Letterlijke tekst persconferentie na ministerraad 24 april 2026
Letterlijke tekst van de persconferentie van viceminister-president Yeşilgöz-Zegerius na afloop van de ministerraad op 24 april 2026. Bekijk de persconferentie via YouTube.
YEŞILGÖZ
Vandaag heb ik de ministerraad voorgezeten. Premier Jetten is in Cyprus voor de Informele Europese Raad. En die bijeenkomst staat voor een heel groot deel in het teken van de situatie in het Midden-Oosten. Niet alleen hoe er militair en diplomatiek ervoor staat, maar vooral ook de impact die het heeft op de toevoer en de prijzen van onze energie. Het kabinet heeft, zoals u weet, maandag een pakket gepresenteerd om de weerbaarheid tegen deze energieshock te verhogen. Voor een groot deel bestaande uit heel gerichte maatregelen. En ik ben blij dat er politiek draagvlak is voor dit pakket, met toevoegingen vanuit de oppositie. Natuurlijk blijven we de situatie ook nauwlettend volgen en zorgen we dat we goed voorbereid zijn op meerdere scenario’s.
Dan de agenda van de ministerraad zelf. Allereerst stonden er vandaag enkele departementale beleidsbrieven op de agenda. Deze beleidsbrieven richten zich op de opgave die de coalitie wil aanpakken om Nederland weer vooruit te helpen. In de brieven werken we per ministerie de grote lijnen uit van hoe dat wordt aangepakt. En ook voor Defensie is natuurlijk zo'n beleidsbrief gemaakt. Daarin zetten we uiteen hoe we in rap tempo verder bouwen aan een toekomstgerichte krijgsmacht. Een krijgsmacht die is voorbereid op een groot conflict in NAVO-verband. En daarvoor investeren we in meer gevechtskracht op land, ter zee, in de lucht en in het cyber- en ruimtedomein. Een krijgsmacht die bovendien niet alleen klaar is voor het gevecht van vandaag, maar ook van de toekomst. En dus zetten we in op innovatie. Kortom, we bouwen aan een krijgsmacht waar we op kunnen vertrouwen in een tijd van grote veiligheidsuitdagingen.
Ook hebben we in de ministerraad nog enkele andere concrete besluiten genomen. Zo komt het kabinet op initiatief van minister Karremans met een aanpak van fatbikes om te zorgen voor meer veiligheid en minder overlast. Veel Nederlanders ervaren hier heel veel overlast van. En het is hard nodig dat we die stappen zetten want we zien helaas ook veel te veel ook onveilige situaties ontstaan. En vooral ook een grote stijging van het aantal ongevallen waar jongeren bij betrokken zijn. Daarom komt er een minimumleeftijd voor fatbikes en maken we een wettelijke basis voor het instellen van fatbike-vrije zones in gemeenten. Ook komt er een helmplicht, tot 18 jaar, voor alle lichte elektrische voertuigen zoals e-bikes en e-steps. Daarnaast wordt er verder onderzoek gedaan naar mogelijkheden voor aparte verkeersregels, specifiek voor fatbikes. En gaat de douane strenger controleren op illegaal geïmporteerde fatbikes.
Het tweede besluit dat ik zou willen uitlichten is dat we op voorstel van minister Aartsen een wetsvoorstel indienen voor ondersteuning van werkgevers om personeel te behouden in het geval een crisissituatie. Dan kan het gaan om uitstel van vitale infrastructuur, een pandemie, of uitzonderlijke weersomstandigheden. En in zo’n geval willen we werkgevers ondersteunen met bijvoorbeeld loonsubsidie vanuit de overheid of mogelijkheden tot verminderde loondoorbetaling of herplaatsing van werknemers. En daarmee kunnen werkgevers expertise en capaciteit in huis houden en maken we bovendien de Nederlandse economie weerbaarder tegen shocken.
DE KRUIF (RTL)
Mevrouw Yeşilgöz, er was zwaar vuurwerk, eieren door de lucht, in Loosdrecht. Politieagent gewond geraakt, er was politiegeweld. Hoe kijkt u naar die AZC-demonstraties daar?
YEŞILGÖZ
Om te beginnen is er nooit een nuance mogelijk als het gaat om geweld richting onze politie of andere ambtsdragers. Dus ik zou tegen iedereen die niet eens is met een besluit of voornemen van welke laag van de overheid dan ook willen zeggen, in ons land zijn er heel veel manieren om je geluid te laten horen, maar dat is nooit, nooit met geweld. Dus daar zal echt stevig tegen opgetreden moeten worden. Daarbij, los daarvan, echt los van die enorme incidenten in Loosdrecht, vind ik wel dat het heel erg belangrijk is dat wij vanuit de politiek hier in Den Haag ook besluiten nemen om ervoor te zorgen dat we grip krijgen op migratie, zodat we ook in het land dit op een goede manier kunnen inrichten. Maar het zijn wel voor mij twee aparte hoofdstukken, want op het moment dat jij een politieagent belaagt of andere ambtsdragers, dan heb je echt een probleem.
DE KRUIF
Want wie staat er nu tegenover de politie?
YEŞILGÖZ
Dan vraagt u mij om daarin te zoomen op wat daar precies aan de hand is, en dan gaat het voorbij het besluit, maar dan gaat het ook letterlijk, wat u zegt, wie zijn die mensen? Dat zullen ongetwijfeld natuurlijk mensen zijn die daar wonen en zorgen hebben. Nou, uit je zorgen ook, op de manier zoals jij dat wil, maar zonder geweld. Dat zijn de grenzen van onze democratische beschaving en samenleving. Daarbij weet ik niet, en dat is altijd ook onderzoek dat plaatsvindt, ook door de politie, dat weet u, op het moment dat er hele grote acties, demonstraties echt uit de hand lopen, of daar nog andere actoren zich bij hebben aangesloten die, wat we in het verleden in Nederland ook hebben gezien., die ook echt bezig zijn met het veroorzaken van rellen. Maar daarbij wil ik niet voorbij gaan aan terechte zorgen van inwoners die ook ongetwijfeld ook op een rustige wijze, op een normale wijze hun zorg hebben willen uiten en vervolgens zien dat het wordt meegezogen in de rellen die we nu hebben gezien. En daarom gebruik ik ook zoveel woorden, want ik denk dat je dat zorgvuldig uit elkaar moet trekken.
DE KRUIF
Wordt er ook onderzoek gedaan naar het optreden van de politie, want wij horen dat er bijvoorbeeld ook Loodrechters klappen hebben gehad?
YEŞILGÖZ
Altijd als er sprake is van geweld gebruikt door de politie, wordt er ook altijd onderzoek gedaan om te kijken was dat inderdaad proportioneel, legitiem, volgens de regels. Dus ik neem aan dat dat hier ook exact het geval zal zijn.
DE KRUIF
Want hoe kan het überhaupt zover komen? Kijkt u dan ook in Den Haag, wat kan Den Haag hier aan doen?
YEŞILGÖZ
Nou, los van de situatie in Loosdrecht, omdat je daar apart naar moet kijken zoals ik al zei.
DE KRUIF
Op meerdere plekken in Nederland?
YEŞILGÖZ
Sorry?
DE KRUIF
Op meerdere plekken in Nederland?
YEŞILGÖZ
Ja, en dan vind ik het heel erg belangrijk dat er een aantal dingen tegelijkertijd gebeurt. Burgers hebben altijd de ruimte om hun frustratie, woede, ideeën te uiten. Daar hebben we heel veel ruimte voor in Nederland, alleen daar gebruik je nooit geweld bij. Daarbij, als je een besluit neemt op gemeentelijk niveau, lokaal niveau, zorg dat je de inwoners goed betrekt. Nou, dat is een afweging van het gemeentebestuur. En als uw vraag gaat over Den Haag, ja zeker, wij hebben daar ook een rol in. En zeker als het gaat om asiel, is het ongelooflijk belangrijk dat je ook als landelijke politiek de verantwoordelijkheid neemt om ervoor te zorgen dat we grip krijgen op het aantal mensen dat ons land binnenkomt. Je ziet dat het draagvlak afneemt, je ziet dat het draagkracht afneemt van onze samenleving. Dus de verantwoordelijkheid ligt ook in Den Haag om ervoor te zorgen dat we controle krijgen over het aantal mensen dat naar Nederland komt en wie er naar Nederland komt.
DE KRUIF
En doet u ook een oproep aan de gemeente om zich aan de spreidingswet te houden?
YEŞILGÖZ
Dat is aan de minister van Asiel en Migratie die heel nauw in gesprek is met gemeenten. Dit gaat niet over via een wet iets willen afdwingen, maar ook hulp vragen, want we willen ook niet dat mensen zomaar op straat komen te liggen, te slapen. Dus als je mensen hier hebt in je land die je opvang moet bieden, omdat ze nou eenmaal al zijn, dan moet je dat ook fatsoenlijk doen. Daar hoort wel het andere deel van het verhaal absoluut bij. Zorg ook als landelijke politiek dat minder mensen het land inkomen. Die twee dingen gaan hand in hand en daar is de minister van Asiel en Migratie ook elke dag mee bezig.
DE KRUIF
Want hoe groot is het probleem nu? Want in Loosdrecht zouden er 110 mensen moeten komen. Waar zijn die 110 mensen nu dan?
YEŞILGÖZ
Het probleem is op dit moment wel, zoals we helaas al jaren zien, zeker richting de zomer en in de zomer, echt groot. Dat betekent dat we weinig plekken hebben, weinig reguliere opvang voor mensen die hier zijn. Dat is één van de redenen waarom ook dit kabinet zegt: zorg ook voor dat je minder mensen het land inkrijgt. Maar degene die hier zijn moeten we ook fatsoenlijk met elkaar zien op te vangen en in die balans zit je. Maar het probleem is nijpend. De minister van Asiel en Migratie heeft ook verschillende gemeenten om hulp gevraagd. En dan is het aan de gemeente hoe je dat dan inricht, hoe je daarop reageert en hoe je je inwoners daarin betrekt. Daar ga ik weer niet over.
DE KRUIF
Tot slot, als vicepremier van Nederland, hoe kijkt u dan naar deze week?
YEŞILGÖZ
Ik vond het een intense week. Ik vond het een intense week waar een heleboel dingen gebeurden die inderdaad haaks op elkaar staan. Als je weet dat op heel veel plekken in Nederland, echt de meeste Nederlanders ook willen dat er voor echte vluchtelingen opvang is. Dat we het netjes regelen in ons land. Maar ook naar ons wordt gekeken in Den Haag. Zorg nou dat je ook daar je zaak op orde hebt en dat je grip hebt op wie er in ons land inkomt en hoeveel mensen. Dan denk ik dat Den Haag daar echt wel een gemiste kans heeft laten zien. En gelukkig is er een belangrijke wet wel aangenomen in de Eerste Kamer. De wet die gaat over de twee statussen. De wet waarop Rutte-VIV opgevallen is. Dus we hebben een grote stap op kunnen zetten, maar we zijn er nog niet. En ik ben blij dat de minister van Asiel en Migratie ook heel erg daadkrachtig heeft aangegeven: ik ga op hele korte termijn aan de slag om al die maatregelen alsnog voor elkaar te krijgen, want dat hebben we nodig in Nederland.
KEULTJES (ALGEMEEN DAGBLAD)
Hoe kijkt u in dat verband naar de stemming in de Eerste Kamer waar de asielnoodmaatregelenwet is weggestemd, terwijl D66 gisteren in het debat zei dat zij ook voorstander zijn van een beperkte strafbaarstelling voor illegaliteit als het gaat om de terugkeerfrustreerders. Wat precies is wat uw collega minister Bart van den Brink heeft uitgelegd in de Eerste Kamer.
YEŞILGÖZ
Ja, laat ik de vraag beantwoorden in de hoedanigheid dat ik hier sta als vicepremier. En voor mij is het heel belangrijk dat we het hier niet bij laten zitten, dat we doorpakken en dat we zorgen dat we snel met nieuwe wetgeving komen om het alsnog inderdaad voor elkaar te krijgen. Dat is ook waar we vandaag ook bij hebben stilgestaan in de ministerraad. Is ook wat de minister van Asiel en Migratie vandaag weer in de uitloop naar de ministerraad heeft aangegeven. En dat is wat nu belangrijk is. Dat je nu op hoog tempo doorpakt en zorgt dat al die maatregelen van die asielnoodmaatregelenwet alsnog waarheid worden in Nederland, want we hebben het nodig om grip te kunnen hebben.
KEULTJES
Maar u heeft het over hoog tempo. Maar dit leidt eigenlijk alleen maar tot vertraging.
YEŞILGÖZ
Ik heb begrepen van de minister van Asiel en Migratie dat twee van de drie wetten al in mei behandeld kunnen worden, dus daar is hij druk mee aan de slag. En dat het strafbaar stellen van degenen die hun terugkeer frustreren, dat dat ook zo snel mogelijk als hernieuwde wetgeving ingediend zal worden. Maar u heeft gelijk. We hebben geen moment te verliezen. Ik had liever gehad dat het deze week gewoon goed was geregeld, dus ik denk niet dat dit op deze manier nodig was geweest, maar zo gaat het. Dat betekent dat je het direct doorpakt en dat is wat we doen als kabinet.
KEULTJES
En als u dan in het licht van Loosdrecht zegt, het is belangrijk dat we op twee sporen werken en dat er ook werk gemaakt wordt van het grip krijgen op migratie. Wat is er dan het signaal van de politiek aan Nederland deze week?
YEŞILGÖZ
Het signaal vanuit de politiek vanuit dit kabinet, want daarvoor kan ik spreken, is wij nemen dit heel erg serieus. Wij gaan zorgen dat we grip krijgen op migratie en dat gaan we doen door onze wetten fundamenteel te wijzigen. Dat is wat nodig is. En dat zullen we ook niet laten zitten. En nu ook direct mee doorpakken. Dat is wat het is. Tegelijkertijd, en zo ken ik de meeste Nederlanders ook. Op het moment dat we het hier hebben over echte vluchtelingen die opvang nodig hebben. Dus dat de meeste Nederlanders ook zeggen, en eigenlijk iedereen die ik tot nu toe ooit heb gesproken. Ja, daar ben ik helemaal niet tegen. Maar zorg nou dat je grip hebt, dat je oordeel op zaken hebt gesteld. Dat je gewoon weet, hoeveel mensen kan ik dragen, hoeveel mensen kan ik hier hebben. Wie komt hier binnen en dat je het dan goed regelt. En ik vind dat mensen daar gelijk in hebben dat ze dat van ons in Den Haag mogen verwachten. En dat geldt voor alle burgemeesters, wethouders, raadsleden die hun nek uitsteken. Maar dat geldt ook voor alle Nederlanders die zeggen, het gaat gewoon niet meer, het is te veel. Nou, dit kabinet heeft ook in het coalitieakkoord laten zien dat we dat met z'n eens zijn. Dan moet je alleen wel zorgen dat je er ook op levert. En dat is ook wat we gaan doen.
KEULTJES
Over het coalitieakkoord gesproken. Denkt u achteraf, we hadden dat toch beter moeten vastleggen met z’n drieën?
YEŞILGÖZ
Nou ja, we hebben daar gelukkig in ieder geval ook vastgelegd, want u doet natuurlijk op het feit dat er afwijkend gestemd kon worden over de wetten. Over de novellen hadden we overigens niks gezegd. Maar dat dat kon. Maar we hebben ook daar met elkaar afgesproken dat we grip gaan krijgen op asiel. Dat we gaan zorgen dat mensen die geen rechten hebben, maar niet terug willen, dat we daar echt op kunnen optreden. Dat mensen die voor overlast zorgen, dat we die kunnen aanpakken. En dat je echt veel beter aan de voorkant wilt kunnen hanteren wie ons land binnenkomt. En dat zijn de afspraken waar wé als coalitie elkaar absoluut aan gaan houden. En die staan echt overeind.
KEULTJES
Over de spreidingswet. Minister Van den Brink zei, ik wil heel graag rust brengen in het asieldossier. Hij zei de spreidingswet leek ook te werken totdat in het vorige kabinet afgesproken was dat de wet zou worden ingetrokken. Toen dook het aantal gemeenten dat zich meldde, zakte in elkaar. Nu zegt de minister, roept de gemeente eigenlijk op, hou je aan de spreidingswet. Ik heb het idee dat u net juist dat niet wilde herhalen, maar naar de minister verwees.
YEŞILGÖZ
Nou ja, ik steun de minister in elke stap die hij zet. Omdat het belangrijk is dat je de mensen die je hebt ook eerlijk verdeelt en eerlijk opvangt. En dat is natuurlijk ook de insteek van die spreidingswet. U weet ook dat dit kabinet ook met elkaar, de coalitie, ook aangeeft dat we er hard voor werken om ervoor te zorgen dat die spreidingswet helemaal niet meer nodig zal zijn. En dat betekent ook dus dat je ook aan die andere kant moet zorgen voor grip. Zoals de minister van Asiel en Migratie ook deze week heeft laten zien dat hij gaat kijken hoe bepaalde, bijvoorbeeld Syriërs eerder terug kunnen en sneller. Hoe we dat voor elkaar krijgen. Mensen die onze veiligheid niet meer nodig hebben of mensen die niet echte vluchteling waren. En alleen zo hou je ook die balans. Inzet op één is niet hoe dit gaat werken in Nederland. Dat zien we met z'n allen al jaren. Nederlanders vragen hier al heel lang om. En het wordt tijd dat we op al deze zaken wel leveren.
KEULTJES
Laatste vraag: is het dan niet een dubbelhartige boodschap aan de gemeente ook dat u zegt nou de spreidingswet geldt, maar we werken er hard aan dat die niet meer nodig is want dan gaan we hem intrekken. Zou het niet een betere boodschap zijn om te zeggen hou jij aan de spreidingswet. Punt.
YEŞILGÖZ
Maar ik denk dat het heel terecht is als burgemeesters, wethouders, raadsleden, inwoners van een stad of dorp van ons verwachten, zorg dat het allemaal niet meer nodig is. Als je ervoor zorgt dat je minder mensen het land in krijgt. Dat je weet, diegenen die hier binnenkomen, dat zijn echte vluchtelingen en daar zorgen we goed voor, maar we hebben niet meer de taferelen die we nu hebben van zoveel uitgeprocedeerden, bijvoorbeeld, die we het land niet uitkrijgen. Ja, dat is wel een verantwoordelijkheid die je als landelijke politiek wel moet dragen en moet zeggen, daar werk ik hard aan, zodat dit soort zaken gewoon niet meer nodig zijn, dat die snel van tafel kunnen. Dat is ook de verantwoordelijkheid, vind ik, die we hebben. En ik ben heel erg blij dat we in de coalitie in die samenhang afspraken hebben gemaakt, waar we elkaar ook aan zullen houden.
ROFFEL (ANP)
Ja, mevrouw Yeşilgöz, is de samenwerking in de coalitie tussen die drie partijen deze week getest?
YEŞILGÖZ
Ja, hij is getest. Dat zeker, dat heeft iedereen gezien. Het was een intense week. Maar ik vertel u net de uitslag, als wij in de coalitie eigenlijk meteen na die stemmingen met elkaar kortsluiten, dit zijn wel de maatregelen die we in Nederland nodig hebben, dus we gaan ze regelen, dan staat de coalitie daarin samen heel erg stevig en pakken we direct door met concrete acties, precies waar denk ik Nederlanders op kunnen hopen en verwachten vooral.
ROFFEL
Uw fractieleider was verbijsterd door het handelen van D66, deelt u dat?
YEŞILGÖZ
Ik sta hier als vicepremier, u kunt me dat op een andere plek zeker vragen, maar als vicepremier kan ik u zeggen dat ik het ontzettend belangrijk vind, dat we direct overgaan op die concrete maatregelen alsnog in de wet gieten en voor elkaar krijgen.
ROFFEL
En bestaat daarmee niet meer de onderlinge wrevel die is ontstaan tussen de drie partijen deze week?
YEŞILGÖZ
Maar het gaat niet om wrevel, het gaat over wat is je actie? Wat doe je nou concreet voor Nederland. En dit is wat we concreet voor Nederland doen, en ik ga ervan uit dat de drie fracties ons ook daarmee steunen, maar dit is natuurlijk de houding en het standpunt van het kabinet. Daar ga ik over, en wij zullen zorgen dat er nieuwe wetgeving komt. En ik ben blij dat mijn collega van asiel en migratie dat zeer voortvarend heeft opgepakt.
ROFFEL
En was het nou wel nodig om de gemoederen zo hoog op te laten lopen? Want het gaat om negen maatregelen, de asielnoodmaatregelenwet, waarvan zes al snel worden overschreven als het migratiepact van kracht wordt. En dan hou je drie maatregelen over die op die instromen, hoeveel asielzoekers hier naartoe komen, niet heel veel effect hebben. Als je het bijvoorbeeld hebt over die ongedocumenteerden, dat gaat tot, zei de minister zelf, honderd tot driehonderd mensen. Was het dan wel nodig om de emoties zo hoog op te laten lopen?
YEŞILGÖZ
Ik ben het absoluut niet meteen eens dat ze niet veel effect hebben, want op het moment dat jij mensen hier sneller kunt aanpakken die voor heel veel overlast zorgen, heeft dat heel groot effect. Dus ja, gaat het over de instroom, dat is een ander vraagstuk, maar ik wil mensen die hier de boel verzieken en voor heel veel onveilige situaties zorgen, wil ik ook kunnen aanpakken. Gelukkig wil het hele kabinet dat, en dat is ook wat we gaan regelen. Dus nou, als ze het mij vragen, ik had liever gehad inderdaad dat dat dinsdag was geregeld, dan hadden we hier daar ook bij stil kunnen staan dat die wetten zijn aangenomen en door naar de uitvoering. Dat betekent dat dat niet voor één wet, niet gelukt is. En dat we daar zo snel mogelijk, alsnog, in die kamers dat wel voor elkaar gaan krijgen, hoop ik. En hoop ik zeg ik, dat zal niet aan het kabinet liggen. Dan moet je nog steeds de meerderheid in de kamers hebben, maar ik reken er wel op. Elke partij die zegt dat het belangrijk is, dat we grip moeten krijgen op migratie. En ik denk dat het overgrote deel van alle mensen thuis daarnaar snakt. Dan moet je daar gewoon op gaan leveren en dat gaan we ook doen.
ROFFEL
En wat is de schade dan na deze week? Want er zijn drie maatregelen die niet doorgaan door dat verwerpen. Waarvan twee gevoegd worden bij een andere wet. Dat krijgen we al in mei, een voorstel van een ander wordt een wetsvoorstel. Dan zou je kunnen zeggen, nou dan krijgen we hetzelfde alsnog in een andere vorm. Dus wat is het probleem?
YEŞILGÖZ
Nou ja, ik denk dat heel veel mensen thuis deze week daarna hebben gekeken en gedacht, waarom gaat dit daar zo? En dat is ook uw vraag aan mij natuurlijk. En ik ben het daarmee eens. Dit had niet op deze manier gehoeven. Het is wel zo gegaan. Dat is dan wat het is. En vervolgens is het dan onze taak om daar niet in te blijven hangen. Maar direct over te gaan tot actie. En volhardend ook door te gaan totdat ook die drie maatregelen gewoon werkelijkheid zijn in Nederland. Dat is wat we nu gaan regelen. En dat had deze week geregeld kunnen zijn. Nou, dat is dan over een maand, twee maanden, zodra die wetten er weer liggen. Dat is dan wat het is. Ik vind dat jammer. Maar ik vind het heel fijn en heel belangrijk dat we dat wel gaan doen want dat is wat we Nederlanders verschuldigd zijn.
VOS (TELEGRAAF)
Ja, u zegt: ‘we gaan voortvarend aan de slag met die drie maatregelen’. Voor twee daarvan is nu al een termijn genoemd. Binnen twee weken komt het kabinet in ieder geval met een nieuw voorstel over de ongewenst verklaring. Voor die strafwaarstelling wilde de minister gisteren geen termijn geven. Kunt u daar misschien inmiddels wel iets meer over zeggen? Wanneer kunnen we dat verwachten?
YEŞILGÖZ
Nee, dat kan ik niet. Maar dat heeft te maken met het feit dat er in mei al een wet geagendeerd staat. En die twee losse maatregelen van ongewenst verklaring en de dwangsommen, die kunnen daarin verwerkt worden. Kan je dat heel snel doorpakken. Per amendement of op een andere manier, dus dat is wat nu gaat gebeuren. Voor die derde heb je waarschijnlijk aparte wetgeving nodig, dus ik heb van de minister ook vandaag begrepen dat hij daar ook direct mee aan de slag gaat. Dus ik verwacht niet dat dat heel lang gaat duren. Maar de reden waarom het bij de één wel concreet is, is omdat die wet al gepland stond en de ander een eigen traject nu kent. Maar de minister van Asiel en Migratie is heel duidelijk geweest. Die laat geen moment verloren gaan, dus ik verwacht dat dat heel snel kan.
VOS
Verwacht u dat die wet, die maatregel, één op één overeenkomt met wat er dinsdag in de Senaat voor lag?
YEŞILGÖZ
Dat wil ik graag aan de vakminister overlaten, want die kent alle details en de finesses daarin. Maar uiteindelijk gaat het erom dat je mensen die terug moeten, terug kunnen, maar die dat allemaal frustreren, dat je die effectief kunt aanpakken. Nou, daar is volgens mij niemand of bijna niemand op tegen in de politiek. Waarom zou je dat willen faciliteren of juist willen steunen? En de minister van Asiel en Migratie heeft de details heel scherp, dus die zal met wetgeving komen waarin die afbakening heel duidelijk staat. U heeft gezien, het voortraject van dat amendement en de strafbaarstelling en hoe het ging was politiek tamelijk rommelig. Nou, als je dat op deze manier netjes in een wet doet en afgebakend voorlegt, dan zal dat snel moeten kunnen en ik hoop ook met de meerderheid.
VOS
De minister die specificeerde daarin dat het voor hem gaat om de uitgeprocedeerde asielzoekers die niet meewerken aan hun uitzetting. Zou een strafbaarstelling die alleen op hen toeziet voor u ook acceptabel zijn?
YEŞILGÖZ
Maar dat is ook de definitie. Dat is ook waar we het al jaren met elkaar over hebben. Mensen die buiten hun eigen schuld, die wel zouden meewerken, maar die gewoon niet terug kunnen omdat het land van herkomst bijvoorbeeld niet meewerkt of wat dan ook, is echt weer een andere categorie. Maar als je weet dat je geen erkende vluchteling bent, je bent uitgeprocedeerd, je kunt terug, maar je frustreert het proces zodanig dat je aan alle kanten voor overlast zorgt, de keten vast laat lopen, echt zorgt voor ondermijning van het draagvlak van wat we hier met elkaar proberen, dan moet je ook aangepakt kunnen worden. Ik zou niet weten waarom iemand in de politiek die groep zou willen faciliteren. Daar moet je juist tegen optreden, doen veel landen om ons heen en wat mij betreft gaan wij dat ook op korte termijn ook doen.
VOS
Tot slot, dit is dan plan B. Wat als die wetten, die regels, er nu weer niet doorheen komen? Heeft het kabinet dan nog een plan C?
YEŞILGÖZ
Ik ga ervan uit dat dit gaat lukken.
BORGMAN (NOS)
Ik wil u iets vragen over het AIVD-rapport dat gisteren is gepresenteerd. De AIVD zegt, in geen tachtig jaar was de dreiging voor onze nationale veiligheid zo groot. Hoe schat het kabinet de situatie in?
YEŞILGÖZ
Nou, wij luisteren natuurlijk naar onze adviseurs, waar AIVD en MIVD komen ook deze week met jaarverslag natuurlijk, cruciale partners voor zijn. En die zien ook dat de dreiging van zoveel verschillende kanten komt, dat dat heel erg op onze rechtsstaat drukt. Dat is ook de reden waarom we deze dreigingen ook zo serieus aanpakken als het kabinet zijnde. Maar onze analyse ligt niet heel ver van de AIVD en de MIVD, nee.
BORGMAN
Van welke kanten komt die dreiging dan?
YESILGÖZ
Nou, de AIVD beschrijft ook dat het van verschillende kanten komt en dat die combinatie het ook maakt dat het zo’n zware druk heeft op onze rechtsstaat. Dus dan kunt u denken aan de directe dreiging van de agressor Poetin, Rusland op ons continent. U kunt zien dat bijvoorbeeld de agenda vanuit andere mogendheden, zoals China, die echt gericht zijn op vanuit economisch perspectief toch veel meer macht naar zich toe vergaren. Maar we hebben het ook over terrorisme, we hebben het ook over ondermijning, we hebben het ook over anti-institutionalisme. Dus het komt van heel veel kanten tegelijk op ons af en voor al deze zaken is een aparte aanpak nodig, die hebben we ook. Die scherpen we ook continu aan, maar dit is wel een reële strijd waarin we zitten.
BORGMAN
Van Weel, de minister van Justitie, die had het over een ‘sluimeroorlog’. Neemt het kabinet die term over, hij is minister dus hij zegt het namens het kabinet natuurlijk. Wat is een sluimeroorlog?
YEŞILGÖZ
Nou dat is, en hij heeft het bijvoorbeeld over terrorisme, jihadisme, extremisme, die verschillende dreigingen die we op ons zien afkomen en waar de minister van Justitie en Veiligheid over gaat, over het aanpakken en het bestrijden daarvan. En wat hij daarmee bedoelt, en we nemen dat zeker over, want inderdaad hij spreekt namens het kabinet. Maar wat hij daarmee bedoelt is, het is niet een vijand op dit moment die recht tegenover je staat, of zoals een Poetin in Oekraïne letterlijk de oorlog aangaat, maar het is ondermijnend, het is soms heel subtiel, maar het is heel fors. En dat is ook de reden waarom we natuurlijk als kabinet ook zo ons best doen om bijvoorbeeld onze wetgeving aan te passen om ervoor te zorgen dat je ondermijnende activiteiten van bijvoorbeeld andere landen kunt aanpakken, de beïnvloeding van onvrije landen in onze vrije samenleving, in onze democratie. Dus het is, als je niet alert genoeg bent, ben je straks te laat. En dat is natuurlijk de les die we al een paar jaar met elkaar benoemen en onze aanpak op aanpassen. En dat is wat hij bedoelt.
BORGMAN
Maar hij zegt wel, het is zichtbaar in de Nederlandse straten, maar wat zien we daar dan van?
YEŞILGÖZ
Nou, wat we zien is een aantal zaken. Dat zien we niet op straat, maar we zien het wel in onze cijfers, en zeker in de aanpak van politie en gemeente, is hoe vatbaar jongeren zijn voor bepaalde vormen van extremisme en hoeveel jonger ze steeds worden. En dat is omdat men online heel snel in een bepaald netwerk gezogen kan worden. Dat is er één. We zien in onze straten dat als je legitieme demonstraties en acties hebt, dat die gekaapt kunnen worden door kwaadwillenden. We zien ondermijnende activiteiten vanuit andere landen. We hebben dat gelukkig niet op het niveau gezien wat je elders ziet, als het gaat over beïnvloeding, of het nou van je verkiezingen is of demonstraties op straat van landen die graag de publieke opinie willen beïnvloeden. Dus je ziet op heel veel verschillende vlakken. En ik denk dat het rapport van de AIVD, maar ook de MIVD, laat zien, het is niet met één vinger aan te wijzen en dat is nu wat er aan de hand is. Er is zoveel tegelijk aan de hand dat je moet zorgen dat je dat allemaal heel scherp hebt, maar ook in je aanpak.
BORGMAN
Maar met wie zijn we dan in oorlog als het een sluimer oorlog is?
YEŞILGÖZ
Als ik het kort mag samenvatten, en dan doe ik heel veel onderzoeken en beleidstakken te kort, is het eigenlijk met eenieder die onze vrije manier van leven kapot wil maken. Dus of dat nou de georganiseerde misdaad is. Of dat nou terroristische groeperingen zijn. Of dat nou regimes zijn ver van ons vandaan, die het echt gemunt hebben op onze vrije manier van leven. En wat zij doen is zoeken naar vatbare geesten. Dus dat kunnen jongeren zijn. Dat kunnen mensen zijn in kwetsbare posities. Dat kunnen kwaadwillenden zijn, die bereid zijn om een groter netwerk op te bouwen. U hoort aan mijn antwoord, en ook zeker aan de analyses van AIVD en MIVD, dat het zeer complex is, maar niet nieuw voor ons, en wij zijn niet naïef.
BORGMAN
Maar dit is eigenlijk al jaren zo, dat er kwaadwillenden zijn die de samenleving willen ondermijnen. Maar toch is de toon van de AIVD alarmistisch.
YEŞILGÖZ
Nou, het is wel, u heeft gelijk, en tegelijkertijd is het zo dat het van zoveel verschillende kanten onze nationale veiligheid aangevallen wordt, of ondermijnd wordt, en al zo lang. En ook dat maakt dat je dus in je aanpak en alle capaciteit dat je erop zet al heel lang daarmee bezig bent. Waar we ook, gelukkig, succesvolle momenten en acties voor elkaar krijgen. Maar het wordt niet minder. Het is niet dat er iets uitgeschakeld wordt. We zijn alert, we houden het tegen, maar er komt steeds iets bij. En dat is waar we ook nu op dit moment in leven. In een tijd waarin onze nationale veiligheid van ongelooflijk veel kanten onder druk staat. En al best wel lang. En er niet zicht is dat het op korte termijn anders wordt.
BORGMAN
Zijn we dan wel bang genoeg?
YEŞILGÖZ
Ik zou niet wensen dat we bang worden. Want dan heb je het niet meer scherp, denk ik. Ik zou wel wensen dat we nog alerter worden. Nog minder naïef en nog minder vertrouwend op dat alles wat wij hier met elkaar hebben, dat dat maar vanzelfsprekend is. Dat is het niet. We gaan straks de week van 4 en 5 mei in. Daar gaan we er uitgebreid met elkaar bij stilstaan. Maar wat we nu hebben is nu ook niet vanzelfsprekend. Dus ik denk dat het heel fijn zou zijn als we met z'n allen alerter daarop zijn. En ik vind bijvoorbeeld dat we met elkaar hebben besloten dat we zo flink investeren in onze politie, in onze defensie, en dat daar ook groot draagvlak voor is, vind ik wel een teken dat we ook alerter worden met elkaar.
BORGMAN
Maar moeten mensen thuis ook alert zijn? En waarop dan?
YEŞILGÖZ
Dat zal verschillen per persoon. Dat kan zijn als jij een puber of een jong kind in huis hebt die heel veel online zit en je weet niet wat diegene doet, dat je daar toch wat alerter op bent omdat je weet dat er mensen online zijn, netwerken online zijn, die op zoek zijn naar jonge geesten, kwetsbare geesten, die misschien nog niet zo stevig zijn, om daar weerstand tegen te bieden. Dat is maar een voorbeeld. Maar dat kan ook zijn dat je ergens werkt, waar je weet mijn sector, mijn bank, mijn omgeving wordt gebruikt, misbruikt om geld wit te wassen voor terroristische organisaties, voor ondermijning. Zo zou ik nu een uur van dit soort voorbeelden kunnen aangeven. Nou, u kunt niet verwachten van mensen dat ze dan dat zelf random verzinnen. Dat is ook niet wat we vragen. Wat we doen vanuit de overheid is per dreiging in dit geval, als we het zo mogen afbakenen, ook heel duidelijk een aanpak hebben, mensen ook laten zien, bewustwording, wat kan je zelf doen, waar kun je bij de overheid op rekenen. Maar in the end, het werkt alleen als we het samen doen.
BORGMAN
Maar ik denk niet dat mensen thuis een urgentie voelen, terwijl de toon van het AIVD-rapport behoorlijk urgent is.
YEŞILGÖZ
Ik weet niet of mensen op het niveau van de toon van het AIVD-rapport urgentie voelen, maar ik zie wel dat ze echt wel degelijk urgentie voelen.
BORGMAN
Maar ik bedoel mensen thuis.
YEŞILGÖZ
Ja, dat denk ik wel. Dat denk ik echt wel. Want als je ziet dat heel veel Nederlanders heel goed begrijpen wat Oekraïne meemaakt, nu al in het vijfde jaar en aangevallen worden door de agressie op Poetin, dat de Oekraïners niet alleen voor zichzelf vechten voor hun vrijheid, maar ook voor ons. Ik denk dat heel veel Nederlanders dat heel goed snappen. Daarom is er ook zoveel draagvlak voor steun aan Oekraïne. Dat mensen ook snappen dat het eigenlijk niet oké is dat we al zo lang hebben geleund op anderen voor onze eigen veiligheid. Dus dat ze het een goed idee vinden dat we nou zelf in onze eigen defensie investeren. Draagvlak voor al dat soort besluiten vanuit de overheid, het kabinet, de politiek, een grote draagvlak ervoor laat zien dat mensen de urgentie echt wel scherp hebben.
SCHRAM (FINANCIEEL DAGBLAD)
Heeft het kabinet het vandaag in de ministerraad ook nog gehad over de situatie op het stroomnet?
YESILGÖZ
Dat is niet specifiek vandaag op de agenda geweest. Het is natuurlijk wel een zeer vaak terugkomend agendapunt, daar heeft u gelijk in, want het is zeer nijpend op dit moment.
SCHRAM
Ja, en deze week natuurlijk ook expliciet vanwege wat er in Utrecht is gebeurd. Ik kan me namelijk voorstellen dat als we horen nu over hoeveel vaart er wordt gezet op bijvoorbeeld asielwetten, het kabinet heeft ook aangekondigd, er komt een crisiswet, netcongestie. Nu worden er binnen twee weken alternatieve wetten in elkaar gezet. Maar het uitwerken van maatregelen op het gebied van netcongestie, daar moet de Kamer dan weer tot na de zomer op wachten. Zit er genoeg urgentie op dit onderwerp?
YESILGÖZ
Ja, er zit echt heel veel urgentie op het onderwerp. Dit voelen we allemaal, niet alleen als je in een bepaalde wijk woont of als ondernemer er tegenaan loopt. Maar we zien ook dat je voor alle plannen die wij hebben om de economie te doen groeien, om woningen te bouwen, noem het maar op, dat dit echt een wezenlijk probleem is. Alleen sommige zaken zijn nog ingewikkelder dan andere. Asiel is een ingewikkeld hoofdstuk, maar dat is vooral politiek ingewikkeld. De wetten liggen eigenlijk al klaar, lagen al klaar, en dit is een heel ingewikkelde puzzel, ook met alle andere partners buiten de overheid. Maar de urgentie wordt zeer erg gevoeld.
SCHRAM
En nu kwam het in het Kamerdebat over de maatregelen die het kabinet neemt in het kader van Iran natuurlijk ook aan de sprake omdat een deel van het weerbaarder worden, dan leun je weer steviger op het elektriciteitsnet. Is dat iets waar het kabinet voor eventuele mogelijke maatregelen rekening mee houdt? Is daar nog wel ruimte om aan die knop te draaien?
YESILGÖZ
Nou, u heeft deze week ook inderdaad meegekregen in het debat dat het kabinet echt rekening houdt met verschillende scenario’s die nog op ons oude kunnen afkomen. Dat we het nog niet heel scherp kunnen zien, niemand nog: wat zijn nou de lange termijn effecten van wat er in het Midden-Oosten en rond de Straat van Hormuz is gebeurd? Wat betekent dat straks voor ons? Maar dat betekent dat je in je scenario’s, hoe urgenter ze worden ook, hoe zwaarder de instrumenten je over na moet denken en dat kan je niet aan de voorkant dan gaan dichtslaan met zeggen maar daar is geen ruimte voor of daar is geen politiek draagvlak voor of daar is geen geld voor, dan moet je kijken wat is daarvoor nodig en hoe maak ik het dan passend. Dus er worden, laat ik het andersom zeggen, er wordt niet bij voorbaat zaken uitgesloten omdat we aan de voorkant denken in beperkingen, we proberen juist stap voor stap goed bij te houden wat gebeurt er en waar moeten we straks op kunnen acteren. Dus daarom moet je nu misschien je hoofd koel houden en niet te veel stappen nemen. Omdat het straks misschien nog harder nodig is.
SCHRAM
Hier dan even op door, betekent dat ook dat het kabinet in principe pas afkoerst op een besluit over verdere maatregelen in augustus tenzij de situatie echt dusdanig escaleert dat eerder ingrijpen?
YESILGÖZ
Je bedoelt nu specifiek over energie en de Midden-Oosten en de relatie. Dat zou, nu bekijkend, het eerst logische moment zijn, mocht het dan nog nodig zijn. Omdat niemand kan zien hoe dat eraan toe gaat. Ik denk niet dat iemand verwacht dat het overmorgen allemaal klaar is en toch geen effect had. Maar dat houden we gewoon goed in de gaten. Als het eerder nodig is gaan we eerder bij elkaar zitten. Maar zoals het werkt in de politiek, augustus is ook al bijna.
SCHRAM
En u hebt het erover van we gaan niet van tevoren dingen uitsluiten. Er is natuurlijk wel financieel heel weinig ruimte.
YESILGÖZ
Ja, niet eigenlijk. Nee, dat is zo. Dus je kijkt naar zoals nu: in deze fase, heel veel mensen voelen de pijn en de ellende in hun portemonnee van wat op dit moment daar gebeurt. Dus je kijkt hoe kan ik mensen tegemoet komen. Maar dat doe je wel met, gewoon gedekt, dus zonder dat je ergens geld vandaan tovert. En dat doe je omdat je aan de ene kant wil dat je niet nu schulden gaat maken waar we met z’n allen straks voor moeten gaan terugbetalen en dat het alleen maar het leven duurder wordt. Dat is de reden waarom we altijd zeggen doe dit nou zorgvuldig. Maar je weet niet wat er straks afkomt. En dat wisten we niet met Oekraïne aanvankelijk. Dat wisten we niet met corona. En nu weet je: dit zou dus wel echt lange termijn forse effecten kunnen hebben. En als het waar is dat dat zo is en over een tijdje, als we dan terugkijken naar vandaag en denken: we dachten dat het toen zo waar was, moet je kijken waar we nu in beland zijn, dan moet je dat op dat moment wegen zoals het is.
PAK (ELSEVIER)
Mevrouw Yeşilgöz, uw collega minister van Volkshuisvesting, had in het vragenuur 13 seconden de tijd nodig om een fout antwoord te geven over een vrij belangrijke wet, namelijk hoe hoog de middenhuur was. Ik zal het niet aan u vragen hoe hoog de middenhuur is, de maximale prijs daarvan, maar maakt u zich zorgen over de kennis van zaken die uw collega minister dan heeft?
YESILGÖZ
Ik zou sowieso het absoluut nooit in mijn hoofd halen om een collega minister te gaan beoordelen hier van een afstand. En het gaat er ook uiteindelijk om: bouw je degelijk beleid op? Zorg je dat het goed uitvoerbaar is? En het zal voorkomen altijd dat de minister niet alles paraat heeft tot in detail. Dat is zo. Maar uiteindelijk gaat het erom zet je goede wetgeving in elkaar en doe je de juiste dingen.
PAK
En juist op dat punt worstelen ook best wel wat D66 ministers. De premier weet zijn eigen Eerste Kamer fractie niet te overtuigen om voor die cruciale asielwetten te stemmen. De minister van Ontwikkelingssamenwerking maakt een rommeltje van zijn eigen begroting. De minister van Sociale Zaken krijgt de vakbonden niet om tafel om de nodige sociale hervormingen er doorheen te krijgen. Ziet u daar ook een pijnpunt?
YEŞILGÖZ
Ik denk dat dit, even de waardeoordelen in uw vraag laat ik heel even bij u als dat mag. Maar uiteindelijk denk ik zelf niet dat het te maken heeft met één bepaalde partij. Er zijn gewoon ministers met ingewikkelde zware dossiers waar bijvoorbeeld hervormingen in zitten of juist gesprekken met heel veel externe partners. Alles heeft zo zijn unieke aandacht. En soms gaat er gewoon politiek ook iets mis. Het is ook mensenwerk. Heb ik zelf ook weleens meegemaakt. Komt ongetwijfeld ook nog weleens langs. Dus voor mij is het altijd heel erg belangrijk op het moment dat iets niet gaat zoals je had gepland of gehoopt, hoe schakel je dan? Dat is het belangrijkste. Zoals u thuis dat ook ongetwijfeld zou doen of op uw werk als dingen niet helemaal lopen zoals u had gewild, dan is het belangrijk om meteen door te schakelen. Hoe los ik dit op? Hoe pak ik het aan? En dat zie ik eigenlijk al mijn collega's doen. En dat is ook de enige manier om dit land vooruit te helpen, denk ik.
PAK
Toch zit het kabinet nu twee maanden. De opstartfase is dan zo’n beetje voorbij. Het loopt nog niet bepaald over van slagkracht. Ziet u dat ook?
YEŞILGÖZ
Integendeel. Als je kijkt naar de beleidsbrieven die we vandaag en vorige week naar buiten hebben gebracht, dan zie je alle duidelijke plannen staan, die we in aanleiding van het coalitieakkoord met elkaar zetten. Op onze vijfde dag dat we benoemd waren en aan de slag waren, ontstond de oorlog in Iran. En sindsdien hebben we te maken met de enorme gevolgen, of het nou voor onze energierekening is of het nou voor onze veiligheid is en hoe we daarop met elkaar doorpakken. Ik moet u zeggen, het voelt wel langer dan twee maanden. Dus dat wel. Daar duiken we gewoon met hart en ziel in om het zo goed mogelijk te doen. En als ik kijk naar departementen, bijvoorbeeld naar defensie, financiën, mensen om mij heen, collega's met wie ik veel nauw samenwerk, buitenlandse zaken. We zitten er echt bovenop. En we doen alles wat we kunnen en moeten doen in het belang van Nederlanders.
PAK
Begint die Iran-oorlog nu een soort excuus te worden voor het kabinet waarom het allemaal niet zo loopt als dat het had gewild?
YEŞILGÖZ
Als ik kijk naar bijvoorbeeld mijn eigen portefeuille, denk ik dat we juist heel voortvarend zaken oppakken. En zo’n Iran-oorlog laat zien dat wij binnen een paar dagen klaar konden staan voor onze bondgenoten in de Middellandse Zee. Dat we binnen een hele korte tijd ervoor konden zorgen dat we met allemaal andere bondgenoten nu een plan aan het maken zijn voor de Straat van Hormuz. Dat we ondertussen de enorme verantwoordelijkheid voelen om het vrijgemaakte geld voor defensie op een goede manier uit te geven. Ik ga in op mijn eigen ministerie, omdat ik daar wat beter zicht op heb tot in detail wat daar gebeurt. Maar dat is wat je daarin doet en op het moment dat debatten dan stroef gaan of dingen niet helemaal goed gaan dan sta je er ook voor. Maar ik denk wel dat we echt en ik hoor dat ook van heel veel mensen om mij heen in het land als ik ergens loop, dat mensen ook zien, daar zit de lui, die echt dag en nacht werken zodat ik het beter krijg. Dat is ook het enige waar we voor betaald worden als u het mij vraagt. Wij zijn hier neergezet om ons best te doen om dit land zo vrij, veilig, en welvarend mogelijk te houden.
BORGMAN
Ik hoorde u zeggen, mevrouw Yeşilgöz, in uw inleidend statement, iets over wetgeving om in crisissituaties werknemers te kunnen behouden. Wat is dat?
YEŞILGÖZ
Ja, dat is van minister Aartsen, en die kan het nog helemaal in detail met u delen, maar dat gaat er echt om dat op het moment dat er een crisis situatie ontstaat. Dus iets wat acuut opkomt en waarvan je redelijker wijze van uit kunt gaan dat het niet tien jaar volhoudt…
BORGMAN
Hoge sneeuw?
YEŞILGÖZ
Nou, bijvoorbeeld. Maar hij zal wat actuelere voorbeelden ongetwijfeld hebben. Een pandemie is een redelijk actuele. En je wilt kijken of je een bepaalde tijd mensen bijvoorbeeld met loonsubsidie die je zelf kunt ontvangen extra kunt blijven betalen, terwijl er bijvoorbeeld geen werk voor ze is op dat moment. Dat is even één concreet voorbeeld. Er zijn er een heleboel genoemd en dat wordt ook uitgewerkt, omdat we hebben gezien dat als zoiets opkomt en je loopt meteen vast, bijvoorbeeld als horeca ondernemer, en je moet mensen ontslaan omdat het anders niet gaat, het daarna ook heel moeilijk wordt om dingen weer op te bouwen. Het voor die mensen het vreselijk is. Dus daar hebben we verschillende scenario’s op bedacht en dat wordt nu ook ingevuld. En loonsubsidie is er één van. Nou, dat is met een maximum. Ik meen dat er zes maanden in het wetsvoorstel staat. Maar dat kan de minister Aartsen beter uitleggen. Dat er een bepaalde tijd is dat je dat dan kunt doen. En ik denk dat dat juist heel erg slim is. Omdat we nu wel hebben gezien crisissituaties komen inderdaad ook in ons land acuut op, en dan willen we dat ondernemers daarna er zo sterk mogelijk uit kunnen komen, en natuurlijk werknemers ook.