvinden.
ORNSTEIN
Want u bent ongetwijfeld net als de bondskanselier kritisch over de MAGA-beweging in Amerika. Gaat u dat signaal ook afgeven?
JETTEN
Nou, ik denk dat er in de Amerikaanse binnenlandpolitiek van alles gaande is waar we veel van vinden met z'n allen. Maar ik denk dat het allerbelangrijkste nu is keuzes die de Amerikaanse regering maakt die ook direct de Europese belangen raken. En dat gaat onder andere over onze veiligheid. Hoe blijven we in NAVO-verband goed met elkaar samenwerken om ook het Europese continent veilig te houden. Maar zeker ook op economisch vlak. Er zijn handelsafspraken gemaakt tussen de VS en de Europese Unie. En ik hoop dat ook de Amerikaanse president gelooft in het principe afspraak is afspraak.
ORNSTEIN
Tot slot, kort, u gaat ook naar Oekraïne. Dat is een heel duidelijk signaal ook van: wij laten dat land niet stikken. En ook heel bijzonder dat dat dus eigenlijk uw eerste buitenlandse bezoek wordt.
JETTEN
Het wordt niet mijn eerste buitenlandse bezoek. Maar het zal op korte termijn hopelijk plaatsvinden. En inderdaad belangrijk om als Nederland ook op deze manier het belang van de Oekraïense strijd te onderstrepen. Ook persoonlijk aan Zelensky over te brengen, dat heb ik ook maandag in een telefoongesprek al gedaan, dat wij hen militair en non-militair zullen blijven steunen. Maar afgelopen dinsdag was er een bijeenkomst van de Coalition of the Willing. Ik heb daar zelf online aan deelgenomen, net als onder andere Starmer en Macron, maar er waren ook een hele hoop Europese regeringsleiders en de voorzitter van de commissie en de Europese Raad in Kyiv aanwezig. En dat deden ze ook als signaal naar een aantal Europese landen die nu proberen roet in het eten te gooien en die sterke Europese steun aan Oekraïne te frustreren en bezoeken aan Oekraïne laten ook zien dat we dat niet accepteren.
TWITTEMAN (MAX Nieuwsweekend)
Het ging de hele tijd over hoe u gaat communiceren of hoe u communiceert met het volk, maar hoe gaat het andersom? Hoe houdt u feeling met wat er leeft in de maatschappij nu uw positie is veranderd?
JETTEN
Nou, waar ik vooral ook naar uitkijk is om de komende weken heel veel werkbezoeken binnen Nederland weer af te leggen. Dat vond ik ook als partijleider van D66 een van de leukste dingen om te doen. Daarom ging ik ook vaak bewust naar plekken waar mensen niet per se op D66 stemmen, want daar hoor je ook het meest, krijg je ook de meeste input terug van mensen. En dat is ook wat ik nu heb gevraagd binnen het ministerie van AZ. Organiseer voor mij werkbezoeken op plekken waar ze misschien niet verwachten dat de premier of een D66'er langskomt. Want ik wil juist daar van mensen horen hoe kijken ze tegen de overheid aan, waar lopen ze tegenaan, waar zijn ze boos over of misschien wat lukt hun juist ondanks de overheid, omdat dat denk ik ook de meeste inspiratie kan opleveren.
TWITTEMAN
En hoe zorgt u er dan voor dat die communicatie ook gelijkwaardig blijft, want u bent nu toch natuurlijk de minister-president, dat vinden mensen altijd spannend en hoe zorgt u ervoor dat dat contact toch een soort van goed blijft gaan?
JETTEN
Nou, dat is misschien ook even ontdekken de komende tijd. Ik denk dat het al helpt als je niet altijd zo gekleed langskomt, maar waar ik zelf ook niet zo van hou zijn werkbezoeken met een hele hoop camera's er continu bovenop of in een zaal met een of andere directeur naar een niet zo boeiende powerpoint-presentatie kijken. Stuur mij gewoon lekker dan de wijk in, al wandelend en echt in gesprek met mensen of op het boerenerf dan ook heel concreet letterlijk met de poten in de modder zien wat daar allemaal plaatsvindt. Dus ja, ik denk die hands-on mentaliteit dat dat de beste manier is.
TWITTEMAN
Succes.
JETTEN
Dank u wel.
JURRJENS (BNR)
Een ander dossier waarover het kabinet deze week zelf zei daar moeten we toch iets mee, dat is box 3. Minister Heinen maakte dat bekend. Betekent dat dat het kabinet dan met nieuwe voorstellen gaat komen en zo ja, wat zijn de mogelijkheden dan?
JETTEN
Begin van de week had ik even contact met de minister en staatssecretaris van Financiën met de vraag, ja dat box 3 wetsvoorstel gaat nu naar de Eerste Kamer, maar is daar zicht op een meerderheid of niet? En het is duidelijk dat er ook in de Eerste Kamer veel zorgen zijn. En tegelijkertijd betekent het niet doorgaan van dit wetsvoorstel dat we in het voortdurende issue zitten van een niet werkend systeem dat ook de overheid ontzettend veel geld kost. Dus er is echt belang om daar tot een wet te komen die ook de Eerste Kamer in meerderheid kan aannemen. De staatssecretaris gaat nu met verschillende fracties in de Eerste Kamer in gesprek om te kijken welke ideeën er daar leven. En we zullen zelf ook nog eens een keer alles op de kop houden wat eerder al is uitgezocht om te zien wat er eventueel mogelijk is om of het wetsvoorstel te verbeteren of om later bij het belastingplan eventueel aanvullende maatregelen te treffen die tegemoet kunnen komen aan de zorgen.
JURRJENS
Minister Heinen vertelde dit vlak voordat het debat over de regeringsverklaring begon. Daar was ook wat kritiek over. Was die timing met u afgestemd en wat vond u van die kritiek daarop?
JETTEN
Nou kijk ik heb dus eerder in de week met de minister en de staatssecretaris gesproken over hoe gaan jullie dit oplossen. Dit is een belangrijke klus die jullie samen te klaren hebben. En Eelco en Eelco zijn we inmiddels al achter in het kabinet dat is een duo dat nogal fanatiek te werk gaat. Dus die hebben meteen de hele week daar met elkaar over zitten brainstormen en in dat enthousiasme toen ze in de Kamer kwamen tegen een paar camera's aangelopen. Maar ik vind het heel eerlijk ook gewoon hun werk om gewoon op zoek te gaan na oplossingen om zo'n wetsvoorstel door de Eerste Kamer in dit geval te loodsen. En alle vertrouwen dat de staatssecretaris daar ook de komende weken heel veel uren aan gaat besteden.
JURRJENS
Tot slot, u bent best veel met Mark Rutte vergeleken ook de afgelopen tijd. Mark Rutte was iemand van gewoontes, van tradities. Dus gaat u nu elke vrijdagochtend kickboksen en dan naar de ministerraad en dan de persconferentie?
JETTEN
Ja dat vrijdagochtend kickboksen dat doe ik al een paar jaar. En ik hoop dat ik ook in deze functie in ieder geval wat mij betreft vier keer in de week kan blijven sporten omdat dat echt mijn uitlaatklep is. Maar ik ben deze week ook al een paar keer op het departement gewoon willekeurig ergens op een stoel gaan zitten en dan merk ik dat iedereen helemaal in verwarring raakt want dat is de vaste stoel. Want ja, er zijn mensen die heel erg van gewoontes zijn en dan altijd op dezelfde stoel gaan zitten. Ik ben dan meer het type dat af en toe gewoon ergens anders plaatsneemt.